II SA/Wa 1198/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Protokolant specjalista Aleksandra Weiher po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi O. M. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji - oddala skargę - UZASADNIENIE Decyzją z [...] marca 2019 r. nr [...] Rektor Uniwersytetu [...] (dalej: "Rektor [...]", "organ "), działając na podstawie art. 158 § 1 pkt 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096; dalej: "k.p.a." ), po rozpatrzeniu wniosku O.M. o stwierdzenie nieważności decyzji upoważnionego Prodziekana [...] Wydziału [...] Uniwersytetu [...] (dalej także jako: "Prodziekan [...]") z [...] grudnia 2018 r. w sprawie skreślenia O. M. z listy studentów pierwszego roku studiów stacjonarnych jednolitych magisterskich na kierunku [...] na Wydziale [...] Uniwersytetu [...] - orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności ww. decyzji. U podstaw podjętego w tej sprawie rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia. Pismem z [...] lutego 2019r. O. M. (dalej: "strona, "skarżący", "wnioskodawca") zwrócił się do Rektora [...] o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] grudnia 2018 r. w przedmiocie skreślenia go z listy studentów pierwszego roku studiów stacjonarnych jednolitych magisterskich na kierunku [...]. Wnioskodawca podniósł, że zgodnie z § 35 ust. 9 pkt 2 Regulaminu Studiów na Uniwersytecie [...] (dalej: "Regulamin Studiów [...]"), Dziekan może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku nieuzyskania przez studenta zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Natomiast zgodnie z § 5 ust. 2 Regulaminu Studiów [...] Dziekan, za zgodą rady wydziału, może przekazać swoje uprawnienia - z wyłączeniem decyzji o skreśleniu z listy studentów - prodziekanowi, dyrektorowi instytutu lub kierownikowi innej jednostki organizacyjnej wydziału, jeżeli te jednostki prowadzą samodzielnie studia. Zdaniem skarżącego, Prodziekan [...] nie mógł zostać upoważniony do wydania decyzji o skreśleniu, a zatem decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości na podstawie z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Dlatego też skarżący wniósł o stwierdzenie jej nieważności. W uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji z [...] marca 2019 r., organ uznał, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Przytoczył brzmienie art. 156 § 1 i § 2, art. 157 § 1 oraz art. 158 k.p.a. Wskazał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki negatywne określone w art. 156 § 2 k.p.a. Wyjaśnił, że dziekan za zgodą rady wydziału, może przekazać swoje uprawnienia prodziekanowi, jednak z wyłączeniem decyzji o skreśleniu z listy studentów. Zapis ten, zdaniem organu, nie wyklucza jednak możliwości upoważnienia prodziekana do podejmowania wszelkich decyzji dotyczących organizacji i toku studiów przewidzianych dla dziekana w Regulaminie Studiów [...]. Jak zauważył Rektor [...], należy odróżnić przekazanie kompetencji od upoważnienia do rozstrzygania spraw w imieniu i na odpowiedzialność (piastuna) organu upoważniającego, przytaczając jednocześnie treść art. 268a k.p.a. Organ wskazał, że [...] T. G., Dziekan Wydziału [...] Uniwersytetu [...] udzielił pełnomocnictwa (upoważnienia) [...] S. Z., Prodziekanowi [...] do reprezentowania Wydziału [...] od dnia [...] września 2016 r. na czas nieokreślony m.in. w zakresie skreślania studentów z listy studentów. A zatem decyzja z [...] grudnia 2018 r. w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy studentów pierwszego roku studiów stacjonarnych jednolitych magisterskich na kierunku [...] została wydana przez Prodziekana [...] z upoważnienia Dziekana [...], a nie w wyniku przekazania uprawnień na podstawie art. § 5 ust. 2 Regulaminu Studiów [...]. Zdaniem organu, w sytuacji upoważnienia do wydawania decyzji w imieniu Dziekana przez Prodziekana, oczywisty jest fakt, że upoważniony działa na jego rachunek i odpowiedzialność. W ocenie Rektora [...], decyzja z [...] grudnia 2018 r. nie jest obarczona wadą nieważności w postaci wydania z naruszeniem przepisów o właściwości, ani inną wadą określoną w 156 § 1 k.p.a. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący, który pismem z 1 maja 2019 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Rektora [...] z [...] marca 2019 r. Skarżący wniósł o jej uchylenie w całości i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Autor skargi zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez obrazę: - normy prawnej lex specialis derogat legi generali poprzez niezastosowanie § 5 ust. 2 Regulaminu Studiów [...] jako przepisu szczególnego względem art. 268a k.p.a.; - art. 107 § 1 pkt 9 k.p.a. poprzez brak zawarcia pouczenia o przysługującej skardze do sądu administracyjnego na podst. art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 23 ust. 4 ustawy Prawo o Szkolnictwie Wyższym i Nauce; - art. 35 § 3 k.p.a. poprzez załatwienie sprawy w terminie 38 dni, mimo że sprawa nie należała do gatunku szczególnie skomplikowanych; - art. 36 k.p.a. poprzez niepoinformowanie strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, nie podanie przyczyny zwłoki, brak wskazania terminu załatwienia sprawy oraz brak pouczenia o prawie do wniesienia ponaglenia; - art. 10 k.p.a. w związku z art. 9 k.p.a. poprzez niepoinformowanie skarżącego o dowodzie w postaci upoważnienia udzielonego Prodziekanowi [...] przez Dziekana, tym samym utrudniając skorzystanie z prawa przewidzianego w art. 10 k.p.a. W uzasadnieniu skargi skarżący podał m.in., że w przedmiotowej sprawie nie podlega wątpliwości fakt nadania przez ustawodawcę w art. 268a k.p.a. możliwości upoważnienia Prodziekana [...] przez Dziekana do "podejmowania wszelkich decyzji dotyczących organizacji i toku studiów przewidzianych dla Dziekana w Regulaminie Studiów [...]". Jednakże, zdaniem skarżącego, na zasadzie normy prawnej lex specialis derogat legi generali ma zastosowanie § 5 ust. 2 Regulaminu Studiów [...]. Z jego treści wynika, że Dziekan nie może przekazać kompetencji do wydania decyzji Prodziekanowi [...], tym samym ograniczając uprawnienie z art. 268a k.p.a., bowiem "upoważnienie" przewidziane w art. 268a k.p.a. jest formą przekazania kompetencji, a zatem mieści się w treści § 5 ust. 2 Regulaminu Studiów [...]. W odpowiedzi na skargę Rektor [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57 a, który jednak na gruncie niniejszej sprawy nie znajduje zastosowania. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, gdyż przy jej wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli sądu administracyjnego była decyzja Rektora [...] z [...] marca 2019 r., odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji upoważnionego Prodziekana [...] Wydziału [...] z [...] grudnia 2018 r. w sprawie skreślenia skarżącego z listy studentów pierwszego roku studiów stacjonarnych jednolitych magisterskich na kierunku [...] na Wydziale [...] Uniwersytetu [...] z powodu nieuzyskania zaliczenia pierwszego roku studiów. Kontrolowana decyzja została wydana w szczególnym trybie postępowania, tj. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Postępowanie takie, prowadzone na podstawie art. 156 i następnych k.p.a., jest nadzwyczajnym trybem postępowania i stanowi wyjątek od zasady stabilności decyzji ostatecznej wyrażonej w art. 16 k.p.a. Z tego względu ustalenie podstawy do stwierdzenia nieważności musi być niewątpliwe i oczywiste, co uzasadnia ścisłą interpretację przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Pewność obrotu prawnego wymaga, aby ostateczne decyzje administracyjne były stabilne i aby można je było wzruszyć tylko w nadzwyczajnych sytuacjach i z ważnych powodów. W związku z tym działanie organu administracyjnego w trybie nadzoru na podstawie art. 156 k.p.a. wymaga innego podejścia do sprawy niż w postępowaniu zwykłym – w pierwszej instancji lub przed organem odwoławczym. Organ ocenia bowiem kwestie czysto prawne, które winny być rozstrzygane według zasad stosowanych przy kasacji. Z tego względu organ nie może podejmować czynności zmierzających do załatwienia sprawy co do istoty, tak jak w postępowaniu zwykłym. Celem postępowania nadzorczego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie jest bowiem merytoryczne, ponowne rozstrzygnięcie sprawy w jej całokształcie, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Stąd, w ramach postępowania nieważnościowego organ nie może dokonywać nowych lub dodatkowych ustaleń faktycznych ani przeprowadzać nowych dowodów, które miałyby na celu podważanie, czy też kwestionowanie stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją ostateczną. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji organ zasadniczo dokonuje ocen przez pryzmat akt postępowania zwykłego, mając na względzie, że ewentualne wady prowadzące do stwierdzenia nieważności decyzji muszą tkwić w samej decyzji. Nadzwyczajny tryb postępowania przewidziany w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. służy do eliminowania z obrotu decyzji wydanych z naruszeniem przepisów o właściwości. Przepisy regulujące właściwość organów mają bowiem charakter bezwzględnie obowiązujący, a przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w art. 19 nakładają w związku z tym na organ obowiązek przestrzegania właściwości rzeczowej, miejscowej i instancyjnej. Kwestionowana przez skarżącego decyzja z [...] grudnia 2018 r. o skreśleniu go z listy studentów została podpisana przez upoważnionego Prodziekana [...] Wydziału [...]. W związku z tym skarżący zarzuca naruszenie przez organ § 5 ust. 2 Regulaminu Studiów [...] przez jego niezastosowanie, wobec podpisania ww. decyzji przez Prodziekana [...], a nie Dziekana Wydziału [...]. W ocenie Sądu, stanowisko skarżącego należy uznać, za nieuprawnione. Należy przypomnieć, że § 5 ust. 2 Regulaminu Studiów [...] stanowi, że dziekan, za zgodą rady wydziału, może przekazać swoje uprawnienia - z wyłączeniem decyzji o skreśleniu z listy studentów - prodziekanowi, dyrektorowi instytutu lub kierownikowi innej jednostki organizacyjnej wydziału, jeżeli te jednostki prowadzą samodzielnie studia. O przekazaniu uprawnień dziekan informuje Rektora, radę wydziału i właściwy organ samorządu studentów. W kontrolowanej sprawie nie doszło, co sugeruje skarżący, do przekazania przez Dziekana Wydziału [...] przysługujących mu kompetencji do wydawania decyzji o skreśleniu z listy studentów - Prodziekanowi [...] Wydziału [...]. Zapis wskazanego § 5 ust. 2 Regulaminu Studiów [...] nie wyklucza zaś możliwości upoważnienia prodziekana do podejmowania wszelkich decyzji dotyczących organizacji i toku studiów przewidzianych w regulaminie studiów dla dziekana. Taka sytuacja w kontrolowanej sprawie miała miejsce. Z przekazanych Sądowi akt sprawy wynika, że Dziekan Wydziału [...],[...] T. G. udzielił pełnomocnictwa od [...] września 2016 r. na czas nieokreślony [...] S. Z., Prodziekanowi Wydziału [...] do reprezentowania Wydziału [...] w zakresie m.in. skreślania studentów z listy studentów, w tym z powodu nie płacenia czesnego oraz anulowania decyzji o skreśleniu (pkt 11 ww. pełnomocnictwa). A zatem za prawidłowe należy uznać stanowisko Rektora [...], że decyzja z [...] grudnia 2018 r. została wydana przez Prodziekana [...]z upoważnienia Dziekana [...], a nie w wyniku przekazania uprawnień na podstawie § 5 ust. 2 Regulaminu Studiów [...]. Odnosząc się do zarzutów skargi należy uznać jej za niezasadne. Należy zauważyć, że skarżący pomimo braku stosownego pouczenia, skorzystał z przysługujących mu uprawnień i w ustawowym terminie, bez zwracania się do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, zaskarżył decyzję Rektora [...] do sądu administracyjnego. A zatem brak pełnego pouczenia nie zaszkodził stronie. Dlatego też zarzut naruszenia art. 107 § 1 pkt 9 k.p.a. nie może odnieść skutku. Nadto za bezzasadne a przede wszystkim nie mające wpływu na treść wydanego rozstrzygnięcia Sąd uznał pozostałe zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 10, art. 35 § 3, jak i art. 36 k.p.a. W tym stanie sprawy nie podzielając zarzutów skargi oraz uznając, że organ prawidłowo odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z [...] grudnia 2018 r. w sprawie skreślenia skarżącego z listy studentów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w wyroku.