II GZ 291/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "S.-T." Spółki z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 11 sierpnia 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 659/08 w zakresie odmowy sporządzenia uzasadnienia postanowienia w sprawie ze skargi "S.-T." Spółki z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej postanawia: odrzucić zażalenie UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 659/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie ze skargi S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2007 r., [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. Pismem z dnia 7 lipca 2008 r. pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia ww. postanowienia. W uzasadnieniu wskazał, że w związku z tym, iż przedmiotowe postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania jest zaskarżalne to należy doręczyć je wraz z uzasadnieniem. Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił S. Sp. z o.o. sporządzenia uzasadnienia postanowienia z dnia 18 czerwca 2008 r. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że zgodnie z art. 163 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej: p.p.s.a. - postanowienia wydane na posiedzeniu niejawnym sąd doręcza stronom z urzędu, a w sytuacji, gdy stronie przysługuje środek zaskarżenia postanowienie należy doręczyć z uzasadnieniem. Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie, postanowienie będące przedmiotem wniosku skarżącego nie podlega zaskarżeniu, bowiem nie jest wymienione w katalogu postanowień, na które przysługuje zażalenie, zawartym w art. 194 § 1 p.p.s.a. Również żaden przepis szczególny nie przewiduje możliwości zaskarżenia takiego postanowienia. Zatem w myśl przytoczonych powyżej przepisów, postanowienie należało doręczyć stronom bez uzasadnienia. Na postanowienie o odmowie sporządzenia uzasadnienia postanowienia skarżąca wniosła zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest niedopuszczalne. Zgodnie z art. 194 § 1 p.p.s.a. zażalenie przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których przedmiot enumeratywnie wymieniono w punktach od 1) do 10). W art. 194 § 1 pkt 4 p.p.s.a. wskazuje się jako zaskarżalne zażaleniem postanowienie, którego przedmiotem jest odmowa sporządzenia uzasadnienia wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że brak uzasadnienia do przyjęcia by przepis ten można interpretować jako podstawę uznawania za zaskarżalne postanowień o odmowie sporządzania uzasadnień postanowień, nawet jeśli stosować go w związku z art. 166 p.p.s.a., który to przepis przewiduje odpowiednie stosowanie do postanowień przepisów o wyrokach. Sposób w jaki ustawodawca uregulował instytucję zażalenia wskazuje, że nie można domniemywać zaskarżalności tym środkiem odwoławczym. Już ta przesłanka sprzeciwia się rozszerzającej wykładni art. 194 § 1 pkt 4 p.p.s.a., w którym to przepisie mowa jedynie o sporządzaniu uzasadnień wyroków, a nie postanowień. Według art. 197 § 2 p.p.s.a. umieszczonego w rozdziale 2 (Zażalenia) działu IV (Środki odwoławcze) do postępowań toczących się na skutek zażaleń stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej a nie o wyrokach. Art. 166 p.p.s.a. usytuowano natomiast w rozdziale 10 (Orzeczenia sądowe) działu III (Postępowanie przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi). Tego rodzaju zabiegu legislacyjnego nie sposób tłumaczyć jako przejawu woli ustawodawcy zmierzającego do odpowiedniego stosowania do przedmiotów zaskarżenia zażaleniem przepisów o wyrokach. Przeciwnie, materie samych orzeczeń i ich zaskarżalności są silnie rozdzielone poprzez odpowiednią systematykę ustawy procesowej. Zgodnie z art. 166 p.p.s.a. przepisy o wyrokach do postanowień stosuje się jedynie odpowiednio. W procesie oceny możności odwoływania się do przepisów dotyczących sporządzania uzasadnień wyroków celem odtworzenia regulacji w kwestii uzasadniania postanowień nie można pominąć znacznych odrębności trybu sporządzania uzasadnień obu rodzajów orzeczeń. W art. 141 § 1 i 2 p.p.s.a. przewidziano, że uzasadnienia wyroków sporządzane są z urzędu lub na wniosek. Z instytucją uzasadnień wyroków sporządzanych na wniosek powiązana jest ewentualność odmowy sporządzenia uzasadnienia, o czym mowa w art. 141 § 3 p.p.s.a. W art. 163 § 1 - 3 p.p.s.a. przewidziano uzasadnianie postanowień wyłącznie z urzędu. Istnieje też kategoria postanowień w ogóle niepodlegających uzasadnieniu, nieznana regulacjom dotyczącym wyroków. Wobec użycia przez ustawodawcę tak rozbieżnych rozwiązań nie jest uprawnione odpowiednie stosowanie przepisów o wyrokach do materii wniosków o sporządzanie uzasadnień postanowień. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika stąd także to, że ustawa procesowa w ogóle nie przewiduje możności składania przez strony wniosku o sporządzenie uzasadnienia postanowienia. Literalne brzmienie art. 177 § 2 zdanie drugie p.p.s.a. wskazuje, że rozwiązanie takie nie dotyczy jedynie prokuratora i Rzecznika Praw Obywatelskich, którym nie doręczono postanowienia zaskarżalnego skargą kasacyjną. Podstawę prawną wydania orzeczenia w przypadku, gdy strona taki wniosek jednak składa stanowi wyłącznie art. 160 p.p.s.a. Sąd obowiązany jest odnieść się do złożonego wniosku, a jedyną prawem przewidzianą formą jest postanowienie. Uznaniu, że nie jest dopuszczalne zażalenie na postanowienie o odmowie sporządzenia uzasadnienia postanowienia nie sprzeciwiałby się skutecznie argument odwołujący się do tego, że zastosowanie takiego poglądu wywołuje efekt w postaci zamknięcia możności kontroli prawidłowości przez sąd wyższej instancji postanowienia, którego uzasadnienia domaga się strona. Wskazany jako hipotetyczny skutek w rzeczywistości nie następuje. Określony w art. 163 § 1 - 3 p.p.s.a. przebieg czynności poprzedzających powstanie możliwości zaskarżenia postanowienia zażaleniem nie zawiera rozwiązań łączących dopuszczalność wniesienia zażalenia od sporządzenia i doręczenia uzasadnienia. Wskazany w art. 194 § 2 p.p.s.a. termin do wniesienia zażalenia rozpoczyna bieg w związku z doręczeniem postanowienia a nie jego uzasadnienia. Wobec tego strona, która uważa, że doręczone jej bez uzasadnienia postanowienie jest zaskarżalne, nie jest pozbawiona możliwości wniesienia zażalenia. Odmienność regulacji dotyczących biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej na postanowienia zaskarżalne tym środkiem odwoławczym (art. 177 p.p.s.a.) stanowi jedynie wyjątek od przedstawionej reguły możności zaskarżania postanowień doręczanych bez uzasadnienia i tym samym wadliwych. Postanowienia niezaskarżalne natomiast, w przypadku wniesienia skargi kasacyjnej na orzeczenie kończące postępowanie na wniosek strony mogą podlegać kontroli Naczelnego Sadu Administracyjnego, w trybie określonym w art. 191 p.p.s.a. Z przedstawionych powodów zażalenie podlega odrzuceniu na podstawie art. 178 w zw. z art. 180 i w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.