I OSK 1583/19

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 24 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. B. na postanowienie o odrzuceniu skargi zawarte w pkt 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1311/18 w sprawie ze skargi T. B. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz związku schorzeń ze służbą wojskową i zaliczenia do grupy inwalidztwa postanawia: oddalić skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1311/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. B. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz odrzucił skargę w pozostałym zakresie, tj. w części dotyczącej związku schorzeń ze służbą wojskową i zaliczenia do grupy inwalidztwa. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych oraz Sądu Najwyższego, że od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym ustalenia schorzeń danej osoby oraz ich związku ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych, rentowych lub zaopatrzenia emerytalnego oraz w zakresie ustalenia grupy inwalidztwa, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący zaskarżył w całości orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej, a więc także w zakresie dotyczącym określenia ustalenia związku schorzenia ze służbą wojskową i grupy inwalidztwa, a na tę kategorię orzeczeń Komisji, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Stąd też Sąd I instancji stwierdził niedopuszczalność skargi w tym zakresie i ją odrzucił. Uznając za dopuszczalną skargę na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w zakresie niezdolności do zawodowej służby wojskowej Sąd stwierdził, że skarżący zaskarżył orzeczenie lekarskie "w całości" i co jest dla Sądu wiążące, lecz nie wywiódł zarówno w odwołaniu, jak i w skardze, jakichkolwiek zarzutów wobec części orzeczenia w zakresie niezdolności do zawodowej służby wojskowej. W ocenie Sądu nie sposób zatem zakwestionować tej części orzeczenia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej i to tym bardziej, że Sąd nie dostrzegł w powyższej części uzasadnienia, jakichkolwiek naruszeń prawa. Skargę kasacyjną na pkt 2, tj. w zakresie odrzucającym skargę wniósł T. B., zarzucając: 1) na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez zajęcie niejednoznacznego stanowiska co do przyjętego stanu faktycznego, tj. ustalenie, że pomimo okoliczności, że skarżący przebywał na misji zagranicznej w Iraku, ustalony iż w trakcie służby wojskowej nie zaistniały przesłanki do ujawnienia się lub powstania schorzeń sklasyfikowanych jak [...] i [...], co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem spowodowało przyjęcie stanu faktycznego, który doprowadził do innej kwalifikacji schorzenia doprowadzając do uznania, iż pozostaje ono w związku ze służbą wojskową; 2) na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj.: a) błędu w ustaleniach faktycznych, który to spowodował nie zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów prawa materialnego, a to rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2003 r. w sprawie wykazu ustalenia wykazu chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej oraz chorób i schorzeń, które istniały przed powołaniem do służby wojskowej, lecz uległy pogorszeniu lub ujawniły się w czasie trwania służby wskutek szczególnych właściwości lub warunków służby na określonych stanowiskach (Dz. U. Nr 62, poz. 567), a dokładniej załącznik nr 1, poz. nr 18 a – c w sytuacji gdy z przedłożonej dokumentacji medycznej wynika, że skarżący był leczony na [...] i [...], tj. m.in. [...] i taka kwalifikacja schorzenia winna zostać przyjęta w miejsce ustalonej. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o: 1) uchylenie powyższego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania; 2) zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w Warszawie wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 176 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." skarga kasacyjna powinna zawierać: 1) oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części; 2) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie; 3) wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. W świetle zaś art. 176 § 2 P.p.s.a. poza wymaganiami, o których mowa w § 1, skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony (art. 46 P.p.s.a.) oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. Wymóg przytoczenia podstaw kasacyjnych, choć ściśle związany z treścią art. 174 P.p.s.a. - który przewiduje, że skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię albo niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - nie może być przy tym uznany za spełniony, jeśli ogranicza się do powielenia części lub całości tego przepisu, bez przytoczenia podstaw kasacyjnych, które wiążą się z koniecznością powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem autora skargi kasacyjnej - uchybił sąd, wraz z podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu oraz innych jednostek redakcyjnych, a także aktu normatywnego, który je zawiera. Tylko takie opracowanie skargi kasacyjnej pozwala na wyznaczenie granic, w ramach których nastąpi rozpoznanie sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny. Treść art. 183 § 1 P.p.s.a. uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu precyzowanie zarzutów skargi kasacyjnej bądź poszukiwanie za stronę przepisów, którym ewentualnie mógł uchybić wojewódzki sąd administracyjny (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2015 r., s. 688-690, tezy 13-16 i powołane tam orzecznictwo). Kierując się powyższymi rozważaniami trzeba podkreślić, że autor skargi kasacyjnej zaskarżył orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w zakresie pkt 2, a zatem jedynie w zakresie, w jakim Sąd I instancji odrzucił skargę T. B. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie w przedmiocie związku schorzeń ze służbą wojskową i zaliczenia do grupy inwalidztwa. Zakresem skargi kasacyjnej nie objęto natomiast wyroku w zakresie pkt 1, tj. w części w jakiej Sąd oddalił skargę na orzeczenie Komisji w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej. Naczelny Sąd Administracyjny nie oceniał zatem wyroku w niezaskarżonej części wobec tego, że nie został on objęty zakresem skargi kasacyjnej. Należy także zauważyć, że podstawę odrzucenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargi w zakresie orzeczenia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie dotyczącego określenia związku schorzenia ze służbą wojskową i zaliczenia do grupy inwalidztwa stanowił art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Skarżący kasacyjnie zarzucając Sądowi niezgodność z prawem odrzucenia skargi na orzeczenie Komisji we wskazanym zakresie powinien zatem wykazać, że skarga w tej części podlegała merytorycznej ocenie, co czyniłoby usprawiedliwionym zarzut naruszenia przez Sąd art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Jednak skarżący tego zarzutu orzeczeniu Sądu I instancji nie postawił, a Naczelny Sąd Administracyjny - będąc związany granicami skargi kasacyjnej - może oceniać legalność wydanego rozstrzygnięcia jedynie w zakresie podniesionych w skardze kasacyjnej podstaw i wniosków. Już z tego powodu skarga kasacyjna nie mogła zostać uwzględniona. W skardze kasacyjnej, określając podstawy zaskarżenia, ograniczono się natomiast do powołania jako podstawy kasacyjnej art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a., wiążąc zarzuty naruszenia przepisów postępowania z naruszeniem art. 141 § 4 P.p.s.a. Zarzucając naruszenie prawa materialnego nie wskazano natomiast żadnego z przepisów, podnosząc jedynie błędy w ustaleniach faktycznych, które to spowodowały niezastosowanie przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2003 r. Odnosząc się do tak przedstawionych zarzutów wskazać należy, że sformułowany w ten sposób zarzut naruszenia prawa materialnego cechuje duży stopień ogólności, który uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu określenie granic skargi kasacyjnej, gdyż strona skarżąca nie podjęła żadnej próby uściślenia, jaki przepis w jej ocenie został naruszony. Usunięcie powyższej wadliwości nie jest możliwe także poprzez analizę argumentacji zawartej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, bowiem nie zawiera ona wskazania jakiegokolwiek przepisu, któremu Sąd I instancji miałby uchybić. Z uwagi na przewidzianą w art. 183 § 1 P.p.s.a. zasadę związania granicami skargi kasacyjnej wskazane braki uniemożliwiają merytoryczne rozpoznanie środka zaskarżenia, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny nie może rozpoznawać sprawy, domyślając się jedynie intencji autora skargi kasacyjnej, mając wątpliwości interpretacyjne co do podstaw zaskarżenia. Należy również podkreślić, że zarzutem naruszenia prawa materialnego nie można zwalczać błędu w ustaleniach faktycznych. Ponadto, w przypadku naruszenia prawa materialnego należy precyzyjnie określić, czy naruszenie nastąpiło przez błędną wykładnię przepisu czy jego niewłaściwe zastosowanie. W pierwszym przypadku należy wykazać, jaką interpretację (rozumienie) przepisu przyjął sąd w zaskarżonym orzeczeniu, a jaka jest, zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, prawidłowa. Naruszenie przepisu prawa materialnego przez błędne zastosowanie polega natomiast na tzw. błędzie w subsumcji, tj. gdy stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w obowiązującej normie prawnej. Strona zobowiązana jest więc do wskazania, dlaczego przyjęty przez sąd I instancji przepis nie "przystaje" do przepisu, stanowiącego podstawę orzekania. Opierając zarzuty na drugiej podstawie kasacyjnej, strona zobowiązana jest nie tylko wykazać, na czym polegało to naruszenie, lecz również jaki mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 446). Skarga kasacyjna nieodpowiadająca tym wymogom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych, uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2008 r. sygn. akt II OSK 665/07; z dnia 18 grudnia 2012 r. sygn. akt II GSK 1894/11, z dnia 12 kwietnia 2013 r. sygn. akt I GSK 1795/11, z dnia 16 lipca 2013 r. sygn. akt II FSK 2208/11, z dnia 13 sierpnia 2013 r. sygn. akt II GSK 717/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Niezasadny jest także zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 P.p.s.a. Podkreślić należy, że wadliwość uzasadnienia orzeczenia mogłaby stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego w sytuacji, gdy uzasadnienie byłoby sporządzone w taki sposób, że niemożliwa byłaby kontrola instancyjna zaskarżonego postanowienia. W takim bowiem przypadku wadliwość uzasadnienia może być uznana za naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie postanowienia Sądu I instancji z dnia 20 lutego 2019 r. o odrzuceniu skargi, tj. w zaskarżonej skargą kasacyjną części zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w art. 141 § 4 P.p.s.a. W uzasadnieniu przedstawiono stan faktyczny przyjęty za podstawę orzeczenia, wskazując z jakich przyczyn i na podstawie jakich przepisów odrzucił skargę, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej ustaleń Sądu I instancji w tym zakresie. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Odnosząc się do zawartego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosku organu o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, wskazać należy, że w sprawie brak jest podstaw prawnych do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zgodnie z art. 209 P.p.s.a., wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 P.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. Żaden z tych przepisów nie znajduje zastosowania w sytuacji, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego kończące postępowanie w sprawie (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 4/07.