II OW 59/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Stahl /spr./ Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędzia del. NSA Zofia Flasińska Protokolant Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty Leszczyńskiego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Starostą Leszczyńskim a Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Lesznie w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie samowolnej rozbiórki i samowolnej budowy pomostu w innym miejscu postanawia: wskazać Starostę Leszczyńskiego jako organ właściwy do rozpoznania sprawy. UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 12 sierpnia 2009 r. Starosta Leszczyński zwrócił się o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Lesznie w sprawie rozbiórki i samowolnego wybudowania pomostu. W uzasadnieniu wniosku Starosta wskazał, że zaistniały spór powstał w związku z donosem Polskiego Związku Wędkarskiego Okręg w P., który w dniu [...] kwietnia 2009 r. poinformował Starostę Leszczyńskiego, iż nad jeziorem B. rozebrano oraz samowolnie pobudowano w innym miejscu nowy pomost. Starosta Leszczyński uznał się niewłaściwym do prowadzenia sprawy samowoli budowlanej, tym bardziej, że nie wydawał w tej sprawie jakiegokolwiek zezwolenia. Uznał zatem, że właściwym organem do stwierdzenia samowoli budowlanej będzie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, dlatego też w trybie art. 65 § 1 kpa w dniu [...] maja 2009 r. pismo przekazał Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r. uznał się niewłaściwym do załatwienia sprawy i przekazał dokumenty do Starosty wraz z pouczeniem o możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie. Wobec wniesionego przez Starostę zażalenia Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] lipca 2009 r. umorzył postępowanie w zakresie ustalenia kompetencji pouczając, iż Starosta powinien wytoczyć spór kompetencyjny. Wobec czego Starosta zwrócił się z wnioskiem do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozpoznanie sporu kompetencyjnego. Przedstawiając własne stanowisko w sprawie Starosta Leszczyński wskazał, że organem właściwym do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę urządzenia wodnego wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę jest powiatowy inspektor nadzoru budowlanego, na podstawie art. 48 Prawa budowlanego w zw. z art. 104 kpa. Organ udzielający pozwolenia wodnoprawnego nie ma kompetencji do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę, jednakże zgodnie z art. 64a ust. 1 ustawy Prawo wodne, ten kto wykonał urządzenie wodne bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, jest obowiązany do jego rozebrania na własny koszt. Jeżeli zaś wykonane urządzenie wodne nie narusza przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisów art. 63 ww. ustawy, organ właściwy do wydania pozwolenia wodno prawnego o którym mowa w art. 131 ustawy Prawo wodne, może wydać decyzję o legalizacji urządzenia, ustalając jednocześnie w drodze postanowienia wysokość opłaty legalizacyjnej. Jeśli zaś inwestor nie składa wniosku o legalizację urządzenia, z urzędu wszczynana jest przez powiatowego inspektora nadzoru budowlanego procedura związana z wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę samowoli budowlanej. Staroście natomiast przysługuje prawo złożenia wniosku o ukaranie podmiotu, który wybudował urządzenie wodne bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, na podstawie art. 17 § 1 i 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, jednak dopiero wtedy, gdy stwierdził, że fakt popełnienia takiego wykroczenia miał miejsce. Podstawą zaś egzekucji powinna być ostateczna decyzja administracyjna wydana na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, z uwagi na to, że Prawo wodne nie zawiera w ogóle regulacji dotyczącej postępowania w przypadku samowolnego wzniesienia urządzenia wodnego. Przepisy Prawa budowlanego nie wyłączają właściwości organów nadzoru budowlanego w sytuacji, gdy dokonano samowoli budowlanej. Ponadto art. 62 ust. 2 Prawa wodnego stanowi, że przepisy art. 63-66 tej ustawy nie naruszają przepisów ustawy – Prawo budowlane. Oznacza to, że przepisy Prawa wodnego w zakresie sankcji za samowole budowlane, a więc również samowolne wykonanie urządzeń wodnych, są przepisami komplementarnymi względem norm zawartych w Prawie budowlanym. Zatem w przypadku braku regulacji w Prawie budowlanym co do procedury lub sankcji w odniesieniu do działań polegających na samowolnym wykonaniu urządzeń wodnych, należy poszukać odpowiedzi w przepisach Prawa wodnego. Brak pozwolenia wodnoprawnego nie eliminuje zatem możliwości zastosowania sankcji z art. 48 Prawa budowlanego. Gdyby tak było, prowadziłoby to do "kuriozalnego podziału kompetencji", przy którym organ nadzoru budowlanego byłby właściwy w sprawie samowoli budowlanej pod warunkiem, iż było wydane pozwolenie wodnoprawne, a w sytuacji gdy nie ma pozwolenia wodnoprawnego – właściwy byłby starosta. Dwa organy administracji byłyby zatem upoważnione do prowadzenia postępowania w sprawie samowoli budowlanej. Gdyby zamiarem ustawodawcy było danie uprawnienia staroście do prowadzenia postępowania egzekucyjnego, to wskazałby wprost w art. 64 ust. 5 Prawa wodnego, że stosuje się tryb przewidziany w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lesznie nie złożył odpowiedzi na wniosek. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W świetle przepisu art. 9 ust. 1 pkt 19 h ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U.z 2005 r. ,Nr 239,poz.2019) pomosty, przystanie, kąpieliska – są urządzeniami wodnymi w rozumieniu prawa wodnego. Z kolei, w myśl ust. 2 pkt 2 przepisy prawa wodnego dotyczące wykonania urządzeń wodnych stosuje się odpowiednio do odbudowy, rozbudowy, przebudowy lub rozbiórki tych urządzeń. Z powołanego przepisu wynika zatem wprost, że także w przypadku rozbiórki urządzeń wodnych mają odpowiednio zastosowanie przepisy prawa wodnego. Do kwestii wskazanej we wniosku Starosty Leszczyńskiego odnosi się przepis art. 64a ust. 1 i 2 Prawa wodnego, dodany przez art. 1 pkt 40 ustawy zmieniającej z dnia 3 czerwca 2005 r.(Dz.U. Nr 130, poz.1087) zmieniającej ustawę Prawo wodne z dniem 30 lipca 2005. Przepis ten stanowi, iż zakład, który wykonał urządzenie wodne bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, jest obowiązany do jego rozebrania na własny koszt. Zakładem w rozumieniu Prawa wodnego jest zaś każdy podmiot korzystający z wód w ramach korzystania szczególnego, wykonujący urządzenia wodne lub wykonujący inne działania wymagające pozwolenia wodno prawnego. Obowiązek rozbiórki samowolnie wybudowanego (przebudowanego, rozbudowanego) urządzenia wodnego jest obowiązkiem z mocy prawa, nie wymagającym wydawania decyzji administracyjnej i podlegającym egzekucji administracyjnej w trybie art. 5 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 ze zm.). Z kolei w myśl ust. 2 art. 64a jeżeli wykonane urządzenie wodne, nie narusza przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisów art. 63, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego, po przedstawieniu przez właściciela tego urządzenia dokumentów, o których mowa w art. 131, może wydać decyzję o legalizacji urządzenia, ustalając jednocześnie, w drodze postanowienia, wysokość opłaty legalizacyjnej, wynoszącą 10-krotność opłaty skarbowej za wydanie pozwolenia wodnoprawnego. Organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego jest starosta i on też, w myśl powołanego przepisu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jest organem właściwym do wszczęcia egzekucji obowiązku wynikającego z mocy przepisu art. 64 a ust. 1 Prawa wodnego. Zważywszy na powyższe należało wskazać, na podstawie art. 15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz. 1270 ze zm.), jako organ właściwy do załatwienia sprawy z wniosku Polskiego Związku Wędkarskiego Okręg w P. z dnia [...] kwietnia 2009 r. – Starostę Leszczyńskiego.