I SA/Bk 501/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Sędziowie sędzia WSA Andrzej Melezini (spr.), sędzia WSA Jacek Pruszyński, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 października 2019 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. i T. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów postępowania w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2018 rok i obciążenia podatników tymi kosztami oddala skargę UZASADNIENIE W dniu [...] listopada 2018 r. Prezydent Miasta S. wezwał G. i T. B. (dalej także jako: "skarżący") do określenia wartości rynkowej budowli w myśl art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1445 ze zm., dalej jako: "u.p.o.l.") położonych w S. przy ul. S. [...] na działce oznaczonej numerem [...] i przy ul. S. na działkach oznaczonych numerami [...], [...], [...] i [...]. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik stron w piśmie złożonym [...] stycznia 2019 r. poinformował, że wartość budowli położonych przy ul. S. o ww. numerach wynosi 3.200 zł oraz że ilość i wartość budowli położonych na ww. terenie nie uległa zmianie od czasu złożenia przez p. B. informacji z [...] września 2013 r. Pełnomocnik nie wskazał ilości oraz poszczególnych wartości budowli położonych na ww. nieruchomości. W związku z powyższym organ [...] stycznia 2019 r. wezwał pełnomocnika strony do określenia wartości budowli: ogrodzenia, tablicy placu, ze wskazaniem ich powstania bądź daty powstania obowiązku podatkowego, położonych przy ul. S. [...] na działce o numerze [...] i przy ul. S. na działkach o numerach [...], [...], [...], [...]. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik strony wskazał wartość tablicy reklamowej - 200 zł, bez określenia daty jej powstania. Pełnomocnik zaznaczył, że ogrodzenie jest środkiem trwałym przypisanym do budynku nr [...] przy ul. S. [...], wartość początkowa 20.000 zł jest wartością łączną dla budynku i ogrodzenia. Strona nie wskazała wartości początkowych poszczególnych elementów składowych naniesionych na przedłożoną 23 stycznia 2019 r. ewidencję środków trwałych prowadzoną dla "A." wskazanych pod poz. nr 1, tj. "Budynek nr [...] i ogrodzenie przy ul. S. [...] o wartości początkowej 20.000,00 zł". Dodatkowo pełnomocnik poinformował, że plac nie jest utwardzony, a jedynie na części placu są szczątkowe utwardzenia dawnej powierzchni starą trylinką z lat 50-tych, o wartości 0 zł. Na podstawie protokołu oględzin z [...] listopada 2018 r. organ stwierdził, że część placu jest utwardzona kostką polbruk oraz trylinką i postanowił po raz trzeci wezwać pełnomocnika strony do określenia wartości rynkowej budowli, pouczając w wezwaniu, że w przypadku nieokreślenia wartości budowli bądź podania wartości nieodpowiadającej wartości rynkowej, organ podatkowy powoła biegłego zgodnie z art. 4 ust. 7 u.p.o.l., który ustali wartość rynkową budowli, a także, że organ może obciążyć podatnika kosztami powołania biegłego. W odpowiedzi na ww. wezwanie pełnomocnik strony [...] lutego 2019 r. wskazał, że wartość początkowa ogrodzenia wynosi 2.000 zł, wjazd utwardzony kostką o wartości 500 zł został wykonany w 2010 r., utwardzenie starą trylinką ma wartość 500 zł oraz że podatnicy nie znają daty powstania utwardzenia trylinką i nabyli ją w stanie takim, jak jest obecnie. Po dokonaniu analizy zgłoszonych wartości początkowych ww. budowli zadeklarowanych przez podatników na dzień powstania obowiązku podatkowego, organ [...] kwietnia 2019 r. powołał biegłego sądowego rzeczoznawcę majątkowego w celu wykonania operatu szacunkowego ustalającego wartość rynkową budowli. W dniu [...] kwietnia 2019 r. biegły określił wartość rynkową budowli, tj.: - tablicy reklamowej w kwocie 807,39 zł, - nawierzchni z kostki betonowej polbruk w kwocie 2.133,82 zł, - nawierzchni z płyt betonowych trylinką w kwocie 818,99 zł, - ogrodzenia (łącznie) w kwocie 20.819,63 zł, - bramy wjazdowej w kwocie 3.919,62 zł. Postanowieniem z [...] maja 2019 r., nr [...], Prezydent Miasta S. ustalił p. B. wysokość kosztów postępowania w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2018 r. w kwocie 3.000 i obciążył nią ww. podatników. Jako podstawę wskazano przepisy art. 269 § 1 i art. 270 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm., dalej jako: "o.p.") oraz art. 4 ust. 7 u.p.o.l. Po rozpoznaniu zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. postanowieniem z [...] lipca 2019 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył przepisy o.p. dotyczące kosztów postępowania, zaznaczając, że w niniejszej sprawie zaistniała podstawa do obciążenia podatników kosztami sporządzenia opinii o wartości nieruchomości. W sprawie bowiem został powołany biegły rzeczoznawca majątkowy, a to ze względu na to, że podatnik nie złożył informacji na podatek od nieruchomości na 2018 r., jak też informacje co do wartości poszczególnych budowli, podawane w trakcie wszczętego z urzędu postępowania, wzbudziły wątpliwości organu podatkowego. Organ podniósł, że wartość ustalona przez biegłą jest znacznie wyższa (ponad 33%) niż podawana przez strony, tj.: - wartość tablicy reklamowej - biegła oceniła na kwotę 807,39 zł, a strony w piśmie z 22 stycznia 2019 r. określiły ją na kwotę 200 zł; - wartość placu utwardzonego kostką betonową polbruk - biegła oceniła na kwotę 2.133,82 zł, a strony w piśmie z 18 lutego 2019 r. określiły ją na kwotę 500 zł; - wartość placu utwardzonego płytami betonowymi trylinka - biegła oceniła na kwotę 818,99 zł, a strony w piśmie z 18 lutego 2019 r. określiły ją na kwotę 500zł; - wartość ogrodzenia wraz z bramą wjazdową - biegła ustaliła na kwotę 24.739,25 zł, a strony w piśmie z 18 lutego 2019 r. określiły ją na kwotę 2.000,00 zł. W świetle tych ustaleń oraz treści art. 4 ust. 7 zd. drugie u.p.o.l. w opinii organu odwoławczego zaistniała podstawa do obciążenia podatników kosztami sporządzenia opinii o wartości nieruchomości. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, strona wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając postanowienie w całości, zarzuciła: - naruszenie art. 233 § 1 pkt 1 o.p. w zw. z art. 239 o.p. poprzez bezzasadne jego zastosowanie polegające na utrzymaniu w mocy postanowienia organu pierwszej instancji o ustaleniu kosztów postępowania pierwszej instancji w wysokości 3.000 zł i obciążeniu tymi kosztami podatników; - naruszenie art. 4 ust. 7 zd. 2 u.p.o.l. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie w sytuacji, gdy nie została jeszcze ostatecznie ustalona wartość budowli stanowiąca podstawę do ustalenia wysokości podatku od nieruchomości w zakresie budowli; - błąd w ustaleniach faktycznych, w których wynika, że podatnicy nie złożyli informacji w sprawie podatku od nieruchomości na 2018 r., podczas gdy taka deklaracja została złożona i znajduje się w aktach postępowania podatkowego. Mając na uwadze tak sformułowane zarzuty, autor skargi wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest w głównej mierze wydanie przez organ postanowienia w przedmiocie obciążenia skarżących kosztami postępowania (sporządzenia operatu szacunkowego przez biegłego) jeszcze przed ostatecznym ustaleniem wartości budowli stanowiącej podstawę do ustalenia wysokości podatku od nieruchomości w decyzji podatkowej. W postępowaniu podatkowym obowiązuje zasada ponoszenia kosztów postępowania przez Skarb Państwa bądź przez jednostki samorządu terytorialnego, wynikająca z art. 264 o.p., o ile dalsze przepisy nie stanowią inaczej. Wyjątek taki stanowi art. 267 § 1 pkt 4 o.p., wskazując, że stronę obciążają koszty przewidziane w odrębnych przepisach. Takim odrębnym przepisem jest m.in. art. 4 ust. 7 u.p.o.l., który to w zd. drugim stanowi, że w przypadku gdy podatnik nie określił wartości budowli, o których mowa w ust. 1 pkt 3 oraz w ust. 5, lub wartość ustalona przez biegłego jest wyższa co najmniej o 33% od wartości określonej przez podatnika, koszty ustalenia wartości przez biegłego ponosi podatnik. Jak wynika bowiem ze zd. pierwszego cytowanego przepisu, jeżeli podatnik nie określił wartości budowli, o których mowa w ust. 1 pkt 3 oraz w ust. 5, lub podał wartość nieodpowiadającą wartości rynkowej, organ podatkowy powoła biegłego, z zastrzeżeniem ust. 8, który ustali tę wartość. Z sytuacją, do której odnoszą się ww. przepisy, mamy do czynienia w realiach niniejszej sprawy. Organ bowiem [...] listopada 2018 r. wezwał skarżących do określenia wartości budowli położonych przy ul. S. w S.. Następnie, wobec nieprecyzyjnych, niepełnych czy budzących wątpliwości odpowiedzi na wezwania, organ podatkowy jeszcze dwukrotnie wzywał podatników do udzielenia bardziej szczegółowych, wskazanych w treści wezwań, informacji. Dokonana analiza zgłoszonych wartości początkowych ww. budowli zadeklarowanych przez podatników na dzień powstania obowiązku podatkowego dała organowi podstawę do powołania biegłego w celu wykonania operatu szacunkowego. Oszacowane przez biegłego wartości rynkowe budowli (wskazane w pierwszej części uzasadnienia) były wyższe o 33% od wskazanych przez podatników, co dało organowi podstawę do obciążenia ich kosztami sporządzenia operatu na podstawie art. 4 ust. 7 u.p.o.l. Sąd zauważa, że wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżących, organ uprawniony był do wydania postanowienia w przedmiocie kosztów postępowania na podstawie art. 269 o.p. w zw. z art. 4 ust. 7 u.p.o.l., jeszcze przed wydaniem decyzji wymiarowej. Nadane nowelą z 2002 r., nowe brzmienie art. 269 o.p., umożliwia bowiem organom podatkowym rozstrzygnięcie o wysokości kosztów, które obowiązana jest ponieść strona, w każdym stadium postępowania. Ograniczenia czasowe istniejące w poprzednim stanie prawnym (wymagające od organu ustalenia wysokości kosztów postępowania jednocześnie z wydaniem decyzji) zostały wyeliminowane, co dało organom swobodę w podejmowaniu rozstrzygnięć o kosztach. Zaakcentować trzeba, że ustawodawca uwzględnił również fakt, że koszty powstają nie tylko w fazie postępowania podatkowego, ale także w toku czynności sprawdzających czy kontroli podatkowej, które to nie kończą się wydaniem decyzji (por. B. Dauter, Komentarz do art. 269 [w:] S. Babiarz i in., Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. XI, WKP 2019 i powołane tam orzeczenia). Postanowienie to jest odrębnym aktem administracyjnym, dotyczy kwestii incydentalnej i nie wiąże się z istotą sprawy, lecz z czynnościami postępowania (zob. S. Presnarowicz, Komentarz do art. 269 [w:] L. Etel (red.) i in., Ordynacja podatkowa. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2019 i powołane tam orzeczenia). Takie stanowisko ma swoje odzwierciedlenie również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, np. w wyrokach: z 11 czerwca 2019 r., sygn. II GSK 2106/17; z 25 kwietnia 2017 r., sygn. II GSK 2511/15; z 14 czerwca 2018 r., sygn. II FSK 3488/17 (powoływane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym zarzut dotyczący wydania spornego postępowania przedwcześnie należy uznać za bezpodstawny. Niesłuszny jest również stawiany w uzasadnieniu skargi zarzut dotyczący niewskazania przez organ podstaw ustalenia wysokości kosztów postępowania.. Z przepisów ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 785 ze zm.), do których odsyła art. 265 § 1 pkt 1 o.p., wynika, że biegłemu powołanemu przez organ przysługuje wynagrodzenie za wykonaną pracę oraz zwrot poniesionych przez niego wydatków niezbędnych dla wydania opinii (art. 89 ust. 1 tej ustawy). Według art. 89 ust. 2 tejże ustawy, wysokość wynagrodzenia biegłego za wykonaną pracę ustala się, uwzględniając wymagane kwalifikacje, potrzebny do wydania opinii czas i nakład pracy, a wysokość wydatków, o których mowa w ust. 1 - na podstawie złożonego rachunku Jak wskazał organ odwoławczy kwota 3.000 zł wynika z załącznika do faktury nr [...] z [...] kwietnia 2019 r. wystawionej przez biegłego. Na koszt wykonania przedmiotowej opinii złożyły się koszty oględzin i pomiarów nieruchomości oraz koszty czynności przygotowawczych, w tym korespondencji i pozyskania danych, określone w wysokości po 175 zł za 16 elementów wchodzących w skład wycenianych budowli, które wymagały odrębnego określenia wartości, i 200 zł za wycenę bramy wjazdowej. Sąd nie dopatrzył się również błędów organów w poczynionych ustaleniach faktycznych. Zgromadzony materiał dowodowy jest spójny i kompletny, a uzasadnienie postanowienia zawiera logiczne i niebudzące wątpliwości wywody. Nie doszło do naruszenia przepisów proceduralnych, organ odwoławczy słusznie więc utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. Za organem należy zaznaczyć, że informacje w sprawie podatku od nieruchomości, rolnego, leśnego na 2018 r. podatnicy złożyli dopiero 22 maja 2019 r., a do tego czasu organ podatkowy dysponował jedynie taką informacją na rok 2015. Z uwagi na powyższe, sąd orzekł o oddaleniu skargi w myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.).