I OW 98/19

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Zgierski sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 23 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Nowego Dworu Gdańskiego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Nowego Dworu Gdańskiego a Wójtem Gminy Wolanów w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku T.S. o przyznanie zasiłku celowego oraz okresowego postanawia: wskazać Wójta Gminy Wolanów jako organ właściwy w sprawie. UZASADNIENIE Wnioskiem z 29 kwietnia 2019 r. Burmistrz Nowego Dworu Gdańskiego (dalej jako Burmistrz) wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Wójtem Gminy Wolanów (dalej jako Wójt) w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku T. S. (dalej także jako wnioskodawca) o przyznanie zasiłku celowego oraz okresowego, wnosząc o wskazanie Wójta Gminy Wolanów jako organu właściwego w sprawie. W uzasadnieniu podał, że pismem z 14 lutego 2019 r. wnioskodawca wniósł o przyznanie mu zasiłku celowego na refundację schroniska oraz o zasiłek okresowy. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca z własnej woli mieszka w placówce dla bezdomnych S. w W. W placówce tej mieszka od 19 listopada 2017 r. i zajmuje jednoosobowy pokój. W zamian za mieszkanie i wyżywienie wykonuje prace dla placówki. W miejscowości, na terenie której znajduje się ww. schronisko, koncentrują się jego sprawy życiowe – odbywa tam kurs na prawo jazdy finansowany przez tą placówkę, w domu tym mieszkają również jego matka i ojczym, uczęszcza tam do lekarza oraz zarejestrowany jest w Powiatowym Urzędzie Pracy w R. W ocenie Burmistrza sytuacja wnioskodawcy świadczy o tym, że lokal, który zajmuje, spełnia kryteria lokalu mieszkalnego, bowiem zaspokaja jego potrzeby mieszkaniowe oraz żywieniowe w zamian za pracę na rzecz placówki. W związku z powyższym w sprawie powinien znaleźć zastosowanie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1507, dalej: u.p.s.), zgodnie z którym właściwym organem w sprawie jest organ właściwy ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy, którym jest gmina Wolanów. W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy Wolanów wniósł o wskazanie Burmistrza Nowego Dworu Gdańskiego jako organu właściwego w sprawie. Jego zdaniem wnioskodawcę należy uznać za osobę bezdomną, wobec czego właściwość organu należy ustalić według ostatniego zameldowania wnioskodawcy na pobyt stały. Ostatnim zaś miejscem zameldowania wnioskodawcy na pobyt stały był Nowy Dwór Gdański. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi w odniesieniu do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy, którą zajmują się dwa organy administracji publicznej (spór pozytywny) lub której organy administracji publicznej odmawiają przyjęcia do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, powołując się na brak podstaw do ustalenia swej właściwości (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy organami administracji publicznej, jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku T. S. o przyznanie zasiłku celowego i okresowego. Właściwość miejscową gminy w sprawach z zakresu pomocy społecznej reguluje art. 101 u.p.s. Zgodnie z ust. 1 ww. przepisu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). Natomiast w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 3). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z akt niniejszej sprawy jednoznacznie wynika, że T. S. jest osobą bezdomną. Zamieszkuje bowiem w placówce dla bezdomnych S. w W. Zgodnie z art. 6 pkt 8 u.p.s. za osobę bezdomną uznaje się osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Lokalem zaś w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. 2018, poz. 1834) jest lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki. Nie jest natomiast w rozumieniu tej ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego pokoju w schronisku dla bezdomnych nie można uznać za lokal mieszkalny w rozumieniu ww. ustawy. Nie zmienia tego okoliczność, że wnioskodawca porozumiał się z ww. ośrodkiem i udostępniono mu niejako na stałe pokój i zapewniono wyżywienie w zamian za pracę na rzecz tego stowarzyszenia. Jednakże wyłącznie formalne spełnienie warunków do uznania za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s. nie uzasadnia automatycznego zastosowania art. 101 ust. 2 tej ustawy (por. postanowienie NSA z 25 września 2019 r., sygn. akt I OW 70/18). Zgodnie bowiem z powołanym wyżej art. 101 ust. 3 u.p.s. w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą wnioskodawcy właściwa miejscowo jest gmina pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności sprawy wskazują na potrzebę oparcia się na art. 101 ust. 3 u.p.s., a to z uwagi na fakt, że T. S. nie posiada źródeł utrzymania, nie osiąga żadnych dochodów, a jego sytuacja jest trudna, o czym świadczy choćby fakt, że zmuszony był zwrócić się pomoc w formie zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego na refundację kosztów pobytu w placówce dla bezdomnych. Skoro zaś niekwestionowanym miejscem pobytu T. S. jest S. w W., a brak jest obecnie jakichkolwiek jego związków z miejscem ostatniego zameldowania na pobyt stały, to zgodnie z art. 101 ust. 3 u.p.s., organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego jest Wójt Gminy Wolanów. W okolicznościach niniejszej sprawy bezcelowym byłoby wskazywanie Burmistrza Nowego Dworu Gdańskiego jako organu właściwego w sprawie, bowiem z tą miejscowością wnioskodawca nie ma już jakiegokolwiek związku, poza tym, że kilkanaście lat temu został z niej wymeldowany. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.