II SA/Gl 882/16

SENTENCJA Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. O.(O.) na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy UZASADNIENIE Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy J.O. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata z urzędu. W druku formularza wskazano, że wnioskodawca samotnie prowadzi gospodarstwo domowe utrzymując się z dochodu w łącznej wysokości 1765 zł (renta w wysokości 423 zł oraz wynagrodzenie za pracę w wysokości 1342 zł). Wnioskodawca podał, że nie posiada żadnego majątku, na bieżące opłaty za media przeznacza około 400 zł, na czynsz za lokal mieszkalny – 550 zł, na lekarstwa około 200 zł zaś na usługi telekomunikacyjne – około 80 – 90 zł. Podkreśli że ma zadłużenie w wysokości około 90.000,00 – 100.000,00 zł. Pismem z dnia 22 listopada 2016 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez udokumentowanie dochodów uzyskiwanych z obydwu źródeł, przedłożenia dokumentów potwierdzających wskazane w formularzu zadłużenie oraz udokumentowania wysokości wydatków przeznaczanych na utrzymanie się. W odpowiedzi skarżący nadesłał kopie druków przekazów pocztowych, z których wynika, że otrzymuje świadczenie rentowe w wysokości 423,66 zł oraz wynagrodzenie za pracę w wysokości 1342,53 zł, a także kopię faktury VAT za usługi telekomunikacyjne (telefon) opiewającą na kwotę 78,44 zł. W piśmie, do którego dołączone zostały wspomniane dokumenty podał, że resztę faktur posiada właściciel lokalu a informacje o zadłużeniu posiada Sąd Rejonowy w C.. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Należy przy tym wyraźnie podkreślić, że skorzystanie z tej formy prawa pomocy zostało przewidziane dla osób, które znajdują się w wyjątkowo trudnym położeniu materialnym a z przedstawionych okoliczności wynika, że nawet przy najdalej idących wysiłkach nie są w stanie samodzielnie wygospodarować środków na ten cel. W realiach rozpoznawanej sprawy złożony nie wniosek zasługuje na uwzględnienie albowiem sytuacja materialna wnioskodawcy rodzi zbyt wiele wątpliwości aby można było bezkrytycznie przyjąć, iż znajduje się on w ciężkiej sytuacji materialnej. Przede wszystkim podkreślić trzeba, że ocena możliwości finansowych osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy opiera się na zbadaniu jej stanu majątkowego, w tym uzyskaniu informacji o dochodach oraz stałych wydatkach. Porównanie tych dwóch ostatnich wartości pozwala ustalić jakie środki strona ma do dyspozycji po zaspokojeniu swoich stałych potrzeb i z tej perspektywy ocenić, czy będzie w stanie ponieść koszty sądowe oraz pokryć wydatki na fachowego pełnomocnika. Aby jednak było to możliwe konieczne jest uzyskanie jak najpełniejszego obrazu sytuacji materialnej strony. Temu właśnie celowi służy wezwanie o tzw. dokumenty źródłowe, które pozwalają zweryfikować wiarygodność informacji złożonych przez wnioskodawcę. Nieprzypadkowo bowiem ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA np. w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208, w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504, w postanowieniu z dnia 23 marca 2012 sygn. akt I OZ 184/12 - 1136769 oraz w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 182/12 - Lex 1136768). W realiach niniejszej sprawy udokumentowano jedynie dochody strony oraz jeden z wydatków (opłaty za telefon). Nic natomiast nie wiadomo na temat pozostałych kosztów utrzymania się. Skarżący twierdzi, że wszelkie dokumenty dotyczące wydatków związanych z utrzymaniem się ma właściciel lokalu. Nie mniej jednak wnioskodawca w jakiś sposób przekazuje mu pieniądze za czynsz i media (przelew bankowy, gotówka), a wobec tego miał i ma nadal możliwość chociażby częściowego uprawdopodobnienia wydatków z tym zakresie. Wobec braku tych dokumentów trudno jest ustalić wiarygodność oświadczeń strony w tym zakresie. Analogicznie wskazać przyjdzie, że w najmniejszym stopniu nie uprawdopodobniono twierdzeń strony na temat istnienia zadłużenia, o którym wspomina w druku formularza, a nieprecyzyjne odwołanie się do "wiedzy Sądu Rejonowego w C." nie może być uznane w tym zakresie za wystarczające. Zważywszy powyższe postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i §2 pkt 7 tej ustawy.