I C 188/19

<p>I C 188/19</p> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>wyroku z dnia 30 września 2019 roku</p> <p>Powód <span class="anon-block">Z. B.</span>, z powołaniem się na <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 840;art. 840 § 1;art. 840 § 1 pkt. 2)">art. 840 par. 1 pkt 2 kpc</a>, domagał się pozbawienia wykonalności w części obejmującej odsetki przekraczające odsetki maksymalne tytułu wykonawczego w postaci nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym wydanego przeciwko niemu 9 października 2002 roku i zaopatrzonemu w klauzulę wykonalności 19 listopada 2002 roku.</p> <p>Swoje roszczenie wywodził z faktu, że po wydaniu tytułu wykonawczego nastąpiła dwukrotnie zmiana stanu prawnego ograniczająca wysokość umownych odsetek maksymalnych, najpierw od 20 lutego 2006 roku, do czterokrotnej wysokości stopy kredytu lombardowego NBP, a następnie od 1 stycznia 2016 roku do poziomu dwukrotnej wysokości odsetek ustawowych w skali roku.</p> <p>Tymczasem prowadząca przeciwko niemu egzekucję pozwana <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span>, będąca w wyniku nabycia wierzytelności, następcą prawnym pierwotnego wierzyciela Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej <span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">G.</span>, nadal egzekwuje odsetki od przeterminowanej pożyczki w maksymalnej wysokości ustalonej w umowie pożyczki na 40 % w skali roku.</p> <p>Pozwana <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span> wniosła o oddalenie powództwa kwestionując co do zasady możliwość domagania się w trybie powództwa przeciwegzekucyjnego korekty prawomocnego orzeczenia sądowego.</p> <p>Odnosząc się natomiast do kwestii wysokości odsetek umownych należnych od powoda wskazała, że art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 roku o zmianie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">ustawy Kodeks cywilny</a> i niektórych innych ustaw stanowi, że nowy stan prawny dotyczący odsetek umownych stosuje się do czynności prawnych dokonywanych po wejściu w życie ustawy, tj. po dniu 20 lutego 2006 roku, a umowa o pożyczkę z powodem została zawarta 31 grudnia 2001 roku.</p> <p>Jasna treść art. 5 powołanej ustawy wyklucza możliwość stosowania przy jej interpretacji ogólnych zasad prawa międzyczasowego.</p> <p>Okoliczności faktyczne sprawy są między stronami bezsporne, co wyklucza konieczność dokonywania odrębnych ustaleń w tej kwestii.</p> <p>Pewnym jest bowiem, że powód 31 grudnia 2001 roku zawarł z poprzednikiem prawnym pozwanej umowę pożyczki dyskontowej na kwotę 2.600,00 zł przewidującą w przypadku nieterminowej spłaty pożyczki odsetki umowne w wysokości 80 % w skali roku, następnie skorygowane w wyniku Uchwały Zarządu <span class="anon-block"> (...)</span> do poziomu 40 % rocznie.</p> <p>Powód pożyczki nie spłacił, w związku z czym pożyczkodawca wystąpił na drogę sądową i w dniu 9 października 2002 roku uzyskał tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności w dniu 19 listopada 2002 roku.</p> <p>14 grudnia 2002 roku na podstawie umowy powierniczego przelewu wierzytelności <span class="anon-block"> (...)</span> scedował wierzytelność względem powoda na <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span>, na wniosek której komornik sądowy wszczął przeciwko powodowi egzekucję w dniu 4 marca 2003 roku.</p> <p>Egzekucja toczy się po dzień dzisiejszy i na datę wytoczenia powództwa wyegzekwowano od powoda tytułem odsetek kwotę 13.300,23 zł, a należność główna pozostaje bez zmian.</p> <p>W tym stanie rzeczy Sąd Rejonowy zważył, co następuje.</p> <p>Spór sprowadza się wyłącznie do rozstrzygnięcia kwestii prawnej związanej ze stosowaniem nowej regulacji prawnej co do odsetek umownych do umów zawartych przed wejściem w życie tych zmian.</p> <p>Zagadnienie to jest źródłem licznych orzeczeń sądów różnych szczebli, a orzeczenia bywają rozbieżne, na co powołują się obie strony procesu przytaczając te orzeczenia.</p> <p>W literaturze przedmiotu i orzecznictwie nie budzi jednak wątpliwości teza, że ustawowe zmiany wysokości odsetek umownych miały na celu likwidację odsetek lichwiarskich powodujących powstanie „pętli zadłużenia”.</p> <p>Że taka pętla rzeczywiście może powstać dowodzi casus powoda w przedmiotowej sprawie.</p> <p>Mimo, że egzekucja przeciwko niemu trwa już ponad 16 lat, to dotychczas nie zaczął on spłacać zadłużenia z tytułu pożyczki, gdyż przy jego dochodach, wszystkie wyegzekwowane kwoty zaliczane są na odsetki.</p> <p>Dotąd spłacił on tytułem odsetek ponad 13.000 zł i ciągle generowane są nowe w tej samej wysokości, gdyż baza, od której są naliczane się nie zmienia.</p> <p>Przy odsetkach w wysokości 40 % kredytu (pożyczki) rocznie korzystny jest dla wierzyciela stan, w którym dłużnika nie stać na spłatę pożyczki, bo ciągle może pobierać odsetki.</p> <p>Taka sytuacja nie mieści się w granicach dopuszczonych zasadami współżycia społecznego.</p> <p>Przyjęcie poglądu pozwanej, że o sytuacji pożyczkobiorcy, korzystnej po zmianie przepisów lub mniej korzystnej przed tą zmianą, decyduje wyłącznie data czynności prawnej w postaci zaciągnięcia kredytu czy pożyczki, utrwalająca stan prawny na cały okres spłaty zadłużenia, prowadziłoby do nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji kredytobiorców w zależności od czynnika od niech niezależnego i w pewnej mierze przypadkowego, jakim jest data wprowadzenia zmian prawnych przez ustawodawcę.</p> <p>Dlatego Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie podziela pogląd Sądu Najwyższego zawarty w uchwale z dnia 15 marca 2018 roku III CZP 107/17 (OSN z 2019 roku, nr 2, poz. 17), że obowiązek zapłaty odsetek za opóźnienie wynika z niewykonania zobowiązania pieniężnego w terminie.</p> <p>Zgodnie z ustalonym orzecznictwem sądowym odsetki należą się za każdy kolejny dzień opóźnienia odrębnie, a więc prawem właściwym dla odsetek za opóźnienie jest prawo obowiązujące w dniu, za który należą się odsetki.</p> <p>W konsekwencji w stosunkach prawnych powstałych przed 20 lutego 2006 roku, po tej dacie należą się odsetki wprowadzone znowelizowanym przepisem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kc</a>, choćby umowa stron zawarta wcześniej przewidywała odsetki wyższe.</p> <p>I jak to stwierdził Sąd Najwyższy pobieranie przez wierzyciela po 20 lutego 2006 roku odsetek wyższych od ustawowych odsetek maksymalnych uzasadnia powództwo opozycyjne z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 840;art. 840 § 1;art. 840 § 1 pkt. 2)">art. 840 par. 1 pkt 2 kpc</a>.</p> <p>Z tych względów na mocy powołanego przepisu orzeczono jak w sentencji.</p> <p>O kosztach sądowych i kosztach procesu orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98 par. 1 kpc</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051671398" title="Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 (art. 113;art. 113 ust. 1)">art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych</a> (t.j. Dz.U. z 2019 roku, poz. 785 z późn.zm.) oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051671398" title="Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 (art. 113 § 4;art. 113 § 4 ust. 1)">par. 4 ust. 1</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051671398" title="Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 (art. 113 § 8;art. 113 § 8 pkt. 5)">par. 8 pkt 5</a> w zw. z par. 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j.Dz.U. z 2019 roku, poz. 18).</p> </div>