VIII Ka 578/19

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt VIII Ka 578/19</strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 25 października 2019 roku</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy w Białymstoku VIII Wydział Karny Odwoławczy</strong> </p> <p> <em> <!-- -->w składzie:</em> </p> <table> <colgroup> <col width="305"/> <col width="355"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSO Przemysław Wasilewski</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SSO Dariusz Gąsowski</p> <p>SSR del. Grzegorz Front (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>Izabela Zinkiewicz</p> </td> </tr> </table> <p>przy udziale Prokuratora Radosława Wiszenko</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 25 października 2019 roku</p> <p>sprawy <span class="anon-block">M. M.</span> </p> <p>oskarżonego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 197;art. 197 § 1)">art. 197 § 1 kk</a> </p> <p>na skutek apelacji wniesionej oskarżyciela publicznego</p> <p>od wyroku Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 13 maja 2019 roku, sygn. akt III K 118/19</p> <p>I.  zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy,</p> <p>II.  zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. <span class="anon-block">J. W.</span> kwotę 420,00 (czterystu dwudziestu) zł powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług w wysokości 96,60 (dziewięćdziesięciu sześciu złotych sześćdziesięciu groszy) złotych tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu w postępowaniu odwoławczym z urzędu,</p> <p>III.  pozostałymi kosztami procesu w postępowaniu odwoławczym obciąża Skarb Państwa.</p> <table> <colgroup> <col width="355"/> </colgroup> <tr> <td> </td> </tr> <tr> <td> </td> </tr> </table> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <span class="anon-block">M. M.</span> został oskarżony o to, że w dniu 21 października 2018 r. w <span class="anon-block">B.</span>, w <span class="anon-block">pokoju nr (...)</span> <span class="anon-block"> Hotelu (...)</span> przy ul. <span class="anon-block">(...)</span> doprowadził przemocą <span class="anon-block">K. C.</span> do obcowania płciowego, to jest o czyn z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 197;art. 197 § 1)">art. 197 § 1 kk</a>.</p> <p>Wyrokiem z dnia 13.05.2019 r. w sprawie sygn. III K 118/19 Sąd Rejonowy w Białymstoku uniewinnił oskarżonego od popełnienia zarzuconego mu czynu oraz rozstrzygnął o kosztach procesu.</p> <p>Apelację od wyroku wniósł prokurator, zaskarżając go w całości.</p> <p>Na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 427;art. 427 § 1;art. 427 § 2)">art. 427 § 1 i 2 kpk</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 437)">art. 437 kpk</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 3)">art. 438 pkt. 3 kpk</a> zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku, mający wpływ na jego treść, polegający na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów poprzez pobieżną, wkraczającą w sferę dowolności, ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, wyrażającą się uniewinnieniem oskarżonego od popełnienia zarzuconego mu czynu, podczas gdy kompleksowa ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, dokonana z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego powinna prowadzić do wniosku, że sprawstwo i wina oskarżonego nie budzą wątpliwości.</p> <p>W konsekwencji wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja prokuratora nie zasługiwała na uwzględnienie.</p> <p>Biorąc pod uwagę zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie można zdaniem Sądu Okręgowego podzielić stanowiska skarżącego w zakresie podniesionego zarzutu obrazy przepisów postępowania. Wbrew stanowisku prokuratora, sąd pierwszej instancji na podstawie zebranego i wszechstronnie ocenionego materiału dowodowego poczynił trafne ustalenia faktyczne, zgodnie z zasadami logicznego rozumowania oraz wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 kpk</a>). Należy bowiem pamiętać, że przekonanie sądu orzekającego o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochroną przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 kpk</a> tylko wtedy, gdy:</p> <p>- jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 410)">art. 410 kpk</a>) i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 2;art. 2 § 2)">art. 2 § 2 kpk</a>),</p> <p>- stanowi wynik rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i niekorzyść oskarżonego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 4)">art. 4 kpk</a>),</p> <p>- jest wyczerpująco i logicznie – z uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego – umotywowane w uzasadnieniu wyroku (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 424)">art. 424 kpk</a>) – por. orz. SN z dnia 3.03.1998 r. sygn. V KKN 104/98 oraz orz. SN z dnia 28.04.1997 r. sygn. IV KKN 58/97.</p> <p>Wbrew stawianemu zarzutowi, sąd pierwszej instancji ocenił materiał dowodowy prawidłowo, z uwzględnieniem zasad logiki oraz doświadczenia życiowego. W pisemnych motywach odniósł się szczegółowo do wszelkich wskazywanych wątpliwości, wskazał, w oparciu o które dowody poczynił poszczególne ustalenia, oraz logicznie i przekonująco uzasadnił zajęte stanowisko. Sąd Okręgowy w całości podziela poczynione w ten sposób ustalenia faktyczne. Sąd Rejonowy, mając na uwadze charakter i ciężar stawianego oskarżonemu zarzutu, a także specyfikę materiału dowodowego, gdzie dysponował wyłącznie jednym dowodem bezpośrednim potwierdzającym jego sprawstwo, słusznie skoncentrował się na weryfikacji zeznań pokrzywdzonej, oceniając je przez pryzmat pozostałych dowodów.</p> <p>Stąd, odnosząc się do jednego z wyartykułowanych w uzasadnieniu apelacji zarzutów, nie można było zgodzić się z twierdzeniem, jakoby sąd pierwszej instancji poczynił swe ustalenia na podstawie zeznań świadków <span class="anon-block">E. J.</span> i <span class="anon-block">G. O.</span>, którzy nie byli bezpośrednimi świadkami zdarzenia i nie mieli na ten temat wiedzy. Oczywiste bowiem było, że wymienieni świadkowie nie stanowili bezpośredniego źródła dowodowego, niemniej jednak ich zeznania w istotnym stopniu przyczyniły się do zweryfikowania relacji pokrzywdzonej. Nakreślony przez nich rys psychologiczny <span class="anon-block">K. C.</span> oraz poparcie go określonymi faktami nakazywał z dystansem podchodzić do składanych przez nią zeznań, co też słusznie uczynił Sąd Rejonowy.</p> <p>Sąd Okręgowy podziela również końcowy wniosek, do jakiego doszedł sąd pierwszej instancji, podważający możliwość przypisania oskarżonemu winy właśnie z uwagi na wątpliwości co do wiarygodności pokrzywdzonej. Zbędne było powielanie w całości uzasadniającego to wywodu, a jedynie po krótce uwypuklić można było niektóre aspekty sprawy.</p> <p>I tak, jako pierwszą wątpliwość odnotować należało brak spójności i konsekwencji jeśli chodzi o użycie przez oskarżonego sznurka, który miał służyć do skrępowania rąk pokrzywdzonej. O ile w pierwszych relacjach jeszcze wobec funkcjonariuszki policji <span class="anon-block">E. D.</span> wyraźnie taką informację przekazywała, o tyle w trakcie przesłuchania przed sądem kategorycznie temu zaprzeczyła, stwierdzając że „nie mówiłam nic na temat związania mnie. Nie było wiązania mnie”. Wydaje się, że z punktu widzenia ofiary gwałtu okoliczność dodatkowego skrępowania rąk miałaby istotne znaczenie i pozostawiłaby trwały ślad w pamięci. Tym bardziej, że pokrzywdzona wyraźnie charakteryzowała użyty do skrępowania przedmiot (sznurek). Stąd też nie sposób było logicznie wytłumaczyć, dlaczego na późniejszym etapie postępowania w całości się z tych twierdzeń wycofała.</p> <p>Druga wątpliwości dotyczyła okoliczności, w jakich miało dojść do gwałtu. Pokrzywdzona informowała, że znajdując się w pokoju oskarżonego głośno krzyczała i wzywała pomocy. Do pokoju oskarżonego miał też dobijać się jej parter <span class="anon-block">M. O.</span>, jednak bezskutecznie, gdyż drzwi były zamknięte na klucz. Biorąc pod uwagę, że pomiędzy <span class="anon-block">pokojami nr (...)</span> izolacja akustyczna była bardzo słaba (świadkowie mówili, że było słychać wszystko, co się dzieje za ścianą), relacja pokrzywdzonej wydawała się w tej mierze logiczna. Tymczasem jednak, <span class="anon-block">M. O.</span> konsekwentnie temu zaprzeczał. W pierwszych zeznaniach stwierdził: „nie słyszałem krzyku <span class="anon-block">K.</span>, ani wołania o pomoc. Zupełnie nic nie słyszałem”. Na rozprawie potwierdził: „Ja nic nie widziałem szczególnego i nic nie słyszałem szczególnego”. Rozbieżności tej - podobnie jak wcześniejszej - również nie sposób było logicznie wytłumaczyć i rozwikłać.</p> <p>Po trzecie wreszcie, na uwadze mieć należało ujawnione w toku przewodu sądowego mankamenty osobowościowe i psychologiczne pokrzywdzonej. Jak wynikało z opinii sądowo-psychologicznej jest ona osobą upośledzoną umysłowo w stopniu lekkim, a poziom jej funkcjonowania intelektualnego dodatkowo zaburza częste nadużywanie alkoholu. Pod jego silnym wpływem pokrzywdzona znajdowała się także w dniu zdarzenia, co w tej sytuacji należało traktować jako okoliczność silnie obniżającą zdolność zapamiętywania i odtwarzania spostrzeżeń. Biegły stwierdził ponadto, że liki pamięciowe uzupełnia ona intencjonalnie, a więc w sposób celowi i świadomy. Czyni to przy tym niespójnie, a zdarzeń nie osadza prawidłowo w siatce czasu. W ocenie biegłego, na podstawie obserwowanych wskaźników mikroekspresji, można z dużym prawdopodobieństwem przyjąć, że opiniowana zniekształca znacząco, a do tego celowo, faktyczny przebieg zdarzeń, o które była pytana. Przejawia ponadto tendencję do przedstawiania siebie w nieadekwatnie korzystnym świetle.</p> <p>Na ułomności osobowościowe pokrzywdzonej wskazała także jej znajoma ze szkoły <span class="anon-block">E. J.</span>, która była również uczestniczką spotkania towarzyskiego w <span class="anon-block"> Hotelu (...)</span>. Zeznała ona mianowicie, że bywało, że „<span class="anon-block">K.</span> opowiadała różne historie, które nie były - jak się potem okazało - prawdziwe, zdarzało się jej kłamać.” Analogicznie wypowiedział się na jej temat również <span class="anon-block">G. O.</span>, inny z uczestników spotkania. Opisał, że „jak już wypiła, to zaczęła być otwarta, komunikatywna i opowiadała różne, czasami dziwne rzeczy. Wydawało się, że są to wymyślone przez nią historie. Przypominam sobie, że kiedyś opowiadała taką historię, że chciała wrobić - jak mówiła w gwałt - jakiegoś kolegę, ale nie mówiła, kto to był, i szantażowała go, bo chciała od niego pieniędzy, oczywiście na alkohol.”</p> <p>Biorąc powyższe pod uwagę, gdy wszystkie dowody podważały wiarygodność pokrzywdzonej <span class="anon-block">K. C.</span>, sąd pierwszej instancji słusznie zdyskredytował jej zeznania jako mogące stanowić podstawę ustaleń faktycznych prowadzących do przypisania sprawstwa oskarżonemu. Słusznie również, kierując się zasadą domniemania niewinności wyrażoną w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 5;art. 5 § 2)">art. 5 § 2 kpk</a>, uniewinnił oskarżonego od popełnienia zarzuconego mu czynu.</p> <p>Z tych względów, nie dopatrując się innych uchybień branych przez sąd odwoławczy pod uwagę z urzędu, zaskarżony wyrok utrzymano w mocy.</p> <p>Kosztami procesu za postępowanie odwoławcze na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 632;art. 632 pkt. 2)">art. 632 pkt. 2 kpk</a> obciążono Skarb Państwa. Ponadto orzeczono o pokryciu przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu w postępowaniu odwoławczym.</p> <p> <em> <!-- -->Dariusz Gąsowski Przemysław Wasilewski Grzegorz Front</em> </p> </div>