I OSK 1434/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 28 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 sierpnia 2009 r., sygn. akt VII SAB/Wa 37/09 odrzucające skargę M. B. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Warszawie w sprawie zaniechania podjęcia działań zmierzających do umożliwienia zaskarżenia postanowienia sądu powszechnego postanawia: oddalić skargę kasacyjną UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2009 r., sygn. akt VII SAB/Wa 37/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę M. B. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Warszawie w sprawie zaniechania podjęcia działań zmierzających do umożliwienia zaskarżenia postanowienia sądu powszechnego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż M. B. pismem z dnia 6 kwietnia 2009 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w W. w sprawie zaniechania podjęcia działań zmierzających do umożliwienia zaskarżenia postanowienia sądu powszechnego. Jako podstawę swojej skargi wskazała przepis art. 22 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2001 r., Nr 98, poz. 1070 ze zm.) zgodnie z którym Prezes Sądu pełni czynności z zakresu administracji sądowej. Wniosła o uchylenie postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 20 listopada 2008 r. Wydając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji uznał, iż skarga w niniejszej sprawie jest niedopuszczalna, gdyż Prezes Sądu Okręgowego w W. nie jest organem administracji państwowej którego działalność poddana jest kontroli tego Sądu . Sąd pierwszej instancji podniósł, że działanie (bezczynność) Prezesa Sądu Okręgowego, zaskarżona w niniejszej sprawie nie należy bowiem do żadnej z kategorii spraw wymienionych w treści art. 3 P.p.s.a. W związku z powyższym Sąd pierwszej instancji wskazał, że bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego jako nieobjęta zakresem właściwości sądu administracyjnego nie podlega rozpoznaniu przez sąd, co oznacza, że skargę należało odrzucić jako niedopuszczalną. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożyła M. B. zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: 1. naruszenie prawa materialnego a) art. 22 §1 i 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 prawo o ustroju sądów powszechnych (u.s.p.) polegające na błędnej wykładni powyższych przepisów poprzez niezasadne uznanie, iż Prezes Sądu Okręgowego nie jest organem administracji państwowej, którego działalność poddana jest kontroli sądu administracyjnego podczas, gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisów powinna przesądzać, że jest takim organem. b) art. 8, 21§1 pkt. 1 i 2, 38§1 pkt. 3, 39 u.s.p. w zw. z art. 67 §1 ww. ustawy polegające na niewłaściwym zastosowaniu (niezastosowaniu) w sprawie powyższych przepisów, z których wynika, że Sąd pierwszej instancji niezasadnie odrzucił skargę, ponieważ powinien ją rozpoznać i uwzględnić c) art. 4 ust. 1 pkt. 1 i art. 6 ust. 1 pkt. 3 lit. e ustawy o dostępie do informacji publicznej w zw. z art. 10 ust. 1 Konstytucji poprzez niewłaściwe zastosowanie w sprawie (niezastosowanie) powyższych przepisów, które jednoznacznie wskazują, że sądy są organami władzy publicznej sądowniczej w rozumieniu ww. przepisów wśród władz publicznych, ustawodawczej, wykonawczej, a problem podniesiony przez skarżącą mieści się w pojęciu stanu załatwienia sprawy. 2. naruszenie przepisów postępowania a) art. 1 §1, 2, 3§1 pkt. 2 i 4 w zw. z pkt. 8 oraz ar. 134 §1 P.p.s.a. polegające na niedostatecznym zrealizowaniu przez Sąd zadań kontroli działalności administracji publicznej, nie skorzystaniu z upoważnienia dla Sądu umożliwiającego wydanie orzeczenia w warunkach nie związania zarzutami i wnioskami skargi i nie rozpoznanie jej w całokształcie istotnych okoliczności sprawy. b) art. 133 §1 P.p.s.a. poprzez nie uwzględnienie przy wydaniu rozstrzygnięcia całości materiału sprawy i oparcie orzeczenia tylko na jego części c) art. 141 §1 i 4 P.p.s.a. poprzez pominięcie ustosunkowania się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia do niektórych istotnych zarzutów podniesionych w skardze do WSA. Powołując się na wymienione podstawy skargi kasacyjnej skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W motywach skargi kasacyjnej skarżąca podniosła, że Prezes Sądu Okręgowego sprawuje nadzór administracyjny nad sądami, co pominął Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu. Skarżąca wskazał, że istotą sprawy nie jest domaganie się zmiany postanowienia sądu powszechnego z dnia 20.11.2008 r. w trybie zażalenia (odwołania) w sprawie I Co 1145/08 przez Prezesa SO kończącego postępowanie w sprawie, lecz błędne pouczenie skarżącej że na przedmiotowe postanowienie nie przysługuje jej zażalenie. Skarżąca zarzuciła Sądowi pierwszej instancji, iż nie zrealizował w sposób prawidłowy obowiązku kontroli działalności organu administracji publicznej, m. in. nie korzystając z uprawnienia, iż nie jest związany granicami i wnioskami skargi. Skarżąca podniosła, iż nie wiedziała, że może jej przysługiwać środek zaskarżenia i miała pełne prawo do ubiegania się o prawidłowe pouczenie o możliwości jego wniesienia, a następnie ubiegania się o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W ocenie skarżącej o tym, że sądy powszechne są organami władzy publicznej mówi także Konstytucja RP, która wśród władz publicznych ustawodawczej, wykonawczej wymienia również sądowniczą. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Stosownie do art. 174 pkt. 1 i 2 wskazanej ustawy, skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w W. w sprawie zaniechania podjęcia działań zmierzających do umożliwienia zaskarżenia postanowienia sądu powszechnego. Na wstępie należy zauważyć, iż mimo braku w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jednoznacznego zapisu należy przyjąć, że sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach należących do właściwości innych sądów. Brak właściwości sądu administracyjnego w sprawach należących do właściwości innych sądów wynika z jednoznacznego uregulowania tej kwestii w przepisach Konstytucji RP. W artykule 177 Konstytucji RP przyjęto domniemanie właściwości sądów powszechnych. Potwierdzenie tego stanu rzeczy znajdujemy w art. 184 Konstytucji, zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana wedle kryterium legalności (art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. nr 153, poz. 1269). Stosownie bowiem do treści przepisów art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę nad działalnością administracji publicznej pod względem zgodności z prawem orzekając w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego oraz organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5 podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego, oraz skarg na bezczynność organów administracji publicznej w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a w zakresie nie podjęcia w ustawowym terminie stosownych działań. Z wyliczenia spraw podlegających właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wynika, że Sąd ten nie jest właściwy w sprawach skarg na bezczynność sądów powszechnych w zakresie postępowania, jakie prowadzą. Właściwością sądów administracyjnych objęte są bowiem wyłącznie indywidualne sprawy z zakresu administracji publicznej. W doktrynie oraz orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego za sprawę z zakresu administracji publicznej należy rozumieć wszystkie akty, czynności, działania i sprawy, które nie mają charakteru cywilnoprawnego, załatwiane przez organ administracji publicznej. Przepisy ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych nie przewidziały możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego od rozstrzygnięć zapadłych przed sądami powszechnymi. W związku z powyższym należy uznać, że prawidłowo Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę jako niedopuszczalną, gdyż zaskarżona bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego nie mieści się w żadnej kategorii spraw, wymienionych w art. 3 P.p.s.a., a zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przez Sąd przepisów ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych nie mogły mieć w sprawie zastosowania. Również zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania (art. 1 §1, 2, 3§1 pkt. 2 i 4 w zw. z pkt. 8 oraz ar. 134 §1, art. 133 §1, art. 141 §1 i 4) należało uznać za nieuzasadnione. Wszystkie zarzuty sprowadzały się w znacznej mierze do próby zakwestionowania dokonanych przez Sąd pierwszej instancji ustaleń dotyczących stanu faktycznego sprawy, co w niniejszej sprawie należy uznać za nieusprawiedliwione. W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.