II OZ 1162/13

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2013 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. R. i innych na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 22 października 2013 r., sygn. akt II SA/Bk 498/13, o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziów NSA Danuty Tryniszewskiej – Bytys, Anny Sobolewskiej – Nazarczyk i sędziego WSA Mirosława Wincenciaka w sprawie ze skargi K. R. i innych na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej warunki zabudowy postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 22 października 2013 r., sygn. akt II SA/Bk 498/13, oddalił wniosek K. R. i innych o wyłączenie sędziów NSA Danuty Tryniszewskiej – Bytys, Anny Sobolewskiej – Nazarczyk i sędziego WSA Mirosława Wincenciaka. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżący wnieśli z o wyłączenie wyżej wskazanych Sędziów na podstawie art. 19 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący podali, że obawiają się iż w przedmiotowej sprawie sędzia NSA Danuta Tryniszewska – Bytys będzie działała na ich szkodę a jej decyzje przy orzekaniu będą nieobiektywne i stronnicze, skierowane przeciwko nim a kryjące Wójta Gminy Narew. Obawy te podyktowane są tym, że sędzia ta orzekała w sprawie wygaszenia mandatu Wójta Gminy Narew. Podczas tego postępowania, zdaniem skarżących, sędzia celowo chroniła interesy wójta, stąd w przedmiotowej sprawie, dotyczącej decyzji wójta, istnieje domniemanie, że sędzia ten dalej będzie działał na niekorzyść skarżących. Sędzia NSA Anna Sobolewska – Nazarczyk działała na niekorzyść Janusza Rusaczyka w sprawie II SA/Bk 604/10, natomiast sędzia WSA Mirosław Wincenciak działał na szkodę skarżących w sprawie II SA/Bk 129/13. W związku z tym zachodzi domniemanie, że w przedmiotowej sprawie również będą działać na szkodę skarżących. Sąd podkreślił dalej, że w odniesieniu do podstawy wyłączenia wynikającej z art. 19 p.p.s.a., w orzecznictwie wypracowano stanowisko, zgodnie z którym okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna. Nie jest wystarczająca sama podejrzliwość strony bądź utrata wiarygodności w bezstronność sędziego wynikająca z subiektywnych odczuć strony. Konieczne jest wskazanie poważnych powodów, które obiektywnie spowodowałyby utratę zaufania co do bezstronności sędziego Uwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziego nie uzasadniają zastrzeżenia co do sposobu procedowania, w tym nieuwzględnianie wniosków strony, czy też wadliwe prowadzenie rozprawy w innej sprawie. Również subiektywne odczucia skarżącego co do stosunku sędziego do jego osoby nie mogą stać się przyczyną wyłączenia od rozpoznawania określonej sprawy. Zdaniem Sądu pierwszej instancji w sprawie nie występowały okoliczności podważające bezstronność wskazanych sędziów. Argumentacja wniosku sprowadza się do wykazania, że sędziowie mogą działać na szkodę skarżących, albowiem działali już tak w rozpoznawanych wcześniej sprawach. W ocenie Sądu z okoliczności wskazanych przez skarżących nie można automatycznie wywodzić wniosku, że w kolejnej sprawie sędzia nie będzie obiektywny i bezstronny. Tę konkluzję potwierdzają złożone przez sędziów oświadczenia. Z tych względów Sąd oddalił wniosek na podstawie art. 22 § 1 i 2 w zw. z art. 19 p.p.s.a. Skarżący w zażaleniu na powyższe postanowienie podkreślili, że w złożonym wniosku ewidentnie wykazali, że wymienieni Sędziowie w stosunku do niektórych z nich kierowali się nieprawidłowymi działaniami, co skutkowało tym, że w podejmowanych przez nich orzeczeniach zawierali nieprawdziwe ustalenia. Działania Sędziów naruszały powagę Sądu i zawodu sędziego. Z tych względów, w ocenie skarżących, nie można uznać za wiarygodne oświadczeń złożonych do sprawy przez Sędziów a mających wskazywać na ich bezstronność. W dalszej części zażalenia skarżący wyrazili zastrzeżenia co do bezstronności Sędziów biorących udział w wydaniu zaskarżonego postanowienia. Zdaniem skarżących wskazani Sędziowie w sposób ewidentny wielokrotnie w przeszłości czynili ustalenia niezgodne z prawdą, działając zarazem celowo na ich szkodę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa - art.18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) – wyłączenie sędziego następuje na jego żądanie lub wniosek strony wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie (art.19 p.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 22 § 2 p.p.s.a. wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Sędziowie, których wniosek w niniejszej sprawie dotyczył, złożyli wymagane oświadczenia wskazując, że nie istnieją okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do ich bezstronności. Wobec stanowiska, jakie zaprezentował Sąd Najwyższy, że "autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (postanowienie z 25 sierpnia 1971 r., I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55), oraz tego, że skarżący nie wskazał, ani też nie udowodnił żadnych okoliczności, które uzasadniałyby jego wniosek, należało uznać zarzuty w tej kwestii za nietrafne. Podkreślenia również wymaga, iż okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi faktycznie wystąpić, tzn. nie może mieć charakteru potencjalnego. Ponadto wątpliwość, co do bezstronności sędziego musi być uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji przez stronę w jej wniosku i należy ją odnieść do ewentualnego braku bezstronności w konkretnej sprawie. Niedopuszczalne jest formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności danego sędziego w oderwaniu od specyfiki i okoliczności konkretnej sprawy. Okoliczność, że sędzia reprezentuje pogląd prawny niekorzystny dla strony, że wydaje odmienne z jej oczekiwaniami rozstrzygnięcia nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego i taka sytuacja nie może być oceniana jako okoliczność mogąca wywołać wątpliwość, co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Zarzuty dotyczące wydanego w sprawie orzeczenia bądź opierające się na naruszeniu przepisów procesowych w toku postępowania mogą uzasadniać wniesienie środka odwoławczego, a nie wniosku o wyłączenie sędziego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 1997 r. sygn. akt III AO 5/97, OSNP 1997, Nr 24, poz. 502; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 1972 r. sygn. akt I PZ 9/72, Lex, nr 7068). Warunkiem koniecznym wyłączenia określonego w art. 19 p.p.s.a. jest uprawdopodobnienie, iż pomiędzy sędzią objętym wnioskiem, a stroną skarżącą lub innymi uczestnikami postępowania zachodzą takie stosunki, które w sytuacji konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości, co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo Sąd I. instancji stwierdził, że brak jest podstaw do wyłączenia sędziów zgodnie z wnioskiem strony skarżącej. Podniesione natomiast w zażaleniu, niczym nieuzasadnione okoliczności nie stanowią wystarczającej przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego stosownie do treści art. 19 p.p.s.a. W związku z treścią zażalenia należało przyjąć, że oprócz zarzutów skierowanych do zaskarżonego postanowienia zawarty w nim został nowy wniosek o wyłączenie sędziów biorących udział w wydaniu tego postanowienia z uwagi na to, że skarżący mają wątpliwości co do ich bezstronności. Powyższy wniosek będzie jednak przedmiotem odrębnego rozpoznaniu w dalszym toku postępowania. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art.197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.