Ppolska.starec← UrzadnikВойти

IV Ca 418/19

Суды общей юрисдикции2019-10-16
Номер дела
IV Ca 418/19
Дата решения
2019-10-16
Тип
DECISION

Судьи

Małgorzata MichalskaRenata Wanecka (PRESIDING_JUDGE)Wacław Banasik

Правовое основание

Текст решения

<p>Sygn. akt IV Ca 418/19</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 16 października 2019 r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Płocku IV Wydział Cywilny Odwoławczy</p> <p>w składzie następującym :</p> <p>Przewodniczący: Sędzia Renata Wanecka (spr.)</p> <p>Sędzia Małgorzata Michalska</p> <p>Sędzia Wacław Banasik</p> <p>Protokolant: Katarzyna Lewandowska</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 16 października 2019r. na rozprawie w <span class="anon-block">P.</span> </p> <p>sprawy z wniosku <span class="anon-block">W. S.</span> </p> <p>z udziałem Gminy <span class="anon-block">R.</span> </p> <p>o stwierdzenie nabycia spadku</p> <p>na skutek apelacji uczestnika</p> <p>od postanowienia Sądu Rejonowego w Płocku z 7 grudnia 2018 r.</p> <p>sygn. akt I Ns 454/17</p> <p> <strong> <!-- -->postanawia:</strong> </p> <p>zmienić zaskarżone postanowienie w punkcie 1 i stwierdzić, że spadek po <span class="anon-block">L. S.</span> zmarłym 15 lutego 2016 r. na podstawie testamentu z 1 stycznia 2014 r. nabyła z dobrodziejstwem inwentarza Gmina <span class="anon-block">R.</span> w całości.</p> <p>Sygn. akt IV Ca 418/19</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Postanowieniem z 7 grudnia 2018r. Sąd Rejonowy w Płocku stwierdził, że spadek po <span class="anon-block">L. S.</span>, synu <span class="anon-block">J.</span> i <span class="anon-block">T.</span>, zmarłym 15 lutego 2016r. w <span class="anon-block">P.</span>, ostatnio stale zamieszkałym w <span class="anon-block">S.</span>, gm. <span class="anon-block">R.</span> na podstawie ustawy nabył z dobrodziejstwem inwentarza brat <span class="anon-block">W. S.</span> w całości oraz nakazał pobrać od <span class="anon-block">W. S.</span> na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Płocku kwotę 2.065,40 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych.</p> <p>Sąd Rejonowy ustalił:</p> <p> <span class="anon-block">L. S.</span> zmarł 15 lutego 2016 r. w <span class="anon-block">P.</span>, stale przed śmiercią mieszkał w miejscowości <span class="anon-block">S.</span>, gmina <span class="anon-block">R.</span>.</p> <p> <span class="anon-block">L. S.</span> zmarł jako rozwiedziony. Nigdy miał dzieci. Rodzice spadkodawcy zmarli przed nim, ojciec <span class="anon-block">J. S.</span> w 1995 r., matka <span class="anon-block">T. S.</span> w 1997 r. Spadkodawca miał jedynego brata - wnioskodawcę <span class="anon-block">W. S.</span>. Żaden ze spadkobierców nie zrzekł się dziedziczenia, nie przyjmował ani nie odrzucał spadku po zmarłym. Nikt nie został uznany za niegodnego dziedziczenia.</p> <p> <span class="anon-block">L. S.</span> w dniu l stycznia 2014 r. sporządził własnoręczny testament własnoręczny opatrzony jego podpisem. Oświadczył, że „cały swój majątek ruchomy i nieruchomy to znaczy dom, cała <span class="anon-block">działka (...)</span> ze wszystkim samochód, pieniądze, akcje w banku w razie śmierci przekazuje na cele społeczne to znaczy na przedszkola, żłobki, na potrzeby dzieci". Ponadto spadkodawca napisał; „jestem <span class="anon-block"> (...)</span> i upoważniam Urząd Gminy do sprzedaży lub innej formy na cele wymienione". Oryginał testamentu został przekazany przez Dyrekcję <span class="anon-block"> Wojewódzkiego Szpitala (...)</span> w <span class="anon-block">P.</span> do Sądu Rejonowego w Płocku I Wydziałowi Cywilnemu. W dniu 11 kwietnia 2016 r. dokonano otwarcia i ogłoszenia testamentu.</p> <p> <span class="anon-block">L. S.</span> przed śmiercią chorował przewlekle na niewydolność nerek i kardiomiopatię nadciśnieniową. W przeszłości nadużywał alkoholu. Był wielokrotnie hospitalizowany i leczony hemodializą. W 2011 r. spadkodawca przeszedł przeszczep nerki. Spadkodawca nigdy nie był leczony psychiatrycznie, nie stwierdzono u niego objawów zaburzeń psychicznych. Przejawiał jednak zachowania ekscentryczne, dziwaczne, niezrozumiałe, nieadekwatne np. zajeżdżał rowerem drogę sąsiadom bez powodu, uciekał oknem, tłukł rowerem o asfalt, wkładał sobie rękę do spodni w obecności sąsiadki, wyszedł z kościoła podczas pogrzebu konkubiny. Ponadto bywał porywczy i impulsywny, ujawniał zachowania agresywne, np. chciał pobić lub wyzywał sąsiadów. Jednocześnie potrafił zachowywać się w sposób dostosowany, komunikatywny, nawiązać relacje, rozmawiał z sąsiadami na tematy ogólne, prowadził gospodarstwo domowe, pozostawał w związku konkubenckim. Posiadał zmienne samopoczucie oraz objawy zaburzeń osobowości.</p> <p> <span class="anon-block">L. S.</span> 1 stycznia 2014r. miał zachowaną zdolność do świadomego i swobodnego powzięcia decyzji i wyrażenia woli.</p> <p>Dokonując oceny prawnej, Sąd I instancji podniósł, że wniosek <span class="anon-block">W. S.</span> o stwierdzenie nabycia spadku po <span class="anon-block">L. S.</span> na podstawie ustawy zasługiwał na uwzględnienie.</p> <p>Postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku ma na celu ustalenie, w jakiej dacie osoba wskazana we wniosku jako spadkodawca zmarła oraz kto i na jakiej podstawie jest jej spadkobiercą. Sąd jest związany wnioskiem tylko co do określenia osoby spadkodawcy, o tym zaś, kto dziedziczy spadek, orzeka z urzędu. W myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 670)">art. 670 kpc</a>, w toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku sąd bada czy spadkodawca pozostawił testament. Jeśli testament zostanie złożony, sąd dokonuje jego otwarcia i ogłoszenia.</p> <p>Sąd przypomniał, że zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 924)">art. 924 kc</a>, spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy. Natomiast w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 925)">art. 925 kc</a>, spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 926;art. 926 § 1)">art. 926 § l kc</a> powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu.</p> <p>Ustawa daje pierwszeństwo porządkowi dziedziczenia określonemu przez spadkodawcę w testamencie. Testament należy do czynności prawnych formalnych. Stosownie do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 949;art. 949 § 1)">art. 949 § l kc</a> spadkodawca może sporządzić testament w ten sposób, że napisze go w całości pismem ręcznym, podpisze i opatrzy datą. Wymagania ustawowe ograniczone są do: własnoręcznego spisania treści testamentu, podpisania sporządzonego pisma i opatrzenia go datą. Forma testamentu jest formą ad solemnitatem. Jakiekolwiek uchybienia przepisom regulującym formę powodują nieważność sporządzonego testamentu (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 958)">art. 958 kc</a>).</p> <p>Sąd Rejonowy wskazał, że uczestnicy postępowania w sprawie mniejszej co do zasady nie oponowali faktowi, iż spadkodawca <span class="anon-block">L. S.</span> sporządził 1 stycznia 2014 r. własnoręcznie dokument zatytułowany jako testament, opatrzył go datą i podpisał. Wnioskodawca <span class="anon-block">W. S.</span> na rozprawie w dniu 29 stycznia 2018 r. stwierdził, że nie kwestionuje, iż testament jest podpisany przez mojego brata własnoręcznie. Treść została też napisana raczej przez niego. Elementem spornym stała się natomiast kwestia, czy osoba spadkobiercy została w powyższym testamencie wskazana w sposób precyzyjny, pozwalający na jej dokładne określenie, albowiem spadkodawca w swoim rozporządzeniu testamentowym przekazał swój cały majątek na cele społeczne, to znaczy na przedszkola, żłobki, na potrzeby dzieci. Okolicznością, która wymagała w sprawie kategorycznego ustalenia był również stan świadomości spadkodawcy w chwili spisywania testamentu.</p> <p>Jeżeli chodzi o stan świadomości spadkodawcy w chwili sporządzenia testamentu, to Sąd I instancji nie miał w tej kwestii wątpliwości, zważywszy na wnioski z opinii biegłego psychiatry, z której wynika, że <span class="anon-block">L. S.</span> w dniu 1 stycznia 2014r. miał zachowaną zdolność do świadomego i swobodnego powzięcia decyzji i wyrażenia woli.</p> <p>Mimo to, w ocenie Sądu Rejonowego sporządzony testament jest bezskuteczny. Wprawdzie w doktrynie prezentowany jest pogląd, iż <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 959)">art. 959 kc</a> daje spadkodawcy możliwość powołania wybranej przez siebie osoby na spadkobiercę i jednocześnie nie nakłada takiego obowiązku, a co za tym idzie, dopuszczalne jest sporządzenie aktu ostatniej woli bez ustanowienia spadkobiercy (tak: Kodeks cywilny Komentarz pod red. dr hab. Konrada Osajdy). Jest to jednak stanowisko odosobnione. Większość doktryny przyjmuje bowiem, że wadliwość ustanowienia spadkobiercy, która może polegać bądź na nieprawidłowym oznaczeniu spadkobiercy (nie da się ustalić, kim jest spadkobierca) lub powołaniu na spadkobiercę osoby, która nim być nie może np. osoby, która nie żyje w chwili otwarcia spadku, rodzi skutek w postaci bezskuteczności całego testamentu (tak m. in. <span class="anon-block">E. S.</span> - <span class="anon-block">B.</span> , Komentarz. Spadki 2011).</p> <p>Dlatego też Sąd I instancji podkreślił, że osoba spadkobiercy musi być przez testatora określona w sposób umożliwiający indywidualizację tego podmiotu. Jako wystarczające należy ocenić takie określenie osoby spadkobiercy, które pozwala zidentyfikować go w sposób niebudzący wątpliwości. (Gudowski Jacek, Skowrońska-Bocian Elżbieta, Wierciński Jacek, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom VI. Spadki, wyd. II). Możliwe jest też wskazanie spadkobiercy w sposób opisowy, byleby tylko ustalenie spadkobiercy nie budziło wątpliwości (<span class="anon-block">E. F.</span>, Oznaczenie (określenie) osoby spadkobiercy w testamencie, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820300210" title="Ustawa z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze - Dz. U. z 1982 r. Nr 30, poz. 210 ()">PS</a> 2004, nr 2, s. 55).</p> <p>Ponadto Sąd podniósł, że zgodnie z aprobowanym stanowiskiem doktryny nie jest dopuszczalne ustalenie osoby spadkobiercy w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku (E. Skowrońska-Bocian, J. Wierciński (w:) J. Gudowski, Kodeks cywilny, t. IV, s. 178). Należy przyjąć, iż jeżeli osoba spadkobiercy nie zostanie wskazana w testamencie bądź też kryteria określenia osoby spadkobiercy są tego rodzaju, że uniemożliwiają jego identyfikację, mamy do czynienia z bezskutecznością testamentu.</p> <p>W przekonaniu Sądu Rejonowego, na gruncie niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż oznaczenie spadkobiercy budzi uzasadnione wątpliwości. Nie jest możliwe ustalenie konkretnej placówki, czy też kilku placówek (ich nazw, adresów, opisów), które wolą testatora dziedziczyłyby spadek po zmarłym.</p> <p>Sąd podniósł, że Gmina <span class="anon-block">R.</span> w złożonej odpowiedzi na wniosek powołała się na klauzulę <em> <!-- -->in favorem testamenti</em> z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 948)">art. 948 kc</a>, która pozwoliłaby utrzymać rozrządzenia spadkodawcy w mocy i nadać im rozsądną treść. Stosownie do treści tego przepisu, testament należy tak tłumaczyć, ażeby zapewnić możliwie najpełniejsze urzeczywistnienie woli spadkodawcy. Jeżeli testament może być tłumaczony rozmaicie, należy przyjąć taką wykładnię, która pozwala utrzymać rozrządzenia spadkodawcy w mocy i nadać im rozsądną treść. Jednak, jak podkreśla się w orzecznictwie, określenie osoby spadkobiercy w drodze wykładni testamentu jest możliwe wtedy, gdy w testamencie zawarto jednoznaczne kryteria, pozwalające ustalić wolę spadkodawcy w sposób niebudzący wątpliwości, co – zdaniem Sądu I instancji - nie ma miejsca w niniejszym stanie faktycznym (zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2001 r., II CKN 543/2000, LexisNexis nr <span class="anon-block"> (...)</span>, OSNC 2002, nr l, póz. 14).</p> <p>Ponadto Sąd wskazał, iż testator upoważnił Urząd Gminy <span class="anon-block">R.</span> do sprzedaży całego majątku na cele wymienione. Stanowi to upoważnienie do spieniężenia pozostawionego majątku i przeznaczenia go zgodnie z treścią testamentu „na cele społeczne to znaczy na przedszkola, żłobki, na potrzeby dzieci." Sąd Rejonowy stoi na stanowisku, że w ten sposób Urząd Gminy <span class="anon-block">R.</span> został treścią testamentu niejako upoważniony do pośredniego wskazania spadkobiercy lub spadkobierców poprzez zdecydowanie, jakim placówkom przekazać majątek testatora. Tymczasem spadkodawca nie może upoważnić osoby trzeciej do wskazania spadkobiercy. Wynika to ze ściśle osobistego charakteru testamentu, gdyż wszelkie rozrządzenia muszą stanowić przejaw woli spadkodawcy, a nie innej osoby. Możliwość pozostawienia wyboru spadkobiercy innej osobie stoi w sprzeczności z tą zasadą. Niedopuszczalne jest udzielenie w akcie ostatniej woli pełnomocnictwa do powołania spadkobiercy.</p> <p>Z tych przyczyn, Sąd I instancji uznał sporządzony przez <span class="anon-block">L. S.</span> testament holograficzny za bezskuteczny. Jednocześnie wskazał, że w przypadku gdy spadkodawca sporządził testament, który okazał się nieważny lub bezskuteczny następuje dziedziczenie ustawowe co do całości spadku, (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 926;art. 926 § 2)">art. 926 § 2 kc</a>).</p> <p>Zgodnie z porządkiem dziedziczenia ustawowego, określonym w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kodeksie cywilnym</a>, w braku zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom w częściach równych (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 932;art. 932 § 2)">art. 932 § 2 kc</a>). Jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 932;art. 932 § 4)">art. 932 § 4 kc</a>). Rodzice spadkodawcy <span class="anon-block">L. S.</span> zmarli przed nim, stąd też spadek w całości na podstawie ustawy nabył brat spadkodawcy - <span class="anon-block">W. S.</span>, o czym sąd orzekł w pkt. l sentencji.</p> <p>O kosztach Sąd orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 510;art. 510 § 2)">art. 510 § 2 kpc</a>, zgodnie z którym jeżeli uczestnicy są w różnym stopniu zainteresowani w wyniku postępowania lub interesy ich są sprzeczne, sąd może stosunkowo rozdzielić obowiązek zwrotu kosztów lub włożyć go na jednego z uczestników w całości. To samo dotyczy zwrotu kosztów postępowania wyłożonych przez uczestników. Stosując tę zasadę w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach sądowych, Sąd nakazał pobrać od wnioskodawcy na rzecz Skarbu - Państwa Sądu Rejonowego w Płocku kwotę 2.065,40 zł.</p> <p>Apelację od postanowienia złożyła Gmina <span class="anon-block">R.</span>, zaskarżając je w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 948 § 2 pkt. 1)">punkcie 1</a> i zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 948;art. 948 § 1;art. 948 § 2)">art. 948 § 1 i 2 kc</a> poprzez jego niezastosowanie w stosunku do testamentu spadkodawcy z l stycznia 2014r. i co za tym idzie, przyjęcie, że ww. testament nie zawiera oznaczenia spadkobiercy. Mając powyższe na uwadze, apelująca wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia i stwierdzenie, że spadek po <span class="anon-block">L. S.</span>, zmarłym 15 lutego 2016r. w <span class="anon-block">P.</span>, nabyła z mocy testamentu Gmina <span class="anon-block">R.</span>, z dobrodziejstwem inwentarza.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja zasługuje na uwzględnienie.</p> <p>Sąd Okręgowy akceptuje ustalenia faktyczne Sądu I instancji i przyjmuje je za własne. Nie podziela natomiast jego oceny prawnej, która doprowadziła Sąd I instancji do wniosku, że testament <span class="anon-block">L. S.</span> jest bezskuteczny.</p> <p>Sąd II instancji zgadza się z zarzutem apelującej, że Sąd powinien w tym wypadku zastosować <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 948)">art. 948 kc.</a> W myśl jego treści, testament należy tak tłumaczyć, ażeby zapewnić możliwie najpełniejsze urzeczywistnienie woli spadkodawcy. Jeżeli testament może być tłumaczony rozmaicie, należy przyjąć taką wykładnię, która pozwala utrzymać rozrządzenia spadkodawcy w mocy i nadać im rozsądną treść.</p> <p>Nie ma wątpliwości, że oświadczenie woli <span class="anon-block">L. S.</span> cechuje się wolą testowania (<em> <!-- -->animus testandi</em>). Świadczy o tym sama treść oświadczenia i użyte w nim sformułowanie „w razie śmierci przekazuję” oraz sam tytuł „testament". Spadkodawca sporządził go w szpitalu na półtora miesiąca przed śmiercią. Zapewne miał świadomość złego stanu zdrowia, zatem potrzeba uregulowania swojej sytuacji majątkowej w tych okolicznościach była jak najbardziej zrozumiała. <span class="anon-block">L. S.</span> był osobą samotną, zaś stosunki z najbliższym krewnym, tj. bratem <span class="anon-block">W. S.</span> nie były zbyt zażyłe. Pominięcie jego osoby w testamencie nie wydaje się w tych okolicznościach irracjonelne.</p> <p>Testament <span class="anon-block">L. S.</span> jest ważny. Ewentualne wątpliwości co do stanu świadomości spadkodawcy były przedmiotem oceny Sądu Rejonowego. Z opinii biegłej specjalisty psychiatry <span class="anon-block">K. P.</span> wynika, że spadkodawca w dacie sporządzenia testamentu miał zachowaną zdolność do świadomego i swobodnego powzięcia decyzji i wyrażenia woli. Uczestnicy postępowania nie zgłosili zastrzeżeń do opinii, a Sąd również oparł na niej swoje ustalenia uznając, że jej wnioski są przekonujące.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 948;art. 948 § 1)">art. 948 § 1</a> testament należy tłumaczyć tak, aby zapewnić możliwie najpełniejsze urzeczywistnienie woli spadkodawcy. Reguła ta wskazuje na konieczność odejścia od ogólnych zasad wykładni oświadczeń woli opartych na kryteriach obiektywnych (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65;art. 65 § 1)">art. 65 § 1 kc</a>) w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do urzeczywistnienia subiektywnej woli testatora.</p> <p>O tym, że wolą spadkodawcy było powołanie do dziedziczenia Gminy <span class="anon-block">R.</span> świadczy przede wszystkim druga część testamentu, w której wyjaśnia on motywy takiego, a nie innego rozrządzenia swoim majątkiem na wypadek śmierci, mianowicie: „Cały majątek znajduje się w <span class="anon-block">S.</span>. Jestem <span class="anon-block"> (...)</span> i upoważniam Urząd Gminy do sprzedaży lub innej formy na cele wymienione”. Wcześniej <span class="anon-block">L. S.</span> oświadczył, że „ (…) cały swój majątek przekazuję na cele społeczne, to znaczy na przedszkola, żłobki na potrzeby dzieci”. W ocenie Sądu Okręgowego fakt, iż spadkodawca nie zawarł takiego sformułowania, jak: „czynię swoim spadkobiercą Gminę <span class="anon-block">R.</span>”, powołuję do dziedziczenia <span class="anon-block"> (...)</span>, nie wyklucza takiej woli. Gdyby <span class="anon-block">L. S.</span> użył tego rodzaju zwrotów, nie byłoby potrzeby dokonywania wykładni testamentu. Rację ma Sąd Rejonowy, że treść testamentu nie jest jednoznaczna, a jej literalna wykładnia może wskazywać, że spadkobiercą miałyby być bliżej nie określone żłobki i przedszkola.</p> <p>Właśnie w takiej sytuacji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">Kodeks cywilny</a> nakazuje stosować zasadę tzw. życzliwej interpretacji (<em> <!-- -->favor testamenti</em>) – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 948;art. 948 § 2)">art. 948 § 2 kc.</a> Z kilku możliwych tłumaczeń należy wybrać takie, które pozwala na utrzymanie rozrządzeń w mocy. Jeżeli w każdym wypadku testament pozostaje ważny, należy wybrać najodpowiedniejszą, najrozsądniejszą wykładnię. U podstaw tej reguły leży domniemanie, że testator nie zamieszczałby rozrządzenia sprzecznego ze zdrowym rozsądkiem.</p> <p>Zdaniem Sądu II instancji, nie ma wątpliwości, że spadkodawca na wypadek śmierci chciał rozrządzić swoim majątkiem na cele społeczne. Przekonanie, że taki cel zostanie osiągnięty dzięki powołaniu do spadku Gminy <span class="anon-block">R.</span>, jest uzasadnione. Natomiast fakt, że <span class="anon-block">L. S.</span> posłużył się zwrotem „upoważniam Urząd Gminy do sprzedaży lub innej formy na cele wymienione”, nie oznacza, że nie wskazał spadkobiercy. Taką wykładnię testamentu wzmacnia też okoliczność, że na terenie gminy <span class="anon-block">R.</span> znajdują się przedszkola czy żłobki, które nie mają zdolności prawnej, są jednostkami organizacyjnymi Gminy <span class="anon-block">R.</span>.</p> <p>O tym, że wola testatora była tak właśnie odczytywana, świadczą również zeznania żony wnioskodawcy – <span class="anon-block">M. M. (1)</span>, która zeznała: „Mąż wniósł wniosek, bo chce przejąć posiadłość po swoim bracie, a on przepisał to testamentem na Urząd Gminy w <span class="anon-block">R.</span>.” (k: 109).</p> <p>Podsumowując, Sąd Okręgowy stoi na stanowisku, że życzliwa wykładnia testamentu <span class="anon-block">L. S.</span> pozwala uznać, że intencją spadkodawcy było powołanie do dziedziczenia Gminy <span class="anon-block">R.</span>, ta z kolei powinna przeznaczyć uzyskane w ten sposób środki, na cele społeczne, tj. na przedszkola, żłobki znajdujące się na terenie tej gminy, na potrzeby dzieci.</p> <p>Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżone postanowienie w punkcie 1 i stwierdził, że spadek po <span class="anon-block">L. S.</span> na podstawie testamentu z 1 stycznia 2014r. nabyła w całości Gmina <span class="anon-block">R.</span> z dobrodziejstwem inwentarza, stosując <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 949)">art. 949 kc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 948;art. 948 § 2)">art. 948 § 2 kc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1023;art. 1023 § 2)">art. 1023 § 2 kc.</a> </p> <p>Z tych wszystkich względów, Sąd II instancji orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 kpc</a>.</p> <p> <em> <!-- --> <span class="anon-block">W. B.</span> <span class="anon-block">R. M.</span> <span class="anon-block">M.</span> </em> </p> </div> <div> <h2>ZARZĄDZENIE</h2> <p> <em> <!-- -->odpis postanowienia z uzasadnieniem doręczyć <span class="anon-block">(...)</span> </em> </p> <p> <em> <!-- --> 12 listopada 2019r.</em> </p> <p> <em> <!-- --> <span class="anon-block">R. W.</span> </em> </p> </div>