I C 58/19

<p>Sygn. akt I C 58/19</p> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Powód <span class="anon-block">K. Ł.</span> po ostatecznym sprecyzowaniu powództwa wniósł o ustalenie, że na podstawie umowy dzierżawy zwartej w dniu 11 maja 2018 r. przed notariuszem <span class="anon-block">J. O.</span> w <span class="anon-block">K. N.</span>w <span class="anon-block">O.</span> pomiędzy powodem <span class="anon-block">K. Ł.</span> (dzierżawcą ) a pozwanym <span class="anon-block">K. U. (1)</span> (wydzierżawiającym) istnieje stosunek dzierżawy nieruchomości rolnych położonych w obrębie <span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block">S. B.</span> , oznaczonych <span class="anon-block">numerami geodezyjnymi (...)</span> dla których Sąd Rejonowy w <span class="anon-block">Z.</span> Wydział Ksiąg wieczystych prowadzi księgę wieczystą a także nr <span class="anon-block">(...)</span>. Wniósł o zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kosztów sądowych .</p> <p>Pozwany <span class="anon-block">Ł. K.</span> wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania. Podniósł , iż w ocenie pozwanego przedmiotowa umowa została zwarta z naruszeniem przepisów prawa oraz z naruszeniem zasad współżycia społecznego i jako taka jest dotknięta wadą nieważności.</p> <p>Pozwany <span class="anon-block">K. U. (2)</span> nie zajął stanowiska w procesie.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd ustalił, co następuje : </strong> </p> <p>W dniu 28 lutego 2012 r. pozwani <span class="anon-block">Ł. K.</span> i <span class="anon-block">K. U. (2)</span> zawarli umowę dzierżawy nieruchomości oznaczonych numerami <span class="anon-block">(...)</span> Następnie 28 grudnia 2013 r. strony w ramach porozumienia zwarły kolejną umowę dzierżawy , obejmującą oprócz w/w działek również <span class="anon-block">działkę o numerze (...)</span>) na okres 4 lat. Przed upływem terminu określonego w w/w umowie <span class="anon-block">Ł. K.</span> i <span class="anon-block">K. U. (2)</span> zawarli dnia 12 grudnia 2017 r. kolejną umowę dzierżawy na okres dalszych 5 lat. Pozwany <span class="anon-block">Ł. K.</span> zatem od kilu lat był w posiadaniu zależnym przedmiotowych nieruchomości. Od blisko prawie 6 lat pozwanego <span class="anon-block">Ł. K.</span> łączy stosunek prawny dzierżawy z pozwanym <span class="anon-block">K. U. (1)</span>.</p> <p>O powyższym fakcie wiedział również powód. Jest od bowiem od kilku lat dzierżawcą nieruchomości sąsiadujących z nieruchomościami dzierżawionymi przez pozwanego <span class="anon-block">Ł. K.</span>. Mimo powyższego zdecydował się w dniu 11 maja 2018 r. zawrzeć z pozwanym <span class="anon-block">K. U. (1)</span> umowę dzierżawy tych samych nieruchomości, z tym że w formie aktu notarialnego - przed notariuszem <span class="anon-block">J. O.</span> oraz na inny okres - 10 lat. Przedmiotem tej umowy były również nieruchomości rolne położone w obrębie <span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block">S. B.</span>, gmina <span class="anon-block">S.</span> , oznaczone jako <span class="anon-block">działki nr (...)</span> których pozwany <span class="anon-block">K. U. (2)</span> jest właścicielem oraz <span class="anon-block">działki oznaczone numerem (...)</span> których <span class="anon-block">K. U. (2)</span> jest współwłaścicielem.</p> <p>W okresie od maja 2018 roku do kwietnia 2019 roku pozwany <span class="anon-block">K. K.</span> nadal użytkował przedmiotowe grunty. To pozwany <span class="anon-block">Ł. K.</span> obsiewał przedmiotowe nieruchomości, zaś jesienią 2018 roku przygotował grunty rolne pod uprawę kukurydzy. Pozwany również wykonując swoje obowiązki dzierżawcy regulował wszelkie należności publiczne z tytułu posiadania przedmiotowych gruntów tj. podatek rolny, należności względem spółki wodnej , w tym za rok 2018.</p> <p>W okresie jesiennym 2018 pozwany <span class="anon-block">Ł. K.</span> jak zwykle zaorał przedmiotowe nieruchomości . Powód dopiero wówczas wystosował do pozwanych wezwanie z dnia 30 stycznia 2019 r. do zaprzestania utrudniania realizacji umowy dzierżawy. Pozwany <span class="anon-block">Ł. K.</span> poinformował powoda, że w 2017 roku zawarł z <span class="anon-block">K. U. (1)</span> umowę dzierżawy na okres 5 lat. Wskazał, że <span class="anon-block"> (...)</span> najprawdopodobniej wprowadził powoda w błąd i pozwany zamierza prowadzić na w/w nieruchomości prace polowe.</p> <p>Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie : umowy dzierżawy (k. 4-6), odpowiedź na wezwanie (k. 7), wypisy z rejestru gruntów (k. 12), umowa dzierżawy (k. 24), umowa dzierżawy (k. 25), umowa dzierżawy (k. 26), dowody wpłaty (k. 27-34, 36-41), częściowe zeznania powoda (k. 51 odwr.) i pozwanego (k. 52), zeznania świadka <span class="anon-block">M. K.</span> (k. 52 odwr.), opinia grafologa (k. 73 i dalej).</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd zważył, co następuje : </strong> </p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art.58 § 1 kc</a> czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna (…), natomiast zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58 § 2)">§ 2</a> w/w przepisu nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.</p> <p>Sąd nie miał wątpliwości, iż w realiach tej sprawy zwarcie umowy dzierżawy między <span class="anon-block">K. Ł.</span> a <span class="anon-block">K. U. (1)</span> stanowiło naruszenie zasad współżycia społecznego: zasady lojalności i uczciwości. Zarówno powód - który wiedział, że pozwany <span class="anon-block">K. K.</span> jest w posiadaniu przedmiotowych nieruchomości i że współpracuje gospodarczo z pozwanym <span class="anon-block">K. U. (1)</span> , jak i pozwany <span class="anon-block">K. U. (2)</span>, zachowali się względem <span class="anon-block">K. K.</span> nieuczciwie i nielojalnie.</p> <p> <span class="anon-block">K. Ł.</span> podał, iż „zna z widzenia” pozwanego <span class="anon-block">Ł. K.</span>, miał wiedzę że wcześniej pozwani współpracowali gospodarczo razem, t.j. zanim sam podpisał umowę z <span class="anon-block">K. U. (1)</span>. Ponadto posiada w pobliżu t.j. w odległości 50 metrów działki na własność, które także uprawia, wraz z pracownikami, ale i samodzielnie. Doskonale zatem orientował się kto faktycznie dzierżawi przedmiotowe grunty. Zwraca uwagę fakt, że powód wystąpił z przedmiotowym powództwem dopiero w marcu 2019 r., zaś od momentu zwarcia umowy – maja 2018 roku - nie interesował się przedmiotowymi nieruchomościami, mimo iż zgodnie z notarialną umową mógł przystąpić do użytkowania gruntów z dniem zawarcia umowy. W okresie od maja 2018 roku do kwietnia 2019 roku cały czas to pozwany <span class="anon-block">K. K.</span> nadal użytkował przedmiotowe grunty. To pozwany <span class="anon-block">Ł. K.</span> obsiewał przedmiotowe nieruchomości, zaś jesienią 2018 roku przygotował grunty rolne pod uprawę kukurydzy. Pozwany również wykonując swoje obowiązki dzierżawcy regulował wszelkie należności publiczne z tytułu posiadania przedmiotowych gruntów tj. podatek rolny, należności względem spółki wodnej , w tym za rok 2018. Powyższe świadczy jednoznacznie, iż powód doskonale zdawał sobie sprawę z tego, iż przedmiotowe nieruchomości są w posiadaniu innego dzierżawcy i zdawał sobie sprawę z ryzyka wiążącego się z zwarciem umowy z panem <span class="anon-block">K. U. (1)</span>. Tym bardziej, iż jak podał powód – słyszał o prawdopodobnych problemach z alkoholem <span class="anon-block">K. U. (1)</span>, sam ocenił go też jako człowieka nieodpowiedzialnego.</p> <p> <span class="anon-block">M. K.</span> pracował u pozwanego <span class="anon-block">K.</span> od 3 lat (zeznania k. 52 odwr). Widział on także podczas wykonywania swoich prac <span class="anon-block">K. U. (1)</span>, który nigdy nie dawał żadnych znaków, że mają przestać pracować. Zatem powyższe również przeczy temu, aby <span class="anon-block">K. U. (2)</span> był niezadowolony ze współpracy z <span class="anon-block">Ł. K.</span> , jak próbował przekonać powód.</p> <p>Niezależnie jednak od powyższego – nawet przyjmując za powodem, iż nie wiedział on o trwającym stosunku dzierżawy między pozwanymi (czego jednak Sąd w tutejszym składzie nie podziela) to umowa dzierżawy, której dotyczy powództwo o ustalenie, nie może być i tak uznana za ważną i skuteczną, bowiem jest sprzeczna z przepisami <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kodeksu cywilnego</a> t.j. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 693)">art. 693 kc</a>, obarczona brakami natury formalnej i tym samym sprzeczna z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 199)">art. 199 kc</a>, o czym niżej .</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 693)">art. 693 kc</a> przez umowę dzierżawy wydzierżawiający zobowiązuje się oddać dzierżawcy rzecz do używania i pobierania pożytków (…). Jednym z elementów umowy dzierżawy winno być przeniesienie na dzierżawcę posiadania przedmiotu dzierżawy. W chwili zawierania umowy dzierżawy wydzierżawiający nie dysponował przedmiotowymi nieruchomościami, nie mogło zatem dojść do skutecznego przeniesienia posiadania nieruchomości. Dnia 11 maja 2018 nieruchomości znajdowały się w posiadaniu pozwanego <span class="anon-block">Ł. K.</span>. Umowa dzierżawy pozwanego <span class="anon-block">Ł. K.</span> z pozwanym <span class="anon-block">K. U. (1)</span> została zawarta na długo przed dniem 11 maja 2018 r.</p> <p>Ponadto – co bardziej istotne - w toku trwania tego procesu ustalono, że <span class="anon-block">K. Ł.</span> nie miał zgody pozostałych współwłaścicieli na zawarcie przedmiotowej umowy dzierżawy, co powoduje jej bezwzględną nieważność. Tymczasem zawarcie umowy dzierżawy nieruchomości rolnej stanowiącej współwłasność na okres tak długi - 10 lat stanowi czynność przekraczającą zwykły zarząd ( tak też SA w Poznaniu w wyroku z dnia 15.12.2005 r., sygn. Akt I A Ca 611/05). Do dokonania takiej czynności była zatem potrzebna zgoda pozostałych współwłaścicieli, wymagana <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 199)">art. 199 kc .</a> Takiej zgody natomiast nie wymagały umowy dzierżawy krótkoterminowe zawierane przez pozwanego <span class="anon-block">Ł. K.</span>.</p> <p>W obrocie prawnym nie mogą funkcjonować dwie tożsame umowy dzierżawy co do tych samych nieruchomości, jak ma to miejsce w tej sprawie. Skoro Sąd ustalił, iż obowiązuje ważna i skuteczna umowa między pozwanymi, powództwo niniejsze podlegało oddaleniu.</p> <p>Powoda jako przegrywającego spór, stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 kpc</a> obciążono zwrotem kosztów procesu. I tak - na rzecz pozwanego <span class="anon-block">Ł. K.</span> zwrotem kosztów zastępstwa procesowego oraz opłat od wniosków w przedmiocie zabezpieczenia oraz na rzecz Skarbu Państwa - zwrotem wydatków związanych z wynagrodzeniem za opinię biegłego z zakresu grafologii.</p> </div>