V ACz 460/19

<p>Sygn. akt V ACz 460/19</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 10 października 2019r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Katowicach V Wydział Cywilny</strong> </p> <p>w składzie następującym:</p> <table> <colgroup> <col width="141"/> <col width="445"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSA Tomasz Pidzik</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SA Jadwiga Galas (spr.)</p> <p>SA Irena Piotrowska</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 10 października 2019r. w Katowicach</p> <p>na posiedzeniu niejawnym</p> <table> <colgroup> <col width="711"/> </colgroup> <tr> <td> <p>sprawy z wniosku <span class="anon-block">B. B.</span> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p>z udziałem <span class="anon-block">S. P.</span> </p> </td> </tr> </table> <p>o wydanie orzeczenia w trybie wyborczym</p> <p>na skutek zażalenia wnioskodawcy</p> <p>na postanowienie Sądu Okręgowego w Gliwicach</p> <p>z dnia 9 października 2019r., sygn. akt I Ns 229/19</p> <p> <strong> <!-- -->p o s t a n a w i a:</strong> </p> <p>1.  zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że:</p> <p>- nakazać uczestnikowi <span class="anon-block">S. P.</span> opublikowanie sprostowania o następującej treści: Prostuję nieprawdziwe informacje zawarte w moich wpisach opublikowanych na prowadzonym przeze mnie profilu w dniach 1–2 X 2019 r., jakoby poseł <span class="anon-block">B. B.</span>, pokazując podczas debaty w <span class="anon-block">(...)</span> rachunek z apteki, skłamał, że lek <span class="anon-block">V.</span> nie był refundowany dla dziecka po przeszczepie,</p> <p>przy czym sprostowanie to powinno być:</p> <p>a)  opublikowane w terminie do 24 godzin od dnia uprawomocnienia się postanowienia w niniejszej sprawie,</p> <p>b)  opublikowane w formie wpisu na koncie uczestnika prowadzonym w <span class="anon-block"> serwisie (...)</span> pod nazwą <span class="anon-block">(...)</span> – a w przypadku zmiany nazwy pod inną nazwą i adresem odpowiadającym kontu uczestnika w tym serwisie o numerze identyfikacyjnym <span class="anon-block"> (...)</span>,</p> <p>c)  opublikowanie przy użyciu funkcjonalności serwisu <span class="anon-block">(...)</span> (tj. funkcjonalności umożliwiającej umieszczenie wpisu na pierwszym miejscu w kolejności wpisów użytkownika, z pominięciem kolejności chronologicznej),</p> <p>d)  widoczne bez konieczności posiadania konta w <span class="anon-block"> serwisie (...)</span>, w szczególności poprzez nieograniczanie widoczności wpisów na koncie uczestnika oraz stosowania jakichkolwiek zabiegów utrudniających zapoznanie się z jego treścią, czy też wpływających na jego czytelność,</p> <p>e)  utrzymywanie przez okres 7 dni od dnia jego opublikowania,</p> <p>f)  opublikowane bez jakichkolwiek komentarzy, uzupełnień czy odniesień się do treści przez uczestnika, a także zastosowania jakichkolwiek zabiegów formalnych i treściowych umniejszających znaczenie, rangę i powagę oświadczenia, względnie zaznaczających dystans do jego treści lub formy;</p> <p>- oddalić wniosek w pozostałej części;</p> <p>- zasądzić od uczestnika na rzecz wnioskodawcy kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania;</p> <p>2.  oddalić zażalenie w pozostałej części.</p> <table> <colgroup> <col width="237"/> <col width="237"/> <col width="237"/> </colgroup> <tr> <td> <p>SSA Jadwiga Galas</p> </td> <td> <p>SSA Tomasz Pidzik</p> </td> <td> <p>SSA Irena Piotrowska</p> </td> </tr> </table> <p>Sygn. akt V ACz 460/19</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 października 2019 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach oddalił wniosek <span class="anon-block">B. B.</span> o wydanie orzeczenia w trybie wyborczym. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż wypowiedzi uczestnika <span class="anon-block">S. P.</span> zawierają m.in. oceny, prognozy i retoryczne pytanie. Ponadto wskazano, iż zamiarem uczestnika postępowania była także polemika z oceną dokonaną przez wnioskodawcę <span class="anon-block">B. B.</span>, bo w analizowanej wypowiedzi wnioskodawcy <span class="anon-block">B. B.</span> zawierała się ocena („… woli wydawać pieniądze na nagrody dla ministrów”). Nie można zatem zarzucić uczestnikowi postępowania rozpowszechniania nieprawdziwych informacji jakoby poseł <span class="anon-block">B. B.</span> pokazując podczas debaty <span class="anon-block">(...)</span> rachunek z apteki skłamał, że lek <span class="anon-block">V.</span> nie był refundowany dla dziecka po przeszczepie, gdyż wypowiedź uczestnika postępowania <span class="anon-block">S. P.</span> była ekspresyjnym wyrażeniem jego poglądu odnośnie całokształtu cytowanej wypowiedzi wnioskodawcy <span class="anon-block">B. B.</span>. Wypowiedź wnioskodawcy <span class="anon-block">B. B.</span> była ogólna, niedookreślona, nie precyzowała, iż dotyczy tylko jednego dziecka, <br/>a z kontekstu wynikało, że dotyczyła działań, bądź zaniechań „rządu” na skalę większą niż 2000 złotych. Odnośnie takiej wypowiedzi udzielonej w trakcie debaty trudno stosować kryterium prawdziwości „informacji” w rozumieniu kodeksu wyborczego. „Informacja” zawarta w wypowiedzi wnioskodawcy w toku debaty była niejednoznaczna i można było ją zinterpretować, w odbiorze społecznym, iż przedmiotowy lek nie jest w ogóle refundowany. Nie ma zatem przesłanek z art. 111 § 1 kodeksu wyborczego.</p> <p>Zażalenie na to postanowienie wniósł wnioskodawca zaskarżając je w całości zarzucając naruszenie:</p> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> poprzez błędy w ustaleniach faktycznych oraz niewłaściwą ocenę materiału dowodowego, w szczególności: uznania, że uczestnik postępowania udzielał swoich wypowiedzi dla telewizji publicznej jako „publicysta”, podczas gdy dokonywał on tego jako szef redakcji <span class="anon-block"> (...)</span>; niewłaściwe przyjęcie, iż udzielona w debacie telewizyjnej wypowiedź wnioskodawcy dotyczyła zasad refundacji leku <span class="anon-block">V.</span>, podczas gdy dotyczyła ona konkretnego paragonu, konkretnej ceny i konkretnego dziecka, którego rodzice musieli uiścić określoną cenę za przedmiotowy lek; niewłaściwe przyjęcie, że wypowiedź uczestnika postępowania była „ekspresyjnym wyrażeniem jego poglądu odnośnie całokształtu cytowanej wypowiedzi wnioskodawcy”, podczas gdy w istocie stanowiła ona konkretny, nieprawdziwy zarzut kłamstwa mający na celu zdyskredytowanie wnioskodawcy w oczach opinii publicznej i potencjalnych wyborców; całkowite pominięcie urzędowych ograniczeń w refundacji leku, co skutkuje koniecznością ponoszenia olbrzymich kosztów przez rodziców dzieci nieobjętych refundacją leku, m.in. w przypadku, gdy przeszczep miał miejsce w przeszłości, <br/>a konieczność zastosowania leku następuje obecnie, czego przykład dał wnioskodawca <br/>w swojej wypowiedzi;</p> <p>naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 2)">art. 328 § 2 k.p.c.</a> poprzez pominięcie istotnej części dowodów przeprowadzonych w sprawie i niewyjaśnienie, których dowodów sąd dokonał subsumcji, a którym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;</p> <p>naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20110210112" title="Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy - Dz. U. z 2011 r. Nr 21, poz. 112 (art. 111;art. 111 § 1;art. 111 § 1 pkt. 3)">art. 111 § 1 pkt 3) ustawy Kodeks wyborczy</a> poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na tym, że celem przepisu jest eliminowanie w kampanii wyborczej nieprawdziwych informacji, co miało miejsce w niniejszej sprawie;</p> <p>naruszenie art. 111 § 1 ustawy pkt 3) Kodeks wyborczy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż informacja podana przez wnioskodawcę w czasie debaty była niejednoznaczna;</p> <p>naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a> poprzez pominięcie obowiązku wykazania przez uczestnika postępowania dowodów na okoliczność prawdziwości jego wypowiedzi, z jednoczesnym pominięciem dowodów przedstawionych przez wnioskodawcę w zakresie prawdziwości jego wypowiedzi w debacie oraz ograniczeń w zakresie refundacji leku <span class="anon-block">V.</span>.</p> <p>Podnosząc te zarzuty wnioskodawca wniósł o zmianę postanowienia i uwzględnienie wniosku w całości.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p>zażalenie jest częściowo uzasadnione.</p> <p>Na uwzględnienie zasługują w szczególności zarzuty naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 2)">art. 328 § 2 k.p.c.</a> i w konsekwencji naruszenia art. 111 § 1 pkt 3 Kodeksu wyborczego.</p> <p>Jak zauważył Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, cytując przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20110210112" title="Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy - Dz. U. z 2011 r. Nr 21, poz. 112 (art. 111;art. 111 § 1)">art. 111 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy</a> (t.j. Dz. U. 2019.684 z późn. zm.), w okresie kampanii wyborczej m.in. wypowiedzi zawierające informacje nieprawdziwe o kandydatach mogą być przedmiotem wniosku w trybie wyborczym o nakazanie sprostowania takich informacji.</p> <p>Wniosek obejmował dwa żądania szczegółowo opisane w punktach 1) litera a)-f) i 2) litery a)-h).</p> <p>Odmiennie niż to uczynił Sąd pierwszej instancji podnieść należy, iż uczestnik postępowania jest zatrudniony w <span class="anon-block">(...)</span> na stanowisku redaktora <span class="anon-block"> (...)</span>, zatem jego wypowiedzi – jako osoby opiniotwórczej – powinny być wyrażone i redagowane w poczuciu odpowiedzialności za wypowiadane słowa, również w mediach społecznościowych (<span class="anon-block">(...)</span>).</p> <p>Nie podziela Sąd Apelacyjny stanowiska Sądu Okręgowego, iż inaczej wygląda sytuacja uczestnika – osoby fizycznej, która na gorąco komentuje w rozmowie telefonicznej dynamiczną debatę niedawno zakończoną, bowiem uczestnik nie prezentował w tej rozmowie prywatnego stanowiska, skoro przedstawiony został na tak zwanym pasku informacyjnym jako redaktor <span class="anon-block"> (...)</span>.</p> <p>O ile rację ma Sąd Okręgowy, że wolność wyrażania poglądów, zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 54;art. 54 ust. 1)">art. 54 ust. 1 Konstytucji</a>, jest wartością konstytucyjną odróżnioną od rozpowszechniania informacji, to nie zasługuje na podzielenie stanowisko tegoż Sądu, bowiem przedmiotem żądania wniosku jest ocena wypowiedzi w kategoriach prawdy i fałszu. „Informacje nieprawdziwe” <br/>w rozumieniu kodeksu wyborczego to dane o faktach niezgodne z rzeczywistością. Zatem nie znajduje oparcia w materiale dowodowym sprawy stanowisko tegoż Sądu, iż uczestnik „miał prawo zrozumieć ową wypowiedź, iż dotyczy ona nie tyle konkretnych rodziców konkretnego dziecka, ale ogólnie rodziców dzieci wymagających przedmiotowego leku, iż „w odbiorze społecznym” wnioskodawca w komentowanej wypowiedzi mówił o „dzieciach” wymagających przedmiotowego leku.</p> <p>Nie znajduje Sąd Apelacyjny, w świetle materiału dowodowego tej sprawy, podstaw do zajęcia odmiennego stanowiska co do rozpowszechniania nieprawdziwych informacji, niż to przyjął Sąd Apelacyjny w Katowicach w sprawie o sygnaturze V ACz 456/19 z wniosku <span class="anon-block">B. B.</span> przy udziale <span class="anon-block">(...)</span> S.A. odnośnie także do wypowiedzi uczestnika podanej na <span class="anon-block">(...)</span> (w zakresie objętym wnioskiem) oraz udzielonej informacji dla <span class="anon-block">(...)</span> jako „publicysta”, będący szefem redakcji <span class="anon-block"> (...)</span>.</p> <p>Wskazać należy, na co zwrócił uwagę Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu prawomocnego postanowienia z dnia 9 października 2019 r., sygn. akt V ACz 456/19, iż to w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20111220696" title="Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych - Dz. U. z 2011 r. Nr 122, poz. 696 ()">ustawie z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leku, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych</a> (tekst jednolity Dz. U. 2019.784 z późn. zm.) określono kryteria tworzenia poziomów odpłatności i grup limitów oraz kryteria podejmowania decyzji o objęciu refundacją i zasadach ustalania urzędowej ceny zbytu (art. 10-16 tejże ustawy). Decyzje w tym przedmiocie wydaje, jak to wskazano w ustawie, minister właściwy dla spraw zdrowia.</p> <p>Zebrany w sprawie materiał dowodowy, wyszczególniony w postanowieniu dowodowym Sądu pierwszej instancji (k: 119-120 akt), dawał podstawy do stwierdzenia, że żalący przedstawił prawdziwą receptę, popartą prawdziwym dowodem zakupu, dotyczącym konkretnego pacjenta, nie mając w swojej wypowiedzi zamiaru odnoszenia się do możliwości dokonania przez innych pacjentów zakupu leku po cenie refundowanej.</p> <p>Z tych przyczyn wniosek w zakresie pierwszego żądania podlegał uwzględnienie na mocy art. 111 § 1 ust. 3 Kodeksu wyborczego wobec czego nakazano uczestnikowi opublikowanie sprostowania w terminie i w sposób wskazany w punkcie 1).</p> <p>W pozostałym zakresie wniosek podlegał oddaleniu, albowiem żądanie objęte punktem 2) wniosku pokrywa się w istocie z żądaniem wnioskodawcy zgłoszonym w sprawie o sygnaturze V ACz 456/19 zakończonej prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 9 października 2019 r. Jak już bowiem wcześniej wskazano poza sporem jest to, że wypowiedź uczestnika na antenie <span class="anon-block"> (...)</span> zaopatrzona była informacją, iż udziela jej szef portalu <span class="anon-block">(...)</span>. Okoliczność ta powoduje, iż w dokonanej ocenie tej wypowiedzi konieczne jest uwzględnienie faktu, iż w stosunku do pracodawcy uczestnika tj. <span class="anon-block">(...)</span> wydane już zostało prawomocne rozstrzygnięcie w trybie wyborczym.</p> <p>O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 520 § 3)">art. 520 § 3 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520 § 8;art. 520 § 8 ust. 1;art. 520 § 8 ust. 1 pkt. 3)">§ 8 ust. 1 pkt 3</a> w zw. z § 15 ust. 1 i § 21-23 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity Dz.U. 2018. Poz. 265).</p> <p>Mając powyższe na uwadze należało na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 397;art. 397 § 2)">art. 397 § 2 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> zmienić zaskarżone postanowienie we wskazanym zakresie, <br/>a w pozostałej części wniosek i zażalenie oddalono (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a>).</p> <table> <colgroup> <col width="237"/> <col width="237"/> <col width="237"/> </colgroup> <tr> <td> <p>SSA Jadwiga Galas</p> </td> <td> <p>SSA Tomasz Pidzik</p> </td> <td> <p>SSA Irena Piotrowska</p> </td> </tr> </table> </div>