I OZ 23/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E.Z., S.Z. i T.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 października 2022 r., sygn. akt VIII SA/Wa 550/22 o odmowie wyłączenia sędziego w sprawie ze skargi E.Z., S.Z. i T.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wnioskiem z 6 października 2022 r. pełnomocnik E.Z., S.Z. i T.S. złożył wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy na podstawie art. 18 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa, sędziego Leszka Kobylskiego, z uwagi na fakt, że orzekał już on w niniejszej sprawie prowadzonej wówczas pod sygn. akt VIII SA/Wa 535/16, VIII SA/Wa 589/16, VIII SA/Wa 590/16, VIII SA/Wa 596/16 i VIII SA/Wa 597/16 i uczestniczył w wydaniu wyroków z dnia 1 lutego 2017 r. Postanowieniem z 13 października 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wyłączenia wskazanego powyżej sędziego od orzekania w sprawie. W uzasadnieniu wskazał, że w sprawie nie zaszły przesłanki wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie tak z urzędu, jak i na wniosek strony. Sąd podkreślił, że w wyniku rozpoznania wskazanych powyżej spraw doszło do uchylenia zaskarżonej decyzji, co doprowadziło do ponowienia postępowania administracyjnego i wydania nowej decyzji w sprawie. W ocenie Sądu oznacza to, że rozpoznawana sprawa jest nową sprawą sądowoadministracyjną, w związku z czym w sprawie tej nie występuje element przekazania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny do ponownego rozpoznania. Na powyższe postanowienie zażalenie wywiedli skarżący reprezentowani przez pełnomocnika procesowego. Domagali się zmiany zaskarżonego postanowienia bądź jego uchylenia i wyłączenia wskazanego we wniosku sędziego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 18 § 1 pkt 6 ppsa sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator. Mając powyższe na uwadze, wskazać należy, że skarżący podstaw wyłączenia sędziego objętego wnioskiem upatrują w fakcie, że sędzia ten brał udział w wydaniu wyroku w sprawie nieruchomości będącej przedmiotem niniejszej sprawy, który następnie został uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zaznaczenia przy tym wymaga, że uchylenie tego wyroku nie skutkowało przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania przez wojewódzki sąd administracyjny. Wyrokiem tym Naczelny Sąd Administracyjny uchylił bowiem, wraz z zaskarżonym wyrokiem, decyzje organów obu instancji. W wyniku przeprowadzonego ponownie postępowania administracyjnego wydana została nowa decyzja, która stała się przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie. Wskazać, że przepis art. 18 § 1 pkt 6 ppsa dotyczy wyłączenia sędziego, który brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia. Wyłączenie to dotyczy zatem sędziego, który brał udział w wydaniu orzeczenia, które zostało zaskarżone, a więc sędziego orzekającego w pierwszej instancji. Taki sędzia jest wyłączony w tej sprawie w wyższej instancji, a w wypadku uchylenia orzeczenia przez sąd wyższej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania również w niższej instancji. Analizowany przepis nie dotyczy natomiast sytuacji, w których ten sam sędzia orzeka ponownie w sprawie, w której uprzednio zapadł wyrok w pierwszej instancji uchylający decyzję i została wniesiona do sądu skarga na nową decyzję, wydaną po wyroku sądu administracyjnego. W takiej sytuacji wyrok wydany w pierwotnym postępowaniu sądowoadministracyjnym, w którym doszło do uchylenia zaskarżonej decyzji, nie może zostać uznany za zaskarżone orzeczenie w rozumieniu art. 18 § 1 pkt 6 ppsa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1533/07). Mając powyższe na uwadze, wskazać należy, że wniosek o wyłączenie sędziego oparty był na argumencie uczestniczenia przez sędziego objętego wnioskiem w wydaniu wyroków w sprawach o sygnaturach VIII SA/Wa 535/16, VIII SA/Wa 589/16, VIII SA/Wa 590/16, VIII SA/Wa 596/16 i VIII SA/Wa 597/16. Odnosząc się do tego argumentu, należy wskazać, że wyrokiem w sprawie VIII SA/Wa 535/16 skład orzekający oddalił skargę na decyzję Wojewody [...] z [...] maja 2016 r., nr [...], w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wyrok ten został następnie uchylony wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym w sprawie I OSK 1358/17, którym uchylono także decyzje organów obu instancji. Z kolei w przypadku sprawy VIII SA/Wa 596/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzje organów obu instancji, a wyrok ten został utrzymany w mocy na skutek oddalenia skargi kasacyjnej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym w sprawie I OSK 1359/17. W przypadku spraw VIII SA/Wa 589/16, VIII SA/Wa 590/16 i VIII SA/Wa 597/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzje organów obu instancji (VIII SA/Wa 597/16) oraz oddalił złożone skargi (VIII SA/Wa 589/16 i VIII SA/Wa 590/16). Wyroki te zostały jednakże uchylone wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanymi w sprawach I OSK 1434/17, I OSK 1654/17 i I OSK 1655/17, którymi dodatkowo umorzono postępowanie sądowoadministracyjne. W uzasadnienia tych wyroków Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że sprawy te dotyczyły oceny prawidłowości działalności organów administracji zakończonej wydaniem przez Wojewodę [...] decyzji z [...] maja 2016 r., nr [...], która była przedmiotem oceny w ramach postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie VIII SA/Wa 535/16 i I OSK 1358/17 zakończonego uchyleniem decyzji organów obu instancji. Skoro zatem wskazane powyżej postępowania doprowadziły do uchylenia zaskarżonego w ramach tych postępowań aktu administracyjnego, to wydana w rozpoznawanej sprawie decyzja jest nową decyzją administracyjną, w związku z czym w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyroki VIII SA/Wa 535/16, VIII SA/Wa 589/16, VIII SA/Wa 590/16, VIII SA/Wa 596/16 i VIII SA/Wa 597/16, w których wydaniu uczestniczył sędzia objęty wnioskiem o wyłączenie, nie są zaskarżonymi orzeczeniami w rozumieniu art. 18 § 1 pkt 6 ppsa, a zatem nie uzasadniając wyłączenia tego sędziego na podstawie przywołanego przepisu. W świetle powyższych ustaleń należy uznać, że fakt uczestniczenia przez sędziego objętego wnioskiem o wyłączenie w wydaniu wyroku w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w którym doszło do uchylenia decyzji dotyczących zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, w związku z czym organ w ponownym postępowaniu administracyjnym wydał decyzję, która stała się przedmiotem nowej skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie podlega w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyłączeniu od orzekania w tej sprawie na podstawie art. 18 § 1 pkt 6 ppsa. Odnosząc się z kolei do kwestii wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 ppsa, wyjaśnić należy, że stosownie do treści tego przepisu niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Analiza tego przepisu wskazuje, że podstawą wyłączenia sędziego jest taki stosunek sędziego do przedmiotu sprawy bądź jednej ze stron (jej przedstawicieli), które wskazują na brak bezstronności sędziego objętego wnioskiem. Sytuacja taka występuje w sytuacji, gdy pomiędzy sędzią a stroną lub jej przedstawicielem albo sędzią i przedmiotem sprawy występuje taki związek, który wskazuje, że jest on osobiście zainteresowany w określonym, kierunkowym rozstrzygnięciu sprawy (por. komentarz do art. 19 ppsa [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX on-line, teza 4). W rozpoznawanej sprawie skarżący naruszenia art. 19 ppsa upatrują w fakcie, że sędzia objęty wnioskiem o wyłączenie w orzeczeniu dotyczącym nieruchomości będącej przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie, oraz w innych orzeczeniach w analogicznym przedmiocie, przedstawiał stanowisko, które zostało zakwestionowane przez Naczelny Sąd Administracyjny. W ocenie skarżących pozwala to przyjąć, że sędzia ten ma osobisty stosunek do sprawy przemawiający za z góry określonym jej rozstrzygnięciem. Jednakże sam fakt orzekania przez sędziego w innej sprawie tego samego skarżącego i podjęcie niekorzystnego dla niego rozstrzygnięcia nie świadczy samo w sobie o braku bezstronności tego sędziego (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 marca 2016 r., sygn. akt I OZ 203/16). Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie wobec braku innych argumentów przemawiających za wyłączeniem sędziego na podstawie art. 19 ppsa nie można było stwierdzić, że sędzia objęty wnioskiem o wyłączenie cechuje się brakiem bezstronności w sprawie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, orzekł jak w postanowieniu.