II SA/Kr 1026/06

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rynczak (spr.) Sędziowie NSA Jan Zimmermann AWSA Janusz Kasprzycki Protokolant Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2007 r. sprawy ze skargi M.D na decyzję Wojewody z dnia w przedmiocie umorzenia postępowania I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu l instancji; II. uchyla postanowienie Starosty Powiatowego w Z. o wznowieniu postępowania z dnia IIl. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej M.D. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Decyzją z dnia [....] na podstawie art. 104 i 105 kpa, Starosta Powiatowy w Z., po ponownym rozpatrzeniu sprawy – wznowieniu postępowania – umorzył postępowanie o wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną [....] dot. zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działkach nr .....obr. .... w Z. w rejonie ....... Starosta Powiatowy w Z. podał, że decyzją znak: [....] Burmistrz Miasta Z. zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działkach nr [....] obr. ..... w Z. w rejonie......... M.D. w dniu........2001r. wystąpiła z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną dotyczącą zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działkach nr nr ..... obr. .... w Z. w rejonie ........ W uzasadnieniu wniosku M.D. podaje, że na działkach nr nr ...... ustanowiona jest służebność gruntowa w zakresie przejazdu, przechodu i przegonu pasem gruntu biegnącym wzdłuż ich południowej granicy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 20 czerwca 2005 r. sygn. akt. II SA/Kr 2888/01 uchylił decyzję Wojewody ...... z dnia [....] oraz utrzymaną w mocy decyzję Starosty T. odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Postanowieniem z dnia [....] wznowiono postępowanie w przedmiotowej sprawie. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym ustalono, że pismem z dnia ........1999 r. M.D. poinformowała organ prowadzący postępowanie tj. Urząd Miasta Z. o istniejącej służebności gruntowej na działkach nr nr ......i wniosła zastrzeżenie dot. zmiany służebności przez inwestorów. W piśmie z dnia ........1999 r. Urząd Miasta Z. poinformował M.D. , że decyzją znak: [....] zatwierdzono projekt budowlany i udzielono pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działkach nr nr .....obr. ..... dla inwestorów D.K. i J.K. Zgodnie z art. 148 § 1 kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w I instancji w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Jak wynika z pisma Sądu Rejonowego z dnia .....2006 r. przedmiotowe pismo Urzędu Miasta Z. z dnia ........1999 r. pełnomocnik M.D. złożył do akt sądowych w dniu ........2001 r. Wniosek o wznowienie postępowania M.D. wpłynął do Starostwa Powiatowego w dniu ........2001 r. Jeżeli za początek terminu przewidzianego w § 2 wyżej cyt. przepisu, przyjąć datę złożenia pisma w Sądzie Rejonowym tj. w dzień ......... 2001 r., to do daty złożenia wniosku o wznowienie postępowania upłynęło ponad dwa miesiące (74 dni). Organ I instancji podał, że zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Stosownie do treści art. 105 kpa organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, jeżeli postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła M.D. . Skarżąca uważa, iż przesłanki do wznowienia postępowania, o których mowa w art. 148 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego - badanie zachowania przez wnioskodawcę terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania, nie wymagają badania w przedmiotowej sprawie, wobec wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zdaniem skarżącej z faktu, iż Sąd rozpoznał sprawę z jej skargi wynika, iż jej wniosek o wznowienie postępowania złożony został w terminie. Decyzją z dnia [....] na podstawie art. 80 ust. 1 pkt. 2, art. 81 ust. 1 pkt. 2 i art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r., Nr 207, poz. 2016 ze zm.) i art. 138 § 1 pkt. 1 kpa, Wojewoda ....... utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wojewoda ....... podał, że postępowanie administracyjne może być wznowione na wniosek strony z przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt. 1 – 8 kpa, przy czym w przypadku prowadzenia postępowania na wniosek strony, należy w pierwszej kolejności przeprowadzić postępowanie mające na celu wyjaśnienie, czy wniosek w sprawie wznowienia został wniesiony z zachowaniem terminu jednego miesiąca - określonego w art. 148 kpa. W przypadku negatywnej kwalifikacji (niedochowanie terminu) winna nastąpić odmowa wznowienia postępowania w drodze decyzji na podstawie art. 149 § 3 kpa. Organ odwoławczy zaznaczył, że w przedmiotowej sprawie nastąpiło wznowienie postępowania, zgodnie z zaleceniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 2005 r., postanowieniem Starosty T. z dnia [.....] dopiero w tym momencie przeprowadzono analizę, z której jednoznacznie wynika, iż wniosek skarżącej o wznowienie postępowania został złożony po upływie terminu przewidzianego do jego wniesienia. Jak wynika z materiału dowodowego odwołująca dowiedziała się o fakcie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę z pisma Urzędu Miasta Z. – datowanego na dzień ...... grudnia 1999 r. Zatem po tym fakcie, w terminie jednego miesiąca przysługiwało jej prawo wniesienia podania o wznowienie postępowania na podstawie wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1-8 lub 145a ustawy kpa. O tym, że w/w pismo Urzędu Miasta Z. skarżąca otrzymała świadczy fakt złożenia przedmiotowego pisma do akt sprawy prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Z. ......przez jej pełnomocnika w dniu ..... marca 2001 r. Prawidłowo, więc organ I instancji uznał i wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że wniosek o wznowienie złożony w dniu ..... maja 2001 r. wniesiony został po terminie określonym w art. 148 § 1 kpa. W tych okolicznościach dalsze prowadzenie postępowania wznowieniowego z wniosku strony stanowiłoby naruszenie przepisów kpa, dlatego prawidłowo organ I instancji postąpił umarzając postępowanie na podstawie art. 105 kpa postępowanie wszczęte na żądanie skarżącej postanowieniem z dnia [....] jako bezprzedmiotowe. W sprawie zaistniała bowiem przesłanka negatywna dopuszczalności wznowienia, co oznacza, iż nie powinno się ono toczyć z przyczyn naruszenia art. 148 kpa. Organ II instancji podkreślił, że organy administracji publicznej w ramach swoich działań są zawsze zobligowane do rozpoznania wnoszonych wniosków od strony formalnej, a więc sprawdzenia czy wniosek został złożony z zachowaniem terminu do jego wniesienia, a później merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Dlatego argumentu odwołania nie można uznać za uzasadniony. Wojewoda ........ zauważył, że w uzasadnieniu w/w wyroku Sądu z dnia [....] wskazano, jako przesłankę, obok wady określonej w art. 145 § 1 pkt. 4 - strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, wadę z art. 145 § 1 pkt. 5 - wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję- szczegółowo omówiona w przedmiotowym uzasadnieniu. Postępowanie w sprawie wznowienia może być prowadzone także z urzędu w przypadku gdy zachodzi podejrzenie, że wystąpiła któraś z przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt. 1-3 i 5-8 k.p.a.. Zatem organ I instancji winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w kwestii przesłanki, o której mowa w art. 145 § pkt 5 k.p.a., do czego obliguje uzasadnienie w/w wyroku Sądu. Analiza powyższej kwestii winna nastąpić we wznowionym postępowaniu z urzędu. Skargę od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w dniu ........2006 r. wniosła M.D. Skarżąca podała, że w przedmiotowej sprawie dotyczącej wznowienia postępowania toczyło się postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym i decyzje organów administracji odmawiające wznowienia postępowania zostały wówczas uchylone, a sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania. Dlatego uważa ,że skarga jest uzasadniona. Wojewoda ......... w odpowiedzi na skargę wniósł od jej oddalenie w całości, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji z dnia [.....]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ustawą o p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Orzekanie w myśl art.135 p.p.s.a. następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Przepisy ustawy przewidując jedynie uprawnienia kontrolne sądów administracyjnych nie dają im kompetencji do zastępowania organów administracji publicznej w wykonywaniu ich zadań orzeczniczych . Wady postępowania administracyjnego, skutkujące koniecznością: uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nie uwzględnienia skargi sąd, w myśl art.151 p.p.s.a. skargę oddala. Skarga jest nieuzasadniona. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji w ocenie Sądu narusza prawo. Organ I instancji – Starosta Powiatowy w Z. postanowieniem z dnia [......] postanowił wznowić postępowania, na żądanie M.D. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia .......1999 r. dotyczącą zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę inwestorom D.K. i J.K . Postanowienia to zostało wydane na podstawie art.149 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 ust. 5 k.p.a. Stosownie do przepisu art.149 § 1 i § 2 k.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania, co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. A więc postanowienie z dnia [.....] . otwarło możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną z przyczyn określonych w przepisach art.145 § 1 k.p.a. lub 145 "a" k.p.a. W związku z tym, skoro organ I instancji postanowieniem z dnia [....] . wznowił postępowanie , to stosownie do art. 151 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. mógł wydać tylko dwa rodzaje decyzji , tj. odmówić uchylenia decyzji dotychczasowej , gdy stwierdził brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art.145 § 1 lub art. 145 "a" k.p.a. albo uchylić decyzję dotychczasową , gdy stwierdził istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art.145 § 1 lub art.145 "a" k.p.a. i wydać nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy . Tymczasem organ I instancji- Starosta Powiatowy w Z. i organ II instancji- Wojewoda ........ umorzyły postępowanie jako bezprzedmiotowe na zasadzie art. 105 k.p.a. W związku z tym decyzje te zostały wydane z rażącym naruszeniem przepisu art. 151 k.p.a., co musiało skutkować , w ocenie Sądu, stwierdzeniem ich nieważności w myśl art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i koniecznością wyeliminowania tych decyzji z obrotu prawnego . Poza tym postanowienie organu I instancji z dnia [....] o wznowieniu postępowania zostało również wydane z naruszeniem prawa, gdyż organ ten wznowił postępowanie na wniosek skarżącej pomimo uchybienia jednomiesięcznemu terminowi, o którym mowa w art. 148 § 1 i § 2 k.p.a. Stosownie do przepisu art. 148 § 1 i § 2 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej który wydał decyzję w I instancji , w terminie jednego miesiąca od dnia , w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania . Termin do złożenia takiego podania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a więc gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, biegnie od dnia w którym strona dowiedziała się o decyzji . W związku z tym organ administracji publicznej w pierwszej kolejności zobowiązany był do zbadania przesłanek formalnych takiego podania, a dopiero później, po ustaleniu że podanie zostało złożone przez stronę w terminie, wydać postanowienie o wznowieniu postępowania. Natomiast w przypadku ustalenia przez organ administracji że strona uchybiła jednomiesięcznemu terminowi do wniesienia podania o wznowienie postępowania organ powinien był wydać decyzję o odmowie wznowienia postępowania w myśl art. 149 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu organy prawidłowo ustaliły, że skarżąca M.D. uchybiła jednomiesięcznemu terminowi do wniesienia podania o wznowienie postępowania, ponieważ o decyzji z dnia........1999r skarżąca dowiedziała się w dniu .......03.2001r., a podanie takie złożyła w dniu ......05.2006r., a zatem po upływie jednomiesięcznego terminu . Tak więc brak było formalnych przesłanek do wznowienia postępowania . Inaczej przedstawia się sytuacja, jeżeli organ administracji podejmuje działania z urzędu o wznowienie postępowania. Wówczas nie jest związany tym terminem ale musi dodatkowo zbadać przesłanki o których mowa w art. 146 k.p.a. W związku z tym organ powinien był rozważyć możliwość wznowienia postępowania z urzędu z przyczyn określonych w art. 145 § 1 p.k.t 5 k.p.a., stosownie do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20.06.2005r. sygn. II SA/Kr 2888/01, czego nie uczynił . Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących tego, że skarżąca nie uchybiła jednomiesięcznemu terminowi do wniesienia podania o wznowienie postępowania, to zdaniem Sądu zarzut ten jest nietrafny, gdyż w przedstawionej wyżej ocenie Sądu, podanie skarżącej zostało złożone po upływie jednomiesięcznego terminu. W związku z powyższym, Sąd uznał że decyzje organów administracji obu instancji z dnia [....] . i z dnia [.....] . zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa w myśl przepisu art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. Natomiast postanowienie z dnia [.....] o wznowieniu postępowania zostało wydane z uchybieniem przesłanek określonych w art. 146 § 1 i § 2 k.p.a. i w związku z tym musiało również zostać wyeliminowane z obrotu prawnego Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt. I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), stosownie do którego Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. . Orzeczenie w pkt. II wyroku wydano na podstawie art. 145 s 1 pkt 1 c cytowanej ustawy . O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.