II SAB/Gl 44/10

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2010 r. sprawy ze skargi "A" w S. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie niewydania decyzji w sprawie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną oddala skargę. UZASADNIENIE Decyzją Wojewody [...] z dnia [...] r. Nr [...], utrzymaną następnie w mocy decyzją Ministra Budownictwa z dnia [...] r. ustalono lokalizację południowej obwodnicy miasta S. w ciągu drogi krajowej Nr [...]. Wnioskiem z dnia [...] r. Dyrektor Oddziału Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w K., działający z upoważnienia Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, wystąpił do Wojewody [...] o wszczęcie postępowania w sprawie wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa działek położonych w S., a przeznaczonych pod realizację ww. obwodnicy. Wniosek ten został w toku postępowania uzupełniony pismami tego Dyrektora z dnia [...] r., z dnia [...] r., z dnia [...] r. i z dnia [...] r. Dotyczył on działek oznaczonych w rejestrze gruntów ( po podziale dotychczasowych działek celem wydzielenia terenu przeznaczonego pod projektowaną obwodnicę) numerami : A, B, C, D, E, F, G, H, I, J, K, L, M, N, O i P w którym to rejestrze jako ich właściciela wpisano Spółkę "A" w S. Rozpoznając ten wniosek organ orzekający przyjął, że są to nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym w rozumieniu art. 113 ust. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1992 r. o gospodarce nieruchomościami (obecnie Dz. U. z 2010 r. Nr 102 poz. 651 ze zm., zwanej dalej ustawą o gospodarce nieruchomościami ). Nie jest bowiem prowadzona dla nich księga wieczysta, a przed Starostą [...] toczy się postępowanie dotyczące m.in. tych działek, prowadzone w trybie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych ( Dz. U. Nr 28 poz. 169 ze zm.) w przedmiocie ustalenia czy stanowią one wspólnotę gruntową lub mienie gromadzkie. Stosownie do tego stwierdzenia podejmowane też były przez Wojewodę czynności procesowe, m.in. dokonano ogłoszenia zgodnie z treścią art. 114 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zawiadomieniem z dnia [...] r. Wojewoda [...] poinformował o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego odnośnie ww. działek. W toku tego postępowania swój udział w nim zgłaszała Spółka "A" w S. ( dalej również jako Spółka lub skarżąca) informując Wojewodę, że objęte nim działki stanowią jej własność, co wynika z wpisów w rejestrze gruntów. W odpowiedzi Wojewoda [...] podtrzymywał swoje stanowisko, że w świetle zgromadzonych w sprawie dowodów są to nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Spółka nie wykazała bowiem zdaniem Wojewody, że jest ich właścicielem i dlatego też nie traktuje jej jako stronę postępowania. W skierowanym do Wojewody [...] wniosku z dnia [...] r. Spółka "A" w S. wniosła o ustalenie odszkodowania za wymienione w tym piśmie 16 działek o łącznej powierzchni 4,6362 ha, zajętych pod budowę obwodnicy drogowej S., stanowiących jej własność oraz za usunięty z tych działek drzewostan ( las ). W uzasadnieniu wniosku stwierdzono, że działki te zapisane są w ewidencji gruntów od początku jej założenia, jako własność Spółki. Z działek tych płaciła ona podatki od nieruchomości i prowadziła na nich gospodarkę leśną. W konsekwencji to Spółka powinna otrzymać za te działki odszkodowanie w związku z ich zajęciem pod inwestycję drogową, w sytuacji gdy Główna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad odmawia zawarcia ze Spółką umowy cywilnoprawnej o nabyciu przedmiotowych działek. W odpowiedzi na ten wniosek Wojewoda S. pismem z dnia [...] r. poinformował Spółkę, że odnośnie wymienionych we wniosku działek prowadzone jest postępowanie wywłaszczeniowe jako do nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Podał też, że w toku tego postępowania sporządzony zostanie przez rzeczoznawcę majątkowego operat szacunkowy określający aktualną wartość tych działek, zaś ustalone w oparciu o ten operat odszkodowanie zostanie wpłacone do depozytu sądowego. Podobne stanowisko zajął wojewoda w kolejnych pismach do Spółki. Z kolei Spółka w swoich kolejnych pismach wykazywała, że objęte postępowaniem wywłaszczeniowym działki mają uregulowany stan prawny i stanowią jej własność. W zażaleniu z dnia [...] r. do Ministra Infrastruktury skarżąca Spółka zarzuciła Wojewodzie [...] bezczynność w sprawie ustalenia i wypłaty na jej rzecz odszkodowania za zajęte pod obwodnicę S. nieruchomości. Po rozpatrzeniu tego zażalenia Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] uznał go za bezprzedmiotowe. W jego uzasadnieniu stwierdził, że wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania Spółka złożyła w toku toczącego się już postępowania w tym przedmiocie. Wniosek taki nie mógł zatem doprowadzić do wszczęcia w tej materii nowego postępowania administracyjnego. Prawidłowo został zatem potraktowany zdaniem Ministra jako wniosek o dopuszczenie Spółki jako strony do toczącego się już postępowania, który to przymiot był przez organ pierwszej instancji kwestionowany. Spór ten nie może być przy tym rozstrzygnięty w toku postępowania na bezczynność. Dalej Minister stwierdził, że kwestia odszkodowania została rozstrzygnięta decyzją Wojewody [...] z dnia [...] r. i jeżeli Spółka, uznając się za stronę tego postępowania nie brała w nim udziału, to powinna żądać wzruszenia tej decyzji w jednym z trybów przewidzianych w kpa. Przedmiotową decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Wojewoda [...] orzekając na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych ( Dz. U. Nr 80 poz. 721 ze zm.) oraz na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami postanowił o nabyciu na rzecz Skarbu Państwa własności wymienionych tam nieruchomości, objętych decyzją Wojewody [...] z dnia [...] r. o ustaleniu lokalizacji południowej obwodnicy miasta S. w ciągu drogi krajowej nr [...], ustalił odszkodowanie za te nieruchomości w kwocie [...] zł ( w tym za składnik roślinny – drzewostan kwotę [...] zł i za składnik budowlany kwotę [...] zł ) oraz zobowiązał Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad ( jako dysponenta przeznaczonych na ten cel środków budżetu państwa ) do złożenia ustalonego odszkodowania do depozytu sądowego. W uzasadnieniu decyzji podtrzymał prezentowane wcześniej stanowisko, że objęte postępowaniem działki grunty ujawnione w rejestrze gruntów jako własność Spółki "A" w S. stanowią nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. W decyzji tej skarżąca Spółka nie została uznana za stronę postępowania. W skardze do sądu administracyjnego z dnia [...] r. Spółka "A" w S. zarzuciła bezczynność Wojewodzie [...] w przedmiocie zakończenia decyzją ( przez jej wydanie i doręczenie ) postępowania wszczętego jej wnioskiem z dnia [...] r. w sprawie ustalenia odszkodowania za grunt oraz las na nim rosnący, przejęty z mocy prawa na własność Skarbu Państwa, w celu budowy obwodnicy drogowej S. W uzasadnieniu skargi stwierdziła, że postępowanie wszczęte tym wnioskiem dotyczyło innego przedmiotu niż postępowanie zakończone decyzją Wojewody [...] z dnia [...] r. i dlatego powinno być zakończone odrębną decyzją. Podkreśliła, że w dacie złożenia przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad wniosku z dnia [...] r. Spółka nie posiadała statutowych organów uprawnionych do jej reprezentowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Zrelacjonował przebieg postępowania i podkreślił, że postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania zostało zakończone jego ostateczną decyzją z dnia [...] r. W piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżąca Spółka zaakcentowała, że bezpodstawnie została pominięta jako strona w postępowaniu w przedmiocie wywłaszczenia będących jej własnością działek, przejętych pod budowę obwodnicy drogowej S. Dowód własności tych działek wynika jej zdaniem z wpisów w ewidencji gruntów i budynków. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, że Wojewoda [...] pozostawał w bezczynności w wydaniu decyzji o jakiej mowa w skardze. Decyzja taka została bowiem wydana przez ten organ dnia [...] r. Rozstrzygała ona bowiem nie tylko o nabyciu własności przez Skarb Państwa wymienionych w niej działek zajętych pod budowę obwodnicy drogowej S., realizowaną w oparciu o decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. o ustaleniu lokalizacji tej obwodnicy, ale również o ustaleniu i wypłacie odszkodowania za te działki oraz za znajdujący się na nich składnik roślinny i budowlany. Rozstrzygała ona zatem sprawę odszkodowania za te same działki gruntu, którego dotyczył wniosek skarżącej Spółki z dnia [...] r. Identyczna była też podstawa ustalenia tego odszkodowania bo wynikająca z faktu nabycia własności tych działek przez Skarb Państwa w związku z ich przeznaczeniem i faktycznym zajęciem pod realizację drogi krajowej. W tym stanie faktycznym i prawnym nie można podzielić zdaniem Sądu stanowiska skarżącej, że jej żądanie sprecyzowane we wniosku z dnia [...] r. dotyczyło odrębnego przedmiotu postępowania i tym samym wniosek ten wszczynał postępowanie w odrębnej sprawie administracyjnej. Nie może ulegać przy tym w świetle obowiązujących przepisów wątpliwości, że odszkodowanie za przedmiotowe działki mogło być ustalone i wypłacone tylko raz. Po ustaleniu tego odszkodowania decyzją Wojewody z dnia [...] r., nie było zatem podstaw do ponownego orzekania w tym przedmiocie, czego faktycznie domaga się Skarżąca. W takiej sytuacji nie można też przyjąć, że Wojewoda odmawiając wydania w tym przedmiocie kolejnej decyzji pozostawał w bezczynności. Należy podkreślić, że postępowanie zakończone decyzją Wojewody z dnia [...] r. zostało wszczęte i przeprowadzone w oparciu o przepisy ustawy z 10 kwietnia 2003 r. o szczegółowych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych w ich brzmieniu przed nowelizacją tej ustawy ustawami zmieniającymi z dnia 18 października 2006 r. i z dnia 25 lipca 2008 r., a to w związku z zawartymi w tych ustawach przepisami przejściowymi ( odpowiednio art. 5 i art. 6 tych ustaw ). O prowadzeniu takiego postępowania z wniosku Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, jako podmiotu właściwego do złożenia takiego żądania zgodnie z treścią art. 15 ww. ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r., skarżąca wiedziała i była wielokrotnie o tym informowana przez Wojewodę [...] zarówno przed jak i po złożeniu przez nią wniosku z dnia [...] r. Była też informowana dlaczego w postępowaniu tym nie jest traktowana jako jego strona i w konsekwencji dlaczego objęte tym postępowaniem działki są traktowane jak nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, z którym to stanowiskiem skarżąca się nie zgodziła, dokonując innej interpretacji obowiązującego prawa i akcentując ujawnienie jej w ewidencji gruntów jako właściciela tych działek. Jak to jednak słusznie stwierdził zdaniem Sądu Minister Infrastruktury w omówionym wyżej postanowieniu z dnia [...] r., spór co do przyznania skarżącej przymiotu strony w postępowaniu o nabyciu własności działek zajętych pod obwodnicę S. oraz o ustalenie i wypłatę należnego za te działki odszkodowania, nie mógł być rozstrzygnięty w postępowaniu na bezczynność Wojewody, a to w sytuacji gdy obowiązujące przepisy nie przewidują w takim wypadku wydania w tym przedmiocie (tj. dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze strony ) odrębnego orzeczenia w formie decyzji lub postanowienia. W konsekwencji zasadne jest stanowisko, że uznając się za stronę postępowania skarżąca Spółka powinna dążyć do wzruszenia decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. za pomocą przewidzianych w kpa środków prawnych, przysługujących stronie. Z powyższych względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Wojewoda wbrew stanowisku skarżącej nie pozostawał bowiem w bezczynności, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z pkt 1 tej ustawy, w ustaleniu i wypłacie odszkodowania za nieruchomości zajęte pod obwodnicę S. skoro sprawę w tym przedmiocie załatwił przez wydanie decyzji z dnia [...] r. Sąd uznał przy tym, że postępowanie w sprawie wniesionej skargi nie jest bezprzedmiotowe skoro została ona złożona z pełną świadomością po wydaniu tej decyzji i została podtrzymana w toku postępowania sądowego. Nie jest też trafne zdaniem Sądu powoływanie się przez skarżącą na wyrok tutejszego Sądu z dnia 28 października 2010 r. sygn. akt II SAB/GL 51/10, który zapadł w sprawie, która nie została zakończona w postępowaniu administracyjnym przez organy orzekające przez wydanie decyzji, z jaką to sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. su.