II GSK 1244/10

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zajda (spr.) Sędziowie NSA Krystyna Anna Stec del. WSA Marzenna Kosewska Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Spółki z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 21 czerwca 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 675/10 w sprawie ze skargi A. Spółki z o.o. w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę kasacyjną UZASADNIENIE Wyrokiem z 21 czerwca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę A. Spółki z o.o. w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] stycznia 2010 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej. Za podstawę rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji przyjął następujące ustalenia: W dniu [...] lipca 2009 r. w W. została przeprowadzona kontrola pojazdu marki M.-B.. Z przeprowadzonej kontroli sporządzono protokół, podpisany przez kierowcę i kontrolującego, oraz dokumentację zdjęciową. Do akt sprawy dołączone zostały okazane dokumenty, zaś kierowcę przesłuchano w charakterze świadka. Podczas kontroli stwierdzono, że na dachu wymienionego pojazdu został umieszczony baner - urządzenie techniczne z napisem "[...]" i numerem telefonu "[...]". W pojeździe zamontowany było również urządzenie fiskalne marki Cezar, połączone przewodem elektrycznym z kasą fiskalną. M. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] listopada 2009 r. nałożył na Spółkę karę pieniężną w kwocie 10 000 zł, za wykonywanie przewozów okazjonalnych w krajowym transporcie drogowym pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, z naruszeniem zakazu: umieszczania i używania w pojeździe taksometru (art. 18 ust. 5 lit. a/ ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym; t.j. Dz.U. z 2007 r., Nr 125, poz. 874 ze zm.; dalej: utd); umieszczania na dachu pojazdu lamp lub innych urządzeń technicznych (art. 18 ust. 5 lit. c/ utd). Decyzją z [...] stycznia 2010 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy uznał za niebudzącą wątpliwości okoliczność wykonywania przez stronę działalności gospodarczej polegającej na przewozie osób, mimo że w czasie kontroli w pojeździe nie znajdował się żaden pasażer. Posiadanie przez Spółkę licencji oraz odpowiednie oznakowanie na samochodzie świadczyły o tym, że usługa przewozu była oferowana i możliwa do wykonania. Zdaniem organu, o wykonywaniu działalności gospodarczej świadczył również wydruk z zamontowanej w samochodzie kasy fiskalnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalając skargę na powyższą decyzję uznał, że organ zgromadził w sprawie materiał dowodowy, który należycie rozpatrzył, zaś zajęte stanowisko dokładnie uzasadnił. Tym samym w ocenie Sądu nie doszło do naruszenia przepisów art. 7, art. 10, art. 77 § 1, art. 107 § 1 i § 3 oraz art. 138 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: kpa). Sąd pierwszej instancji za nietrafne uznał zarzuty naruszenia art. 18 ust. 5 lit. a/ i c/ utd oraz podzielił stanowisko organów, że kontrolowanym pojazdem Spółka wykonywała przewóz okazjonalny osób w krajowym transporcie drogowym, o którym mowa w art. 4 ust. 11 utd. Stwierdził, że skarżąca posiadała licencję uprawniającą do wykonywania krajowego transportu drogowego osób, której wypisem legitymował się podczas kontroli kierujący pojazdem. Kierowca pojazdu A. P. był zatrudniony w firmie A. Sp. z o.o., na co wskazywało jego zeznanie złożone w charakterze świadka, jak również zaświadczenie z [...] marca 2009 r. Z dokumentacji zdjęciowej oraz z protokołu wynikało, że na dachu pojazdu znajduje się urządzenie z nazwą "[...]" i numerem telefonu "[...]". O tym, że w pojeździe był zamontowany i używany taksometr marki Cezar nr [...], który współpracował z kasą fiskalną nr [...], świadczyły zeznania kierowcy, dokumentacja zdjęciowa, protokół oraz wydruk z kasy fiskalnej. Sąd podkreślił, że skarżąca Spółka nie posiadała licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką, o której mowa w art. 6 utd. Zdaniem Sądu nie można było przyjąć, aby Spółka była uprawniona do wykonywania przewozów regularnych, bądź regularnych specjalnych, bo na to wymagane jest specjalne zezwolenie przewidziane w art. 18 ust. 1 utd. Organ prawidłowo również uznał, że działalność strony nie stanowiła przewozu wahadłowego, bądź kabotażowego, o których mowa jest w art. 4 ust. 10 i 12 utd. Ocenił, że kierowca został prawidłowo przesłuchany w charakterze świadka. Podkreślił również, że kierowca nie jest stroną w postępowaniu, gdyż jest nią spółka A. Sp. z o.o., jako wykonująca transport drogowy. Sankcje za naruszenie przepisów, w myśl art. 92 utd dotyczą przedsiębiorców wykonujących transport drogowy. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego trudno przyjąć za zasadne twierdzenia skarżącej, jakoby unormowania przepisu art. 18 ust. 5 utd naruszały w jakimkolwiek zakresie konstytucyjną zasadę wolności gospodarczej lub zasadę równości (art. 20, art. 22 i 32 Konstytucji RP). A. Sp. z o.o. w W. zaskarżyła powyższy wyrok w całości i wniosła jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania. Skarżąca wniosła również o zawieszenie postępowania sądowego ze względu na toczące się przed Trybunałem Konstytucyjnym postępowanie o stwierdzenie niezgodności art. 18 ust. 5 utd z przepisami Konstytucji. Zaskarżonemu wyrokowi Spółka zarzuciła: - naruszenie prawa materialnego, tj.: 1) art. 4 ust. 11 utd przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, poprzez przyjęcie na podstawie posiadanego materiału dowodowego, że w imieniu skarżącej był wykonywany przewóz okazjonalny osób w krajowym transporcie drogowym, pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, podczas gdy okoliczność ta nie wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie; 2) art. 18 ust. 5 lit. a/ utd przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, poprzez uznanie na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, iż w pojeździe był zamontowany taksometr a nie drogomierz, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby urządzenie zamontowane w pojeździe było taksometrem w rozumieniu definicji legalnej tego urządzenia, oraz uznanie że urządzenie umieszczone w pojeździe było używane, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby urządzenie zamontowane w pojeździe było używane, zaś deliktem określonym w art. 18 ust. 5 lit. a/ utd jest objęte jedynie zachowanie przedsiębiorcy obejmujące równoczesne umieszczenie i używanie taksometru w pojeździe; 3) art. 18 ust. 5 lit. c/ utd przez błędne zastosowanie w następstwie uznania, iż w pojeździe było umieszczone urządzenie, które było lampą lub innym urządzeniem technicznym, podczas gdy ze zgromadzonego w aktach postępowania materiału dowodowego nie wynika okoliczność, aby na pojeździe zamontowano lampę lub urządzenie techniczne, które konstrukcyjnie odpowiada urządzeniom określonym w art. 18 ust. 5 lit. c/ utd, bowiem z zebranych w sprawie materiałów dowodowych wynika okoliczność, że na pojeździe umieszczono plastikową puszkę pozbawioną cech powyższych urządzeń; - naruszenie przepisów postępowania tj.: 1) art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: ppsa) oraz art. 141 ppsa, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ppsa, art. 77 § 1 kpa, a także art. 107 § 3 kpa w zw. z 151 ppsa poprzez błędne przyjęcie w wyroku za prawidłowo ustaloną przez organy administracyjne okoliczność, że w imieniu skarżącej był wykonywany okazjonalny przewóz osób, pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, podczas gdy okoliczność przewozu jakiejkolwiek osoby w tym dniu nie wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, które to ustalenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem powyższe błędne ustalenie skutkuje zastosowaniem art. 92 ust. 1 i 4 oraz art. 93 utd, 2) art. 3 § 2 ppsa, art. 141 ppsa, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ppsa oraz art. 77 § 1 kpa, art. 107 § 3 kpa w zw. z 151 ppsa poprzez błędne przyjęcie przez Sąd w zaskarżonym wyroku za prawidłowo ustaloną przez organy administracyjne okoliczność, że w imieniu skarżącej był wykonywany okazjonalny przewóz osób w krajowym transporcie drogowym pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, podczas gdy organy administracyjne obydwu instancji nie przesłuchały w charakterze świadka pasażera - osoby, która miała być przewożona kontrolowanym pojazdem, 3) art. 3 § 2 ppsa, art. 141 ppsa, 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ppsa oraz art. 77 § 1 kpa, art. 107 § 3 kpa w zw. z 151 ppsa poprzez błędne przyjęcie w zaskarżonym wyroku, iż w samochodzie był zamontowany taksometr, podczas gdy w pojeździe zamontowano dalmierz oraz przyjęcie, że nie ma różnicy pomiędzy taksometrem (urządzeniem, które posiada swoją legalna definicję), a drogomierzem - dalmierzem (tj. urządzeniem niespełniającym cech taksometru), oraz przyjęcie że urządzenie umieszczone w pojeździe było używane, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem powyższe błędne ustalenia skutkowały wyczerpaniem hipotezy przepisu art. 18 ust. 5 lit. a/ ustawy o transporcie drogowym wobec skarżącego oraz mogło skutkować oddaleniem skargi wniesionej na decyzję administracyjną, 4) art. 3 § 2 ppsa, art. 141 ppsa, 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ppsa oraz art. 77 § 1 kpa, art. 107 § 3 kpa w zw. z 151 ppsa poprzez uznanie, iż organy administracyjne obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny, tj. okoliczność iż na pojeździe była umieszczona podświetlona lampa (lub inne urządzenie techniczne), podczas gdy na pojeździe umieszczono plastykową puszkę pozbawioną cech lampy lub innego urządzenia technicznego, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem powyższe błędne ustalenie WSA skutkuje wyczerpaniem hipotezy przepisu art. 18 ust. 5 lit. c/ ustawy utd wobec skarżącej oraz mogło skutkować oddaleniem skargi wniesionej na decyzję administracyjną. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano, że aby ustalić fakt wykonywania przewozu osób w ramach przewozu okazjonalnego organy powinny ustalić, iż rodzaj wykonywanego przewozu polegał na przewozie osób - konkretnych osób. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wynikało, aby ustalono zarówno rodzaj wykonywanych przewozów, jak i fakt przewozu jakiejkolwiek osoby. W ocenie skarżącej, w aktach sprawy nie znajdował się dowód z którego wynikałoby, że taksometr był w pojeździe używany. W toku postępowania administracyjnego nie zabezpieczono dokumentacji technicznej, która wskazywałaby na fakt umieszczenia w pojeździe skarżącej podświetlanej lampy. Skarżąca wyjaśniła, że niepodłączone do wewnętrznej instalacji elektrycznej plastikowe puszki nie są lampami ani innymi urządzeniami technicznymi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna. We wszystkich zarzutach skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia przepisów postępowania skarżąca wskazała na naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisów art. 3 § 2 ppsa, art. 141 ppsa, art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c/ ppsa, oraz art. 77 § 1 kpa, art. 107 § 3 kpa w związku z art. 151 ppsa. Przepis art. 3 § 2 ppsa określa zakres działania sądów administracyjnych. Sąd pierwszej instancji nie naruszył tego przepisu, ponieważ skontrolował czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy i władczo rozstrzygnął spór, co do treści stosunku publicznoprawnego, a tym samym wymierzył sprawiedliwość w zakresie wyznaczonym sądom administracyjnym. Dlatego zarzut naruszenia omawianego przepisu nie może prowadzić do zamierzonego przez autora skargi kasacyjnej skutku. Skarżąca zarzucając naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 141 ppsa nie wskazała, która jednostka redakcyjna tego przepisu (paragraf) została w zaskarżonym wyroku naruszona. Takie przytoczenie podstawy kasacyjnej nie odpowiada w pełni wymaganiom materialnym skargi kasacyjnej, określonym w art. 176 ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny będąc związany granicami skargi kasacyjnej i wymienionymi w niej podstawami zaskarżenia może koncentrować swoją uwagę wyłącznie na weryfikacji zarzutów sformułowanych przez stronę i nie może z własnej inicjatywy ustalać, jaki inny przepis mógłby stanowić podstawę skargi kasacyjnej. W związku z nieprecyzyjnym powołaniem art. 141 ppsa w podstawie kasacyjnej należy jedynie zauważyć, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 174 pkt 2 ppsa wtedy, gdy uzasadnienie jest sporządzone w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. W takim przypadku wadliwość uzasadnienia wyroku może być uznana za naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Pozostałe podstawy kasacyjne odnoszące się do omawianej grupy zarzutów procesowych dotyczą art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c/ ppsa, art. 77 § 1 kpa oraz art. 107 § 3 kpa w związku z art. 151 ppsa i kwestionują prawidłowość przyjętych za podstawę wyroku a dokonanych przez organy administracji ustaleń stanu faktycznego. W toku postępowania administracyjnego ustalono w sprawie, iż kontrolowany pojazd wyposażony był w baner - urządzenie techniczne z napisem "[...]" i numerem telefonu "[...]". Urządzenie to nie było podświetlone, lecz posiadało instalację elektryczną. Pojazd wyposażony był w taksometr połączony przewodem elektrycznym z kasą fiskalną. Tak określone elementy wyposażenia pojazdu zostały udokumentowane zdjęciami, a kierujący kontrolowanym pojazdem został przesłuchany w charakterze świadka. Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał wskazane ustalenia organu za prawidłowe, gdyż znajdują one potwierdzenie w treści protokołów z kontroli pojazdu i przesłuchania kierowcy pojazdu, a także wynikają ze zdjęć urządzeń umieszczonych w i na pojeździe. Zgodnie zaś z art. 75 § 1 kpa, w postępowaniu administracyjnym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem. Zawarta w tym przepisie zasada równej mocy środków dowodowych dopuszcza w postępowaniu administracyjnym środki dowodowe niewymienione w art. 75 kpa, a więc także zdjęcia, jeżeli tak jak miało to miejsce w sprawie mogły one przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Nie są oparte na usprawiedliwionych podstawach zarzuty skargi kasacyjnej kwestionujące uznanie, że w kontrolowanym pojeździe zamontowany był taksometr. Okoliczność umieszczenia w pojeździe taksometru wynikała z protokołu kontroli, protokołu przesłuchania kierowcy oraz ze zdjęcia. Umieszczenia takiego urządzenia w pojeździe wykonującym przewozy okazjonalne osób zakazuje art. 18 ust. 5 lit. a/ utd. Umieszczenie na dachu pojazdu baneru reklamowego spełnia kryteria zakazu zawartego w art. 18 ust. 5 lit. c/ utd. Wprowadzenie zakazu zawartego w art. 18 ust. 5 lit. c/ utd było niewątpliwie podyktowane potrzebą zapewnienia skutecznej ochrony przedsiębiorców wykonujących transport drogowy taksówką, a także pasażerów przed wprowadzeniem w błąd, co do rodzaju przewozu. W związku z tym Sąd pierwszej instancji miał uzasadnioną podstawę do przyjęcia, że umieszczony na dachu pojazdu baner z napisem o przedstawionej treści naruszał zakaz ustanowiony w art. 18 ust. 5 lit. c/ utd. Nie jest zasadny zarzut skargi kasacyjnej dotyczący braku stwierdzenia w protokole kontroli drogowej faktu wykonywania przewozu w odniesieniu do konkretnego pasażera. Wykonywaniem transportu drogowego osób jest bowiem nie tylko samo przemieszczenie się pojazdu wraz z kierowcą na określonej trasie, ale także złożenie przez przewoźnika oferty na przewóz skierowanej do potencjalnych klientów, czego wyrazem może być oczekiwanie na klienta w pojeździe gotowym do wykonania usługi przewozowej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niezasadne są także zarzuty skargi kasacyjnej obejmujące kwestie związane z ustaleniem strony postępowania administracyjnego w tej sprawie, a ściślej rzecz ujmując - podmiotu, który dopuścił się naruszenia zakazów określonych w art. 18 ust. 5 lit. a/ i c/ utd. Należy bowiem wskazać, że podmiotem ponoszącym odpowiedzialność za naruszenie omawianych zakazów jest ten, kto w swoim imieniu, na swoją rzecz i na własne ryzyko gospodarcze wykonywał transport drogowy. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie - wypisu z licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób wystawionej na skarżącą, wydruku z kasy fiskalnej wskazującego podmiot wykonujący przewóz, jak i z przesłuchania kierowcy wynika, iż to skarżąca Spółka była przedsiębiorcą, który naruszył zakazy określone w art. 18 ust. 5 lit. a/ i c/ utd. Ocena prawidłowości ustaleń organów administracji publicznej w tym zakresie nie została skutecznie podważona. W odniesieniu do podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego należy zauważyć, że zarzuty w tej części wiążą się ściśle z zarzutami procesowymi. W konsekwencji dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny ocena zarzutów procesowych zawiera argumentację wskazującą, że Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni i właściwie zastosował wymienione w tych zarzutach przepisy prawa materialnego. Zgodnie z art. 5 ust. 1 utd wykonywanie transportu drogowego, który obejmuje także przewóz okazjonalny, wymaga uzyskania odpowiedniej licencji. Specjalnym rodzajem licencji, innym od przewidzianej w art. 5 ust. 1 utd, jest licencja na wykonywanie transportu drogowego taksówką. Udzielenie tej licencji wymaga spełnienia przez przedsiębiorcę dodatkowych wymagań określonych w art. 6 utd. Zgodnie z art. 12 ust. 1 lit. b/ utd licencja na krajowy transport drogowy osób nie uprawnia do wykonywania transportu drogowego taksówką. Analiza treści wymienionych przepisów wskazuje, że przewozy wykonywane na podstawie licencji na wykonywanie transportu drogowego osób są odrębnym rodzajem przewozów, od przewozów dokonywanych w ramach transportu drogowego taksówką. W świetle przedstawionych wywodów podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania przepisu art. 4 pkt 11 utd nie są usprawiedliwione. Nie jest również uzasadniony podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 18 ust. 5 a/ i c/ utd. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis ten odnosi się wyłącznie do przewozów okazjonalnych innych niż wykonywane na podstawie licencji na transport drogowy taksówką, stwarzając odpowiednie ograniczenia, do których nie zastosowała się skarżąca Spółka, w zakresie zakazu instalowania odpowiednich urządzeń i sposobu oznakowania pojazdu, którym wykonywany był kontrolowany przewóz. Odnosząc się natomiast do złożonego w skardze kasacyjnej wniosku o zawieszenie postępowania ze względu na toczące się przed Trybunałem Konstytucyjnym postępowanie o stwierdzenie niezgodności z przepisami Konstytucji RP art. 18 ust. 5 utd, Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia tego wniosku. Zgodnie art. 125 § 1 pkt 1 ppsa sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. W tym kontekście Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, iż postanowieniem z 27 lipca 2010 r., sygn. akt Ts 224/09, Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej o zbadanie zgodności przepisu art. 18 ust. 5 utd z Konstytucją RP. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.