VI Ga 119/19

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt VI Ga 119/19</strong> </p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p> <strong> <!-- --> Dnia 17 października 2019 r. </strong> </p> <p>Sąd Okręgowy w Rzeszowie VI Wydział Gospodarczy</p> <p>w składzie następującym:</p> <p>Przewodniczący: Sędzia Andrzej Borucki (spr.)</p> <p>Sędziowie: Sędzia Witold Benicki</p> <p>Sędzia Anna Guniewska</p> <p>Protokolant: Barbara Ćwiok</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 17 października 2019 r. w Rzeszowie</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z wniosku Skarbu Państwa -Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w <span class="anon-block">R.</span> </p> <p>z udziałem <span class="anon-block">K. T.</span> </p> <p>o orzeczenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej</p> <p>na skutek apelacji dłużniczki od postanowienia Sądu Rejonowego w Rzeszowie Wydziału <br/>V Gospodarczego Sekcji ds. Restrukturyzacyjnych i Upadłościowych z dnia 1 czerwca 2017r., sygn. akt V Gzd 19/17</p> <p>postanawia:</p> <p>uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Sądowi Rejonowemu w Rzeszowie Wydziałowi V Gospodarczemu Sekcji ds. Restrukturyzacyjnych i Upadłościowych do ponownego rozpoznania z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego.</p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt VI Ga 119/19</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <strong> <!-- -->postanowienia z dnia 17 października 2019 r.</strong> </p> <p>Wnioskodawca Skarb Państwa - Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego <br/>w <span class="anon-block">R.</span> wnosił o orzeczenie wobec Uczestniczki <span class="anon-block">K. T.</span> zakazu prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek lub w ramach spółki cywilnej oraz pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, członka komisji rewizyjnej, reprezentanta lub pełnomocnika osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą w zakresie tej działalności, spółki handlowej, przedsiębiorstwa państwowego, spółdzielni, fundacji lub stowarzyszenia na okres 5 lat. Ponadto żądał zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego.</p> <p>W odpowiedzi na wniosek Uczestniczka wnosiła o jego oddalenie w całości <br/>i zasądzenie kosztów postępowania. Zakwestionowała wszelkie twierdzenia i dowody podane we wniosku. Podnosiła, że wnioskodawca ograniczył się jedynie do określenia stanu jej zadłużenia oraz faktu prowadzenia administracyjnych postępowań egzekucyjnych. W ocenie uczestniczki wnioskodawca nie wykazał aby na skutek niezłożenia przez nią wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie doszło do jakiegokolwiek obniżenia wartości przedsiębiorstwa i pokrzywdzenia wierzycieli <br/>w kontekście art. 373 ust. 2 pr. upadłościowego. Wskazywała na konieczność oddalenia wniosku wobec brzmienia art. 377 pr. up. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2015 r. (sprzed nowelizacji).</p> <p>Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego Sąd I instancji uznał, że wszelkie okoliczności faktyczne przedstawione we wniosku zostały należycie wykazane dowodami w postaci dokumentów. W świetle zaś dokumentów nie budziło wątpliwości Sądu istotne zadłużenie Uczestniczki m.in. w stosunku do Wnioskodawcy. Sąd ustalił, że kwota zaległości z różnych podstaw zobowiązań podatkowych wynosi 176.207,19 zł według stanu na dzień 03.04.2017 roku. <br/>Co więcej, należności wobec Skarbu Państwa reprezentowanego przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w <span class="anon-block">R.</span> to dalsza kwota 236.590,92 zł. <br/>Ogółem zatem na rzecz Skarbu Państwa z tytułu podatków Uczestniczka zalega kwotę 454.389,82 zł. Dalej Sąd wskazał, że Uczestniczka zalega ze zobowiązaniami na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w kwocie 156.938,95 zł. Powyższe zaległości są przedmiotem postępowań egzekucyjnych w trakcie których w latach od 01.01.2012 roku do 03.04.2017 roku udało się ściągnąć łącznie kwotę 70.895,45 zł., w tym na rzecz Wnioskodawcy kwotę 26.416,43 zł.</p> <p>W ocenie Sądu, przedstawione dowody świadczą o niewypłacalności dłużniczki, która posiada więcej niż jednego wierzyciela, a zaprzestanie wykonywania zobowiązań dotyczy nie tylko trzech miesięcy, a co najmniej kilku lat. W ten sposób wypełniona została podstawa ogłoszenia upadłości określona w art. 10 i 11 ust. 1 i 1 a pr. upadłościowego. Dowody pomocnicze w tym zakresie to wnioski o wpis do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych, zostały przez Sąd pozytywnie rozpatrzone.</p> <p>Sąd kontynuując analizę zobowiązań podatkowych Uczestniczki dodał, iż według stanu na dzień 29.05.2017 roku, czyli niemal poprzedzający dzień orzekania, zadłużenie wzrosło o dalszą kwotę 35.067,00 zł oraz nie odnotowano żadnej wpłaty na konto zaległości. Wynika to z pisma Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego <br/>w <span class="anon-block">R.</span> z dnia 29.05.2017 r. Stało się tak pomimo, iż Uczestniczka została wezwana do dobrowolnej spłaty pismem z dnia 28.11.2016 r.</p> <p>Uczestniczka nie składała wniosku o ogłoszenie upadłości. W ten sposób - w ocenie Sądu - wypełniona została przesłanka orzeczenia zakazu określona w przepisie art. 373 ust. 1 pkt. 1 pr. up. jako niezłożenie wniosku w terminie, pomimo obowiązku ustawowego. Sąd podkreślił, że Uczestniczka nie tylko, że nie złożyła takiego wniosku w terminie, ale w ogóle takiego wniosku nie składała. Zaprzestanie płacenia zobowiązań miało charakter permanentny począwszy od 2012 roku do chwili orzekania. Na skutek prowadzenia postępowań egzekucyjnych doszło do przerwania biegu przedawnienia roszczeń i są one nadal wymagalne.</p> <p>Sąd wskazał, że nie może być również mowy o przedawnieniu orzekania <br/>w niniejszej sprawie. W tej kwestii stosować należy przepis art. 377 pr. up. w brzmieniu aktualnym, (tj. po 31.12.2015 roku) wobec treści art. 452 ust. 3 pr. restrukturyzacyjnego dotyczącego zagadnienia ciągłości zdarzenia (niewypłacalności).</p> <p>W tych okolicznościach Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 1 czerwca 2017r. orzekł wobec <span class="anon-block">K. T.</span> zakaz prowadzenia działalności na własny rachunek lub w ramach spółki cywilnej oraz pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, członka komisji rewizyjnej, reprezentanta lub pełnomocnika osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą w zakresie tej działalności, spółki handlowej, przedsiębiorstwa państwowego, spółdzielni, fundacji lub stowarzyszenia na okres 3 lat (pkt I); oddalił wniosek w pozostałej części (pkt II) oraz zasądził od uczestniczki na rzecz wnioskodawcy kwotę 3.600 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 320;art. 320 § 3)">art. 320 § 3 k.p.c.</a> w związku z art. 386 ust. 3 pr. up. <br/>(pkt III).</p> <p>Apelację od powyższego postanowienia wniosła uczestniczka w zakresie pkt I i III zarzucając mu:</p> <dl> <dt>-</dt> <dd> <p>naruszenie art. 452 pr. restrukturyzacyjnego, w zw. z art. 377 pr. up. <br/>w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2016 r. i przyjęcie, że <br/>w stosunku do uczestniczki może zostać orzeczony zakaz prowadzenia działalności gospodarczej mimo, że upłynął roczny termin od dnia, w którym wystąpiły po jej stronie przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, ewentualnie</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>naruszenie art. 373 ust. 1 i 373 ust 2 pr. up. poprzez ich błędną wykładnię <br/>i przyjęcie, że uczestniczka spełniła przesłanki do orzeczenia w stosunku do niej zakazu prowadzenia działalności gospodarczej na okres 3 lat, w sytuacji gdy mimo istnienia po stronie uczestniczki zadłużenia w stosunku do dwóch podmiotów brak złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie nie doprowadził do obniżenia wartości ekonomicznej przedsiębiorstwa uczestniczki, ani też do zwiększenia rozmiaru pokrzywdzenia wierzycieli, ewentualnie</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>naruszenie art. 373 ust. 1 i 373 ust 2 pr. up. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2016 r. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, iż w stosunku do uczestniczki zakaz prowadzenia działalności gospodarczej winien być orzeczony na okres 3 lat, a nie na minimalny możliwy okres 1 roku, w sytuacji gdy brak złożenia przez uczestniczkę wniosku o ogłoszenie upadłości <br/>w terminie nie doprowadził do obniżenia wartości ekonomicznej przedsiębiorstwa uczestniczki ani też do zwiększenia rozmiaru pokrzywdzenia wierzycieli.</p> </dd> </dl> <p>W oparciu o powyższe zarzuty uczestniczka wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia w zakresie pkt i i III oraz oddalenie wniosku w całości, ewentualnie zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez orzeczenie w stosunku do uczestniczki zakazu prowadzenia działalności gospodarczej na okres 1 roku. Nadto wnioskodawczyni domagała się zasądzenia od wnioskodawcy na swoją rzecz kosztów postępowania za obie instancje wraz kosztami zastępstwa procesowego.</p> <p>W odpowiedzi na apelację (k.156) wnioskodawca wniósł o jej oddalenie <br/>w całości oraz zasądzenie od uczestniczki na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.</p> <p>Sąd Okręgowy zważył, co następuje.</p> <p>Apelacja jest zasadna. W ocenie Sądu Odwoławczego, na skutek pominięcia przez Sąd I instancji oceny wszystkich niezbędnych przesłanek ustawowych pozwalających przesądzić o zasadności orzeczonego zakazu w jego pełnym zakresie zakreślonym przepisem art. 373 pr. upadłościowego doszło do nierozpoznania istoty sprawy.</p> <p>Aktualnie obowiązująca ustawa przewiduje, że zakaz prowadzenia działalności orzeka się w wymiarze od 1 roku do 10 lat. Wymiar zakazu w konkretnej sprawie zależy od stopnia winy, jaki ponosi osoba odpowiadająca, oraz od skutków podejmowanych działań. Przez skutki działań w najczęstszym wypadku opóźnienia należy rozumieć obniżenie wartości przedsiębiorstwa upadłego oraz rozmiar pokrzywdzenia wierzycieli. Rozmiar pokrzywdzenia wierzycieli odpowiada zasadniczo stopniowi, w jakim pozostali bądź pozostaną bez zaspokojenia po przeprowadzeniu postępowania upadłościowego. Na skutek zmian mających miejsce po dniu 1.01.2016 r. nastąpiło zmniejszenie dolnej granicy wymiaru zakazu z 3 lat do 1 roku czego celem było wyeliminowanie praktyki oddalania wniosku o orzeczenie zakazu wobec stwierdzenia znikomego stopnia zawinienia lub niewielkiej szkody <br/>u wierzycieli. Przy 1-rocznym wymiarze, powinien on być orzekany, gdy tylko dojdzie do chociażby najdrobniejszego przekroczenia granic ustawowych obowiązków, oczywiście od warunkiem, że uczestnikowi można przypisać winę. W postępowaniach wszczętych przed dniem 1.01.2016 r., w których ogłoszenie postanowienia <br/>o orzeczeniu zakazu nastąpi już po tej dacie, wymiar zakazu ustala się w przedziale od 1 roku do 10 lat, co nie wpływa jednak na przesłanki orzekania zakazu, które <br/>w przypadku postępowań sprzed wejścia w życie nowych przepisów będą weryfikowane w oparciu o przepisy dotychczasowe /por. art. 452 PrRestr/ (por. P.Zimermann, komentarz do pr. up., 2018 wyd.5, Legalis).</p> <p>Z treści art. 373 ust. 2 pr.up. ( w brzmieniu obowiązującym zarówno przed dniem 1.01.2016 r. jak i po tej dacie) wynika, że obowiązkiem sądu przy rozpoznawaniu wniosku o orzeczenie zakazu w granicach wynikających z art. 373 ust. 1 pr.up. jest wzięcie łącznie pod uwagę dwóch przesłanek: 1) stopnia winy oraz <br/>2) skutków podejmowanych działań wśród których ustawodawca wyartykułował <br/>w szczególności dwa konkretne, tj. obniżenie wartości ekonomicznej przedsiębiorstwa upadłego i rozmiar pokrzywdzenia wierzycieli. Tymczasem z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika, by Sąd I instancji w ogóle dokonał oceny ustalonego stanu faktycznego z uwzględnieniem powyższych przesłanek, pozwalających przesądzić o zasadności orzeczonego zakazu w zakresie 3 lat. Sąd Rejonowy ograniczył się wyłącznie do stwierdzenia, że wypełniona została przesłanka orzeczenia zakazu określona w przepisie art. 373 ust. 1 pkt 1 pr. up. jako niezłożenie wniosku w terminie, pomimo obowiązku ustawowego, przy czym jak wskazano powyżej kumulatywnymi przesłankami do orzeczenia zakazu, o którym mowa w art. 373 ust. 1 pkt 1 pr. up. są stopień winy i skutki zawinionego działania <br/>(w szczególności obniżenie wartości ekonomicznej przedsiębiorstwa upadłego <br/>i rozmiar pokrzywdzenia wierzycieli) - czego Sąd Rejonowy zaniechał, także mimo zarzutów składanych przez uczestniczkę już na etapie odpowiedzi na wniosek.</p> <p>Konieczność kumulatywnego uwzględnienia przesłanek art. 373 ust. 1 i 2 pr. up. akcentowana jest w orzecznictwie. Jak podkreślił Sąd Najwyższy w orzeczeniu <br/>z dnia 28 lutego 2019 r. (V CSK 632/17, opubl. Biuletyn SN 2019/5, Legalis) przy orzekaniu w stosunku do danej osoby pozbawienia praw na podstawie art. 373 pr.up. trzeba uwzględniać nie tylko fakt dopuszczenia się przez nią zawinionych zachowań, które określa art. 374 ust. 1 pr.up., ale również stopień jej winy w tym zakresie oraz skutki jej zawinionych działań. Wyraźnie mowa o tym w art. 373 ust. 2 pr.up. <br/>W rezultacie o tym, czy należy orzec przedmiotowy zakaz, decyduje nie tylko wina <br/>w dopuszczeniu się zachowań określonych w art. 373 ust. 1 pr.up., ale także skutek zawinionego zachowania, w tym w szczególności obniżenie wartości ekonomicznej przedsiębiorstwa upadłego i rozmiar pokrzywdzenia wierzycieli.</p> <p>Brak ustaleń i wyjaśnień Sądu I instancji co do powyższego doprowadził do uznania przez Sąd Odwoławczy, że doszło do nierozpoznania istoty sprawy, co skutkować musi uchyleniem zaskarżonego postanowienia.</p> <p>Niezależnie od powyższego, stwierdzić należy iż Sąd I instancji w sposób enigmatyczny ustalił powstanie (datę) stanu niewypłacalności uczestniczki. Brak tych ustaleń w kontekście wskazywanej przez Sąd podstawy orzeczenia zakazu (art. 373 ust. 1 pkt 1 p.r up., tj. niezłożenie w ustawowym terminie wniosku o ogłoszenie upadłości) uniemożliwia prawidłową i właściwą subsumpcję przesłanek tej normy. Sąd I instancji ograniczył się w zasadzie do ustalenia wysokość zobowiązań uczestniczki na rzecz ZUS oraz US, wskazując, że zaległości te są przedmiotem postępowań egzekucyjnych i kwitując, że zaprzestanie płacenia zobowiązań miało charakter permanentny, począwszy od 2012 roku do chwili obecnej <br/>(str. 3 uzasadnienia postanowienia). Sąd uznał, że w ten sposób została wypełniona przesłanka orzeczenia zakazu określona w przepisie art. 373 ust. 1 pkt 1 pr. up. jaką jest niezłożenie wniosku w terminie, pomimo obowiązku ustawowego. W tym kontekście wskazać należy, że podstawą dla zastosowania przywołanego art. 373 ust. 1 pkt 1 pr. up. jest wykazanie przez wnioskodawcę i ustalenie przez Sąd jednej <br/>z przesłanek tego przepisu jaką jest niezłożenie przez dłużnika wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie dwóch tygodni, od dnia powstania podstawy do ogłoszenia upadłości. Koniecznym wobec powyższego było ustalenie zaistnienia stanu niewypłacalności w rozumieniu art. 11 ust. 1 pr. up., tj. stanu trwałego niewykonywania większości wymagalnych zobowiązań oraz co istotne - daty powstania tego stanu dla wyliczenia dwutygodniowego terminu dla złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Dalszą przesłanką zastosowania art. 373 ust. 1 pr.up. było ustalenie, czy niezłożenie przez zobowiązaną wniosku o ogłoszenie upadłości <br/>w ustawowym terminie nastąpiło z jej winy. Przepis ten niewątpliwie nie przewiduje domniemania winy zobowiązanego, przyjęcie więc winy wymaga oparcia jej na poczynionych ustaleniach faktycznych i uzasadnienia. Przy ustalaniu tych okoliczności mają zastosowanie wszystkie zasady i przepisy prawa procesowego dotyczące postępowania dowodowego i ustaleń faktycznych (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227;art. n)">art. 227 i n. k.p.c.</a>). <br/>Z ustaleń Sądu można wywnioskować co prawda, że zaprzestanie płacenia zobowiązań przez uczestniczkę ma charakter przewlekły i uporczywy, jednak zarówno ustalenia jak i wnioski w tym przedmiocie Sądu są bardzo ogólne, a stan niewypłacalności Sąd odniósł w zasadzie wyłącznie do wysokości zadłużeń uczestniczki.</p> <p>Co istotne, ustalenie chwili niewypłacalności ma znaczenie w kontekście dalszych przesłanek z art. 373 pr. up., a to stopnia winy i skutków podejmowanych <br/>w szczególności obniżenia wartości ekonomicznej przedsiębiorstwa i rozmiaru pokrzywdzenia wierzycieli.</p> <p>Po wtóre nie sposób pominąć, że Sąd poprzestał jedynie na powierzchownym stwierdzeniu, które w istocie jest powtórzeniem wniosku, w zakresie braku zastosowania w sprawie art 377 pr. up., który to przepis także był przedmiotem szerokich zarzutów zgłoszonych w odpowiedzi na wniosek, a dotyczących kwestii intertemporalnych, w tym zarzutu braku możliwości orzeczenia zakazu prowadzenia działalności wobec ziszczenia się przesłanek wynikających z ww. przepisu <br/>w brzmieniu obowiązującym przed dniem 01.01.2016 r.</p> <p>Z wymienionych wyżej przyczyn Sąd Okręgowy uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 § 4 k.p.c.</a>, w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> i z art. 35 pr. up.</p> <p>Rozpoznając ponownie sprawę Sąd I instancji w sposób jednoznaczny określi dane i okoliczności wskazane powyżej, tj. kiedy nastąpiła niewypłacalność, kiedy dłużniczka miała obowiązek zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości. Ponadto Sąd ustali okoliczności faktyczne istotne dla oceny prawnej pod kątem jaki stopień winy obciąża dłużniczkę, a w szczególności ustali i wskaże na te okoliczności faktyczne <br/>i środki dowodowe, z których wynika, czy obniżyła się wartość ekonomiczna przedsiębiorstwa uczestniczki i czy (a jeśli tak to w jakim rozmiarze) doszło do pokrzywdzenia wierzycieli wskutek niezłożenia w terminie wniosku o upadłość. Wszystkie powyższe okoliczności Sąd winien wziąć pod uwagę ustalając wymiar zakazu prowadzenia działalności gospodarczej.</p> <p>Ponadto, w związku z zarzutami uczestniczki, co do ziszczenia się przesłanek niedopuszczalności orzeczenia zakazu prowadzonej działalności gospodarczej <br/>w świetle art. 377 pr. up. na gruncie przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19340930834" title="Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe - Dz. U. z 1934 r. Nr 93, poz. 834 ()">prawa upadłościowego</a> obowiązujących przed dniem 01.01.2016 r., Sąd dokona analizy prawnej i ewentualnie (gdy dojdzie do przekonania, że normę tę należy zastosować) dokona oceny stanu faktycznego z uwzględnieniem powyższej regulacji.</p> <p>Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji rozstrzygnie o kosztach postępowania apelacyjnego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 2)">art. 108§2 k.p.c.</a>).</p> </div>