II AKa 158/19

<p>Sygn. akt II AKa 158/19</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 17 października 2019 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Szczecinie II Wydział Karny w składzie: </strong> </p> <p>Przewodnicząca: SSA Bogumiła Metecka-Draus (spr.)</p> <p>Sędziowie: SA Andrzej Mania</p> <p>SA Andrzej Wiśniewski</p> <p>Protokolant: sekr. sądowy Emilia Misztal</p> <p> <strong> <!-- --> przy udziale prokuratora Prokuratury Rejonowej Szczecin-Zachód w Szczecinie del. do Prokuratury Okręgowej w Szczecinie Ewy Laskowicz</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->po rozpoznaniu w dniu 17 października 2019 r. sprawy </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->z wniosku <span class="anon-block">G. W.</span> </strong> </p> <p>o odszkodowanie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 ()">ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a> </p> <p> <strong> <!-- -->na skutek apelacji wniesionych przez prokuratora oraz pełnomocnika wnioskodawcy</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->z dnia 12 kwietnia 2019 r. sygn. akt III Ko 18/19</strong> </p> <p>I.  zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy,</p> <p>II.  kosztami postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa.</p> <p> <em> <!-- -->SSA Andrzej Mania SSA Bogumiła Metecka-Draus SSA Andrzej Wiśniewski</em> </p> <p>Sygn.akt II AKa 158/19</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wyrokiem Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 12 kwietnia 2019 r. na skutek wniosku <span class="anon-block">G. W.</span> o zasądzenie zadośćuczynienia w kwocie 60.000 zł. oraz odszkodowania w wysokości 849 zł za krzywdy oraz szkody wynikłe z pozbawienia go wolności bez przeprowadzenia postępowania zakończonego orzeczeniem w dniach - 1 i 2.03.1983 r. , 7.06. i 08.06.1983 r. oraz 18.04 i 19.04.1984 r. –podstawie art. 8 ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 23 lutego 1993 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz <span class="anon-block">G. W.</span> kwotę 18.000 zł tytułem zadośćuczynienia oraz 849 zł tytułem odszkodowania.</p> <p>Od tego wyroku apelację wnieśli prokurator w całości, zaś pełnomocnik wnioskodawcy w części dotyczącej zasądzenia zadośćuczynienia.</p> <p>Prokurator zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, a wynikający z dokonania niewłaściwej oceny okoliczności związanych z okresem pozbawienia wolności, jak też stanu zdrowia psychicznego wnioskodawcy jako okoliczności potęgującej krzywdy podczas, gdy prawidłowa ocena dowodów związanych ze skutkami odosobnienia wnioskodawcy przez okres 6 dni, nie dawała podstawy do zasądzenia tak wygórowanej sumy zadośćuczynienia. Nadto obrazę przepisu 7 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">kpc</a> poprzez poczynienie dowolnych ustaleń w zakresie zaistnienia szkody wyłącznie o zeznania wnioskodawcy. Co powoduje, że przyznana została niezasadnie kwota 849 zł.</p> <p>W oparciu o te zarzuty skarżący wniósł o obniżenie zadośćuczynienia do kwoty 4.000 zł oraz uchylenie rozstrzygnięcia w zakresie odszkodowania.</p> <p>Pełnomocnik wnioskodawcy zarzuciła wyrokowi błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym uznaniu, iż pozbawienie wolności <span class="anon-block">G. W.</span> nie doprowadzało do żadnego uszczerbku na zdrowiu, nie spowodowywało trwałych szkód w zdrowiu oraz nie doszło do nadzwyczajnych zdarzeń potęgujących jego krzywdę moralną w sytuacji, gdy ze zgromadzonych dowodów wynika odmienny stan faktyczny. Nadto naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 kpk</a> poprzez dowodną ocenę dowodów i w konsekwencji błędne przyjęcie, że zasądzona kwota zadośćuczynienia jest sumą odpowiednią. W oparciu o ten zarzut apelująca wniosła o zmianą wyroku i podwyższenie sumy zadośćuczynienia o 42.000 zł.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył co następuje:</strong> </p> <p>Kontrola odwoławcza nie potwierdziła, by Sąd Okręgowy obraził przepisy prawa procesowego i w konsekwencji dopuścił się błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia. Analiza zgromadzonych w sprawie dowodów uprawnia do stwierdzenia, iż ocena dowodów przeprowadzonych przez Sąd rozstrzygający jest wszechstronna, nie narusza zasad swobodnej oceny dowodów, a także nie zawiera błędów faktycznych czy logicznych, pozostaje zatem pod ochroną przepisu 7 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 ()">kpk</a>. Wbrew zarzutom skarżących Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowych ustaleń w zakresie okoliczności mających wpływ na ukształtowanie wysokości należnego zadośćuczynienia za 6 dni bezprawnego pozbawienia wolności <span class="anon-block">G. W.</span>, trafnie przyjmując, iż suma 18.000 zł stanowi odzwierciedlenie rzeczywiście doznanej przezeń krzywdy i służy jej złagodzeniu. Zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 445;art. 445 § 1;art. 445 § 2)">art. 445 §1 i 2 kc</a> przyznane za doznane krzywdy zadośćuczynienia winno stanowić sumę odpowiednią, przy czym przyjęcie takiej sumy z uwagi na niemierzalny charakter zadośćuczynienia należy do sfery swobodnego uznania sędziowskiego przy uwzględnieniu okoliczności zaistniałych w konkretnej sprawie. Lektura uzasadnienia orzeczenia dowodzi, że Sąd merytoryczny miarkując ową sumę odpowiednią, czynił to w oparciu o praktykę Sądu Najwyższego i sądów powszechnych, mając na uwadze indywidualny stopień natężenia krzywdy, charakter i długotrwałość przeżyć, sposób traktowania przez funkcjonariuszy milicji i służby bezpieczeństwa oraz warunki pobytu w izolacji. Wskazał mianowicie na złe warunki izolacji więziennej, niedożywienie, urągające wszelkim standardom warunki sanitarne, jak również poniżanie, szyderstwa i wulgaryzmy kierowane przez funkcjonariuszy aparatu państwowego do wnioskodawcy. Sąd orzekający miał też na uwadze trudną sytuację rodzinną wnioskodawcy związaną z niemożnością sprawowania opieki nad małoletnimi dziećmi oraz powodowane groźbami ze strony milicjantów obawy o swoje życie. Wbrew twierdzeniom pełnomocniczka wnioskodawcy, zasadnie Sąd pierwszej instancji przyjął, że <span class="anon-block">G. W.</span> nie doznał żadnych trwałych szkód zdrowotnych skoro strona wnioskująca tego w żaden sposób poza gołosłownymi stwierdzeniami nie wykazała. Wobec wnioskodawcy nie stosowano przemocy fizycznej, a po zwolnieniu, wrócił do pracy – co było rzeczą dość niezwykłą bowiem osoby związane z opozycją, w owym czasie z reguły nie tylko traciły zatrudnienie, ale miały poważne trudności w podjęciu innej pracy. W uwzględnieniu powyższego należało stwierdzić, iż Sad merytoryczny prawidłowo oszacował całokształt krzywd jakich doznał <span class="anon-block">G. W.</span> w związku z pozbawieniem go wolności wskutek bezprawnych zatrzymań. Zasądzona kwota zadośćuczynienia stanowi też dla wnioskodawcy odczuwalną wartość ekonomiczną, pozostając przy tym w odpowiednich relacjach do aktualnych warunków życia i przeciętnej stopy życiowej społeczeństwa. Zatem w sytuacji gdy Sąd orzekający uwzględnił wszystkie czynniki mające wpływ na markowanie kwoty należnego wnioskodawcy zadośćuczynienia, a skarżąca nie wykazała okoliczności, które uzasadniałyby zasądzenie go w wyższej wysokości, to Sąd Odwoławczy uznał sformułowane przez nią zarzuty za chybione.</p> <p>Odnosząc się do zarzutu prokuratora w przedmiocie zasądzonego przez Sąd Okręgowy odszkodowania w kwocie 849 zł należy zauważyć, iż ze złożonych na rozprawie przez <span class="anon-block">G. W.</span> zeznań wynikało, że wobec pozbawienia go wolności nie był obecny w pracy przez 6 dni, co skutkowało potrąceniem mu wynagrodzenia za nieobecność, a w konsekwencji utracił kwotę 849 zł. Depozycje wnioskodawcy Sąd ocenił jako w pełni wiarygodne. Logicznym i zgodnym z zasadami doświadczenia życiowego jest przyjęcie, że w tamtej rzeczywistości, osobie związanej z działalnością opozycyjną potrącenie wynagrodzenia za pracę z tytułu nieobecności było dość oczywiste. Zważywszy, że od będących przedmiotem osądu zdarzeń minął okres znacznie przekraczający 30 lat, to nie sposób zaaprobować poglądu prokuratora że dowód z zeznań wnioskodawcy wobec niepoparcia go dowodami dokumentarnymi był niewystraczający do przyjęcia zasadności roszczenia odszkodowawczego. Domaganie się dostarczenia list płac z tamtego okresu, bo tak należałoby potraktować zarzut prokuratora, mija się ze zdrowym rozsądkiem, a już na pewno nie można wymagać dostarczenia takiego dokumenty przez wnioskodawcę. Stosując się do zasad <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 kpk</a>, Sąd przyjął twierdzenia wnioskodawcy jako przekonujące i wiarygodne i w związku z tym, ustalenia w zakresie powstania szkody w majątku <span class="anon-block">G. W.</span> są prawidłowe. Także nie można zaaprobować stanowiska apelującego oskarżyciela, że zasądzona suma zadośćuczynienia przez Sąd pierwszej instancji jest wygórowana a przez to wymaga korektury przez jej obniżenie. Powołując się na argumentację przedstawioną w odpowiedzi na skargę apelacyjną pełnomocnika wnioskodawcy, Sąd Odwoławczy dodatkowo wskazuje, iż długotrwałe przesłuchania wnioskodawcy, rozbieranie go do naga, sprawdzanie odbytu celem poszukiwania tam ulotek a przy tym naigrywanie się z <span class="anon-block">G. W.</span> oraz stosowanie przemocy psychicznej polegającej także na stosowaniu gróźb bezsprzecznie spowodowało u wnioskodawcy traumatyczne przeżycia związane z bezpośrednio jego sytuacją, ale także z obawami co do przyszłości jego samego oraz osób mu najbliższych. Z tych powodów Sąd Odwoławczy uznając bezzasadność zarzutów sformowanych w obu apelacjach zaskarżony wyrok jako trafny i sprawiedliwy utrzymał w mocy. Kosztami postępowania obciążono Skarb Państwa (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 554;art. 554 § 4)">art. 554§4 kpk</a>).</p> <p> <em> <!-- -->SSA Andrzej Mania SSA Bogumiła Metecka – Draus SSA Andrzej Wiśniewski</em> </p> </div>