II K 754/19

<p>Sygnatura akt II K 754/19</p> <p>PR 3 Ds 131.19</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> <strong> <!-- -->Dnia 8 października 2019 roku</strong> </p> <p>Sąd Rejonowy w Nysie, Wydział II Karny w składzie:</p> <p>Przewodniczący: Sędzia Sądu Rejonowego Bartłomiej Madejczyk</p> <p>Protokolant: Ewelina Pasławska</p> <p>Asesor Prokuratury Rejonowej w Nysie <span class="anon-block">A. Z.</span> </p> <p>po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2019 roku</p> <p>sprawy karnej</p> <p> <strong> <!-- -->1. <span class="anon-block">M. J. (1)</span> (<span class="anon-block">J.</span>)</strong> </p> <p>córki <span class="anon-block">L.</span> i <span class="anon-block">U. z domu S.</span> </p> <p> <span class="anon-block">urodzona (...)</span> w <span class="anon-block">N.</span> </p> <p> <strong> <!-- -->oskarżonej o to, że:</strong> </p> <p>w dniu 26 kwietnia 2018 roku w <span class="anon-block">N.</span> przez Sądem Rejonowym w toku rozprawy II K 1171/16 przeciwko swojemu mężowi <span class="anon-block">D. J. (1)</span> oskarżonemu o czyn z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 178 a;art. 178 a § 1)">art. 178 a § 1 k.k.</a> składając zeznania jako świadek i będąc pouczoną o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań oraz o prawie do odmowy składania zeznań, z obawy przed odpowiedzialnością karną grożącą mężowi, zeznała nieprawdę odnośnie okoliczności związanych z piciem alkoholu przez <span class="anon-block">D. J. (1)</span> mówiąc, że oskarżony dnia 12 sierpnia 2016 roku nie pił w jej obecności alkoholu, a to policjant zasugerował jej ilość alkoholu, którą oskarżony mógł wypić, podczas gdy w rzeczywistości na imprezie była w towarzystwie oskarżonego, który w jej obecności pił wódkę około 200-300 gram,</p> <p> <strong> <!-- -->tj. o przestępstwo z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 233;art. 233 § 1 a)">art. 233 § 1a k.k.</a> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->2.<span class="anon-block">D. K. (1)</span> (<span class="anon-block">K.</span>)</strong> </p> <p>córki <span class="anon-block">P.</span> i <span class="anon-block">I. z domu W.</span> </p> <p> <span class="anon-block">urodzonej (...)</span> w <span class="anon-block">N.</span> </p> <p> <strong> <!-- -->oskarżonej o to, że:</strong> </p> <p>w dniu 26 kwietnia 2018 roku w <span class="anon-block">N.</span> przez Sądem Rejonowym w toku rozprawy II K 1171/16 przeciwko <span class="anon-block">D. J. (1)</span> oskarżonemu o czyn z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 178 a;art. 178 a § 1)">art. 178 a § 1 k.k.</a> składając zeznania jako świadek i będąc pouczoną o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, zeznała nieprawdę odnośnie okoliczności związanych z piciem alkoholu przez <span class="anon-block">D. J. (1)</span> dnia 12 sierpnia 2016 roku mówiąc, że oskarżony coś wypił, ale nie wie co i ile i że to policjant zasugerował jej ilość alkoholu wypitego przez <span class="anon-block">D. J. (1)</span>, podczas gdy w rzeczywistości na imprezie w jej obecności pił wódkę, około 10 kieliszków wódki, a jego wygląd zewnętrzny i zachowanie wskazywało, że jest pijany,</p> <p> <strong> <!-- -->tj. o przestępstwo z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.k.</a> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->3.<span class="anon-block">M. P. (1)</span> (<span class="anon-block">P.</span>) </strong> </p> <p>syna <span class="anon-block">M.</span> i <span class="anon-block">H. z domu M.</span> </p> <p> <span class="anon-block">urodzonego (...)</span> w <span class="anon-block">S.</span> </p> <p> <strong> <!-- -->oskarżonego o to, że:</strong> </p> <p>w dniu 26 kwietnia 2018 roku w <span class="anon-block">N.</span> przed Sądem Rejonowym w toku rozprawy II K 1171/16 przeciwko <span class="anon-block">D. J. (1)</span> oskarżonemu o czyn z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 178 a;art. 178 a § 1)">art. 178 a § 1 k.k.</a> składając zeznania jako świadek i będąc pouczonym o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, zeznał nieprawdę, odnośnie spożywania przez <span class="anon-block">D. J. (1)</span> alkoholu przed zatrzymaniem przez policję, co uczynił wiedząc, iż jest to niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy,</p> <p> <strong> <!-- -->tj. o przestępstwo z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.k.</a> </strong> </p> <p>1.  uniewinnia oskarżoną <span class="anon-block">M. J. (1)</span> od popełnienia zarzucanego jej czynu,</p> <p>2.  uniewinnia oskarżoną <span class="anon-block">D. K. (1)</span> od popełnienia zarzucanego jej czynu,</p> <p>3.  uniewinnia oskarżonego <span class="anon-block">M. P. (1)</span> od popełnienia zarzucanego mu czynu,</p> <p>4.  na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 632;art. 632 pkt. 2)">art. 632 pkt 2 k.p.k.</a> kosztami procesu obciąża Skarb Państwa, w tym zasądza na rzecz oskarżonych <span class="anon-block">M. J. (1)</span>, <span class="anon-block">D. K. (2)</span> i <span class="anon-block">M. P. (1)</span> po 1440 (tysiąc czterysta czterdzieści) złotych, tytułem zwrotu kosztów ustanowienia obrońcy w sprawie.</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>W oparciu o dowody przeprowadzone w toku rozprawy głównej, sąd ustalił następujący stan faktyczny:</p> <p>Oskarżeni <span class="anon-block">M. J. (1)</span>, <span class="anon-block">D. K. (1)</span> oraz <span class="anon-block">M. P. (1)</span> występowali w charakterze świadków w sprawie przeciwko <span class="anon-block">D. J. (1)</span> prowadzonej przed Sądem Rejonowym w Nysie pod sygn. akt II K 1171/16. Na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2018 r. <br/> <span class="anon-block">M. J.</span> zeznała co do okoliczności związanych z piciem alkoholu przez <span class="anon-block">D. J.</span> mówiąc, że oskarżony 12 sierpnia 2016 r. nie pił w jej obecności alkoholu, a to policjant zasugerował jej ilość alkoholu, którą oskarżony mógł wypić, natomiast <span class="anon-block">D. K.</span> zeznała co do okoliczności związanych z piciem alkoholu przez <span class="anon-block">D. J.</span> w dniu 12 sierpnia 2016 r. mówiąc, że oskarżony coś wypił, ale nie wie co i ile oraz że to policjant zasugerował jej ilość alkoholu wypitego przez niego. Tego samego dnia <span class="anon-block">M. P.</span> zeznał, że widział, jak <span class="anon-block">D. J.</span> wysiadł z samochodu, odkręcił buteleczkę z jakimś napojem i wypił. Przy czym ocenił, że wyglądało to na wódeczkę. Następnie odczytano mu fragment jego zeznań złożonych wcześniej w postępowaniu sądowym na rozprawie w dniu 25 maja 2017 r., w których <span class="anon-block">M. P.</span> również stwierdził, że <span class="anon-block">D. J.</span> wysiadł z samochodu, wyciągnął jakąś butelkę i wypił ją, ale nie wiedział co to było i zeznał, że to chyba była wódka oraz że nie można było dostrzec co to dokładnie jest.</p> <p>/<strong> <!-- -->dowód: </strong>protokół rozprawy z 26 kwietnia 2018 r. – k.5; protokół rozprawy z 25 maja 2017 r. <br/>– k.23/</p> <p>Zeznania podobnej treści oskarżone <span class="anon-block">M. J.</span> i <span class="anon-block">D. K.</span> złożyły również na rozprawie w dniu 25 maja 2017 r. w związku z czym zostały oskarżone o popełnienie przestępstw z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.k.</a> Sąd Rejonowy w Nysie prowadził przeciwko nim postępowanie pod sygn. akt II K 764/17. Oskarżone w tamtym postępowaniu nie przyznały się do złożenia fałszywych zeznań w dniu 25 maja 2017 r. Sąd Rejonowy w Nysie wyrok w sprawie o sygn. akt II K 764/17 wydał dopiero 24 lipca 2018 r.</p> <p>/<strong> <!-- -->dowód: </strong>protokół rozprawy z 25 maja 2017 r. – k.23; wyrok w sprawie o sygn. II K 764/17 wraz z uzasadnieniem – k.75/</p> <p>Oskarżona <span class="anon-block">M. J.</span> ma 31 lat, jest mężatką, na utrzymaniu ma dwoje małoletnich dzieci, posiada wykształcenie zawodowe, z zawodu jest fryzjerką, zatrudniona jest na stanowisku sprzątaczki. Oskarżona nie była karana sądownie.</p> <p>/<strong> <!-- -->dowód: </strong>dane osobowe – k.117; dane o karalności – k.120/</p> <p>Oskarżona <span class="anon-block">D. K.</span> ma 23 lata, jest panną, na utrzymaniu nie ma nikogo, posiada wykształcenie średnie, z zawodu jest fryzjerką, zatrudniona jest na stanowisku fryzjerki. Oskarżona nie była karana sądownie.</p> <p>/<strong> <!-- -->dowód: </strong>dane osobowe – k.118; dane o karalności – k.119/</p> <p>Oskarżony <span class="anon-block">M. P.</span> ma 38 lat, jest żonaty, na utrzymaniu nie ma nikogo, posiada wykształcenie zawodowe, z zawodu jest operatorem sprzętu budowlanego, zatrudniony jest na stanowisku operatora koparki. Oskarżony nie był karany sądownie.</p> <p>/<strong> <!-- -->dowód: </strong>dane osobowe – k.116; dane o karalności – k.121/</p> <p>Sąd ustalając stan faktyczny oparł się na dowodach z dokumentów znajdujących się <br/>w aktach sprawy, które nie były kwestionowane przez strony, a ich prawdziwość i autentyczność nie budziły wątpliwości.</p> <p>Oskarżeni nie przyznali się do popełnienia zarzucanych im czynów i skorzystali z prawa do odmowy składania wyjaśnień.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Oskarżonej <span class="anon-block">M. J.</span> zarzucono popełnienie przestępstwa z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 233;art. 233 § 1 a)">art. 233 § 1a k.k.</a>, zaś <span class="anon-block">D. K.</span> oraz <span class="anon-block">M. P.</span> występków z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.k.</a> </p> <p>Czyn zabroniony z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.k.</a> popełnia ten kto składając zeznanie mające służyć <br/>za dowód w postępowaniu sądowym lub w innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, zeznaje nieprawdę lub zataja prawdę. Łagodniejszej odpowiedzialności na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 233 § 1 a)">§ 1a</a> podlega sprawca jeżeli zeznaje nieprawdę lub zataja prawdę z obawy przed odpowiedzialnością karną grożącą jemu samemu lub jego najbliższym. Jednakże nie podlega karze za czyn określony w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 233 § 1 a)">§ 1a</a>, kto składa fałszywe zeznanie, nie wiedząc o prawie odmowy zeznania lub odpowiedzi na pytania.</p> <p>Dobrem chronionym jest prawidłowe funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości. Przestępstwo to ma charakter indywidualny, a jego podmiotem może być tylko świadek składający zeznanie mające służyć za dowód.</p> <p>Przestępstwo fałszywych zeznań może być popełnione z winy umyślnej, w zamiarze bezpośrednim lub ewentualnym.</p> <p>Sąd rozstrzygający niniejszą sprawę za aktualne uznał orzecznictwo Sądu Najwyższego identyfikujące szeroki zakres materialnego prawa do obrony, w tym świadków, którzy zeznają nieprawdę z obawy przed własną odpowiedzialnością karną, albowiem nie budziło wątpliwości, że taki zakres prawa do obrony ma swoje umocowanie konstytucyjne (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 42)">art. 42 Konstytucji RP</a>) i nie może być zawężony w drodze ustawy. Stąd <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 233;art. 233 § 1 a)">art. 233 § 1a k.k.</a> powinien być rozumiany w ten sposób, że zakres jego zastosowania jest zawężony do tych świadków, którzy składają fałszywe zeznania z obawy przed odpowiedzialnością karną grożącą ich najbliższym. Tym samym pogląd o braku bezprawności tego typu zachowań, wynikającej z zakresu konstytucyjnego prawa do obrony, musi prowadzić do wniosku, że ustawą zwykłą nie można wprowadzić penalizacji składania fałszywych depozycji przez sprawcę czynu zabronionego w realizacji jego prawa do obrony (Wróbel Włodzimierz (red.), Zoll Andrzej (red.), <em> <!-- -->Kodeks karny. Część szczególna. Tom II. Część II. Komentarz do art. art. 212-277d</em>). Zgodnie z dotychczasowym dorobkiem judykatury i doktryny w takiej sytuacji zachodzi pozaustawowy kontratyp prawa do obrony.</p> <p>Mając na uwadze powyższe oraz poczynione w niniejszej sprawie ustalenia faktyczne sąd podzielił stanowisko obrony, że oskarżone <span class="anon-block">M. J.</span> i <span class="anon-block">D. K.</span>, składając zeznania na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2018 r. działały w warunkach pozaustawowego kontratypu prawa do obrony, co znosiło bezprawność ich działania. Rzecz w tym, że zeznania te co do istoty tożsame były z treścią zeznań złożonych przez nie na rozprawie 25 maja 2017 r. Te ostatnie zeznania stały się przedmiotem zarzutów popełnienia przez <span class="anon-block">M. J.</span> i <span class="anon-block">D. K.</span> przestępstw z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.k.</a> w sprawie prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Nysie pod sygn. akt II K 764/17. Co istotne w dniu 26 kwietnia 2018 r. postępowanie przeciwko <span class="anon-block">M. J.</span> i <span class="anon-block">D. K.</span> o przestępstwa z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.k.</a> było nadal w toku. Słusznie więc podniósł obrońca, że oskarżone by nie dostarczyć dowodu swojej winy w sprawie o sygn. II K 764/17, nie mogły na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2018 r. w sprawie o sygn. II K 1171/16 złożyć odmiennych zeznań, gdyż zostałoby to wykorzystane przeciwko nim, albowiem protokół rozprawy mógłby stanowić dowód ich winy w sprawie o przestępstwa z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 233)">art. 233 k.k.</a> (sygn. akt II K 764/17). W kontekście tego należy mieć na uwadze pogląd, że fałszywe depozycje sprawcy czynu zabronionego odnośnie kwestii mogących następnie być wykorzystanymi przeciwko niemu w postępowaniu karnym o ten czyn, z materialnego punktu widzenia mają charakter zbliżony do wyjaśnień, a nie zeznań świadka (wyrok SN 22 listopada 2012 r., sygn. akt V KK 265/12). Jedynie na marginesie zauważyć należy, że oskarżone nie wiedziały o przysługującym im uprawnieniu z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 183;art. 183 § 1)">art. 183 § 1 k.p.k.</a>, gdyż nie zostały o tym pouczone.</p> <p>Co do <span class="anon-block">M. P.</span> przedmiotem stawianego mu zarzutu było to, że zeznał nieprawdę, odnośnie spożywania przez <span class="anon-block">D. J.</span> alkoholu przed zatrzymaniem przez policjantów. Podkreślić należy, że przedmiotem dowodzenia w postępowaniu karnym, a tym samym przedmiotem zeznań w znaczeniu materialnym mogą być fakty, gdyż tylko takie wypowiedzi można oceniać w kategoriach prawdy lub fałszu. Tym samym tylko takie wypowiedzi mogą być oceniane przez pryzmat znamion czynu zabronionego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 233)">art. 233 k.k.</a> Oznacza to, że opinie, oceny czy przypuszczenia, choć mogą pojawić się w relacji danego świadka, nie są faktami i nie stanowią dowodu w sprawie. Jest to istotne w niniejszej sprawie, gdyż jak wynika z protokołu rozprawy z 26 kwietnia 2018 r. <span class="anon-block">M. P.</span> zeznał, że <span class="anon-block">D. J.</span> wysiadł z samochodu, odkręcił buteleczkę z jakimś napojem i wypił. Natomiast kwestia tego, czy <span class="anon-block">D. J.</span> spożywał alkohol pozostawała jedynie w kwestii przypuszczeń, co zresztą <span class="anon-block">M. P.</span> zaznaczył, przesłuchiwany na tę okoliczność nie tylko 26 kwietnia 2018 r., ale również 25 maja 2017 r.</p> <p>Tak więc skoro z przyczyn wskazanych powyżej, oskarżone <span class="anon-block">M. J.</span> i <span class="anon-block">D. K.</span> działały w warunkach kontratypu, co znosiło bezprawność ich czynu, zaś oskarżony <span class="anon-block">M. P.</span> swoim zachowaniem nie wyczerpał znamion strony przedmiotowej czynu zabronionego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.k.</a>, sąd zgodnie z przepisem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 414;art. 414 § 1)">art. 414 § 1 k.p.k.</a> wydał wyrok uniewinniający.</p> <p>Zgodnie z przepisem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 632;art. 632 pkt. 2)">art. 632 pkt 2 k.p.k.</a>, wobec uniewinnienia oskarżonych kosztami procesu obciążono Skarb Państwa, w tym zasądzono na rzecz każdego z nich zwrot kosztów z tytułu ustanowienia obrońcy w sprawie.</p> </div>