I SA/Gl 594/18

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut (spr.), Sędziowie WSA Wojciech Gapiński, Bożena Pindel, Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2018 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg płatniczych - rozłożenia na raty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę uchyla zaskarżoną decyzję. UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 67a § 1 pkt 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm. – dalej zwana: O.p.) - po rozpatrzeniu odwołania D. K. od decyzji Prezydenta Miasta C. z [...] nr [...] w sprawie rozłożenia na 36 rat zaległości w podatku od środków transportowych za okres od 2014r. do I połowy 2017 r. w kwocie 4.399 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 844zł - utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z 18 września 2017 r. D.K. (dalej zwany: strona lub skarżący) wystąpił do Prezydenta Miasta C. o umorzenie podatku od środków transportowych za okres: luty 2014 r. - lipiec 2017 r. Podanie umotywował trudną sytuacją materialną, a w szczególności pozostawaniem bez zatrudnienia i brakiem pieniędzy na zapłatę zaległego podatku. Do wniosku załączył szereg dowodów mających potwierdzać zasadność żądania. Organ podatkowy postanowieniem z [...] wezwał stronę do uzupełnienia wniosku, a w szczególności przedłożenia wskazanych w tym postanowieniu dowodów obrazujących dochody i wydatki podatnika. Po przeprowadzeniu postępowania organ I instancji, decyzją z [...] odmówił umorzenia zaległego podatku od środków transportowych za okres II połowy 2014 r. do I połowy 2017 r. w kwocie 4.399 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 734zł. W uzasadnieniu organ w szczególności stwierdził, powołując m.in. art. 67a § 1 pkt 3 O.p., że przeanalizował sytuację finansową i materialną strony i uznał, że w przedmiotowej sprawie nie występuje "ważny interes podatnika" uzasadniający umorzenie zaległego podatku od środków transportowych wraz z odsetkami za zwłokę. Podatnik nie przedstawił nadzwyczajnych okoliczności losowych świadczących o braku możliwości uregulowania zaległego podatku oraz odsetek. Natomiast aktualna sytuacja finansowa mogłaby, na odrębny wniosek podatnika, uzasadniać rozłożenie spłaty zaległego podatku od środków transportowych wraz z odsetkami na 36 rat. Podaniem z 9 stycznia 2018 r. podatnik wystąpił do organu o rozłożenie w/w zaległości wraz z odsetkami na 36 rat, powołując się na sugestie organu zawarte w powyższej decyzji z [...]. W uzasadnieniu podania nie przedstawił żadnych argumentów przemawiających za udzieleniem żądanie ulgi podatkowej. Wskazał natomiast, że uważa decyzję odmawiającą umorzenia zaległego podatku wraz z odsetkami za niesprawiedliwą i nie zgodną z interesem publicznym. W wyniku rozpatrzenia wniosku strony organ I instancji decyzją z [...] rozłożył na 36 rat zaległości w podatku od środków transportowych za okres od 2014 r. do I połowy 2017 r. w kwocie 4.399 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 844 zł. W uzasadnieniu, odwołując się do materiałów załączonych przez podatnika do wniosku o umorzenie zaległego podatku wraz z odsetkami, a także własnych ustaleń poczynionych w tamtym postępowaniu, organ stwierdził, że spełnione zostały przesłanki z art. 67a § 1 pkt 2 O.p. uzasadniające rozłożenie zaległości wraz z odsetkami na 36 rat. Organ wyjaśnił, że strona prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, aktualnie nie pracuje, pomaga jednak przy budowie domu siostry i korzysta z jej pomocy finansowej w kwocie od około 1.200 – 1.500 zł miesięcznie. Według deklaracji PIT-11 dochód podatnika za styczeń 2016 r. wyniósł 1.710,94 zł, a za okres od lutego do grudnia 2016 r. wyniósł 18.848,15 zł. Jest właścicielem nieruchomości, a miesięczne wydatki związane z jej utrzymaniem wynoszą 373,23 zł. Ponadto strona ponosi wydatki na zapłatę za gaz w kwocie 30 zł raz na pół roku. Wydatki na leki wynoszą 100 zł i ponoszone są w nieregularnych odstępach czasu. Ponadto podatnik posiada 5 zarejestrowanych samochodów, przy czym – jak oświadczył – jeden z nich został już zezłomowany, a drugi nie jest użytkowany. Koszty paliwa wynoszą 300-400 zł miesięcznie, a koszty ubezpieczenia 3.258 zł rocznie. Ponadto strona posiada kredyt w kwocie 19.610 zł (rata miesięczna 441,29 zł), w którego spłacie pomaga siostra. Siostra ponosi także koszty częściowego utrzymania podatnika. Wszystko to pozwoliło organowi uznać, że w przypadku skarżącego zachodzi przesłanka "interesu publicznego", o której mowa w art. 67a § 1 pkt 2 O.p., uzasadniająca udzielenie ulgi podatkowej w postaci rozłożenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami na 36 rat. Podaniem z 12 lutego 2018 r. skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie podatnik, wskazując że dotyczy ono sprawy nr [...] (decyzji ratalnej), zwrócił się o ponowne rozpatrzenie wniosku o umorzenie podatku od środków transportowych wraz z odsetkami za okres 2014 r. - I połowa 2017 r. W uzasadnieniu podniósł, że w jego przekonaniu nałożony podatek nie jest zgodny z zasadami sprawiedliwości, gdyż samochodu ciężarowego, od którego podatek naliczono, nie używał. Z kolei w dalszej części pisma wskazał m.in., że samochodu jednak używał, pomagając siostrze przy budowie domu. Dodał, że od 31 lipca 2017r. pozostaje bez pracy, a stan jego zdrowia pogorsza się. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją z [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. z [...] w sprawie rozłożenia na 36 rat zaległości w podatku od środków transportowych za okres od 2014 r. do I połowy 2017 r. wraz z odsetkami za zwłokę. W ocenie składu orzekającego Kolegium zebrany materiał dowodowy pozwalał na stwierdzenie, że została spełniona przesłanka "interesu publicznego" przemawiająca za udzieleniem ulgi. Organ pierwszej instancji wyjaśnił wszystkie istotne przesłanki, o których mowa w art. 67a § 1 O.p., a organ odwoławczy, respektując treść art. 233 § 3 tej ustawy, nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona, działając przez pełnomocnika, wniosła o umorzenie przez Sąd zaległego podatku od środków transportowych za okres 2014 r. — I połowa 2017 r. wraz odsetkami. Powtarzając argumenty i zarzuty zawarte w piśmie z 12 lutego 2018 r. skarżący stwierdził, że utrzymanie w mocy decyzji jest bardzo niesprawiedliwe, w sytuacji gdy marnotrawione są pieniądze podatników. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1188 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. – dalej zwana: p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazywane przez skarżącego. W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, odnosząc się do zawartego w skardze wniosku o umorzenie przez Sąd zaległego podatku od środków transportowych za okres 2014 r. - I połowa 2017 r. wraz odsetkami, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd nie ma więc kompetencji aby umorzyć zaległość podatkową wraz z odsetkami, gdyż to pozostaje w wyłącznej właściwości wierzyciela podatkowego. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie rozłożenia na 36 rat zaległości w podatku od środków transportowych za okres od 2014 r. do I połowy 2017 r. wraz z odsetkami. Podstawę prawną decyzji stanowi art. 67a § 1 pkt 2 O.p., zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek podatnika (...) w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek. Przede wszystkim w sprawie trzeba jednak zauważyć, że podaniem z 12 lutego 2018 r. skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie podatnik zwrócił się o ponowne rozpatrzenie wniosku o umorzenie podatku od środków transportowych wraz z odsetkami za okres 2014 r. - I połowa 2017 r. Podanie to organ II instancji potraktował jako odwołanie, nie wyjaśniając jednak – wobec takiej treści żądania strony - jakie względy o tym zadecydowały. Zdaniem Sądu pismo strony, niezależnie od tego jakie oznaczenie nada mu strona (w tym przypadku wskazała sprawę nr [...]), powinno być rozpoznane zgodnie z intencją wnoszącego, zawartą w treści pisma. Oznacza to, że bez względu na to do którego organu strona postępowania zaadresuje pismo, organ który je rozpatruje ma obowiązek ustalić i ocenić jego treść, a następnie nadać mu właściwy bieg, natomiast w razie wątpliwości – wyjaśnić je z udziałem strony. Zgodnie z art. 168 § 1 i 4 O.p. podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia, ponaglenia, wnioski) mogą być wnoszone pisemnie lub ustnie do protokołu, a także za pomocą środków komunikacji elektronicznej (...). Podanie powinno zawierać co najmniej treść żądania, wskazanie osoby, od której pochodzi, oraz jej adres (miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu, siedziby albo miejsca prowadzenia działalności (...) a także czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych. W myśl art. 170 § 1 O.p. jeżeli organ podatkowy, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, powinien niezwłocznie przekazać je organowi właściwemu, zawiadamiając o tym wnoszącego podanie. Z kolei zgodnie z art. 222 O.p. odwołanie od decyzji organu podatkowego powinno zawierać zarzuty przeciw decyzji, określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazywać dowody uzasadniające to żądanie. Odwołanie stanowi jeden z rodzajów podania, co wynika z w/w art. 168 O.p. W przepisach tej ustawy przyjęto szeroką definicję podania zastrzegając, że przepisy szczególne mogą ustanawiać dodatkowe wymogi. Takim przepisem szczególnym jest właśnie art. 222 O.p. Podanie skarżącego z 12 lutego 2018 r. nie zawiera zarzutów przeciw decyzji o rozłożeniu zaległości podatkowej wraz z odsetkami na raty. Treść tego podania oraz żądanie w nim zawarte, a także wskazywane dowody uzasadniające to żądanie, wprost wskazują, że strona zwraca się z prośbą o ponowne rozpatrzenie wniosku o umorzenie podatku od środków transportowych za okres 2014 r. – I połowa 2017 r. wraz z odsetkami. Treść żądania, to nic innego jak wskazanie czego strona domaga się, a w przypadku pisma inicjującego postępowanie (np. odwoławcze) - wyznaczenie przedmiotu i zakresu postępowania. Należy przyjąć, że obowiązująca w tym zakresie zasada rozporządzalności, według której to strona decyduje jaka jest treść i zakres jej żądania, służyć powinna temu, aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony. Z kolei w razie wątpliwość co do faktycznego żądania strony, organ powinien wezwać ją do sprecyzowania żądania. Zakres art. 168 § 2 O.p., ograniczający do niezbędnego minimum treść podania, powoduje, że to na organ przeniesiony został ciężar oceny charakteru podania, zakresu żądania, przedmiotu formułowanych wniosków itd. W związku z tym wstępna ocena pisma podatnika musi także obejmować minimalne badanie merytoryczne, które pozwoli na określenie charakteru danego pisma (zob. wyrok NSA z 14.04.2011r. sygn. II FSK 1422/10). Tymczasem Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a wcześniej organ I instancji, potraktowały w/w podanie strony jako odwołanie, nie mając ku temu wystarczających podstaw w jego treści. Taką ocenę Sądu potwierdza także treść skargi, w której skarżący konsekwentnie domaga się rozpatrzenia wniosku o umorzenie zaległości podatkowej wraz z odsetkami za okres od 2014 r. do I połowy 2017 r. Wprawdzie twierdzi, że uważa utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji za niesprawiedliwe, ale wynikać to może z niezrozumienia treści doręczonej mu decyzji uwzględniającej jego żądanie o rozłożenie zaległości na raty, podczas gdy domagał się umorzenia zaległego podatku wraz z odsetkami. Wszystko to powoduje, że skoro treść podania strony z 12 lutego 2018 r. nie uzasadniała potraktowania go jako odwołania, to przez jego błędną kwalifikację organ odwoławczy naruszył przepisy art. 222 oraz art. 168 § 1 i 2, a w konsekwencji art. 233 § 1 pkt 1 O.p. W tym stanie rzeczy, mając na uwadze, że przedwczesna była dokonana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze kwalifikacja podania strony z 12 lutego 2018 r. jako odwołania od decyzji w sprawie rozłożenia na 36 rat zaległości w podatku od środków transportowych za okres od 2014r. do I połowy 2017 r. wraz z odsetkami za zwłokę, Sąd nie ma podstaw do oceny merytorycznej zaskarżonej decyzji. Z uwagi na powyższe, organ II instancji powinien uwzględnić uwagi wskazane wyżej. W szczególności powinien ustalić w sposób nie budzący wątpliwości jaka jest faktyczna intencja i żądanie wnoszącego pismo, a mianowicie czy wnosi odwołanie od decyzji ratalnej, czy ponowny wniosek u umorzenie zaległości wraz z odsetkami, czy też oczekuje ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją [...] w sprawie odmowy umorzenia zaległego podatku od środków transportowych wraz z odsetkami za zwłokę zważywszy, że podanie z 9 stycznia 2018 r. wniósł w terminie odwoławczym od decyzji umorzeniowej. W uwagi na powyższe uchybienia Sąd uchylił zaskarżoną decyzję organu II instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.