VIII Ca 581/19

Суды общей юрисдикции2019-10-30

Номер дела

VIII Ca 581/19

Дата решения

2019-10-30

Тип

DECISION

Судьи

Marek LewandowskiMarek Paczkowski (PRESIDING_JUDGE)Włodzimierz Jasiński

Правовое основание

art. 385 kpc w zw. z art. 13§2 kpc

Текст решения

Sygn. akt VIII Ca 581/19 <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2>  Dnia 30 października 2019 r. Sąd Okręgowy w Toruniu VIII Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: <table> <colgroup> <col width="250"/> <col width="460"/> </colgroup> <tr> <td> Przewodniczący - Sędzia: </td> <td> Marek Paczkowski (spr.) </td> </tr> <tr> <td> Sędziowie: </td> <td> Włodzimierz Jasiński Marek Lewandowski </td> </tr> </table> po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 października 2019 r. sprawy z wniosku  (...) Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z udziałem  R. S. o wpis w dziale III księgi wieczystej (...) informacji o wpisie nieruchomości lub jej części do rejestru zabytków na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego w Chełmnie z dnia 3 czerwca 2019r. (...) (...) p o s t a n a w i a : I. oddalić apelację; II. ustalić, że każdy z uczestników postępowania ponosi koszty postępowania apelacyjnego związane ze swoim udziałem w sprawie. /Sędzia Włodzimierz Jasiński/ /Sędzia Marek Paczkowski/ /Sędzia Marek Lewandowski/ </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 czerwca 2019 r. Sąd Rejonowy w Chełmnie uchylił w całości zaskarżony wpis w dziale III księgi wieczystej pod pozycją 1 i oddalił wniosek (pkt 1) oraz ustalił, że koszty postępowania ponoszą uczestnicy postępowania, każdy zgodnie ze swoim udziałem w sprawie (pkt 2). W uzasadnieniu Sąd Rejonowy wskazał, że Referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym w Chełmnie postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2018 r. dokonała wpisu w księdze wieczystej nr (...) o następującej treści: „ ZESPÓŁ (...)/1 ZOSTAŁ WPISANY DO REJESTRU ZABYTKÓW WOJEWÓDZTWA (...)/ (...)”. Wyżej wymieniony wpis został dokonany na skutek wniosku (...) Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 7 czerwca 2018 r. Na powyższe orzeczenie, w przewidzianym przez ustawę terminie, skargę złożył uczestnik postępowania. Sąd Rejonowy ustalił, że decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 14 lutego 1980 r.(...), która stała się ostateczna w dniu 5 marca 1980 r, wpisano do rejestru zabytków województwa (...) zespół fortyfikacji twierdzy C.. W treści decyzji wskazane zostało, że twierdza - przedmoście projektowana i budowana w latach od 1903 r. do lat I Wojny Światowej, składa się 30 obiektów fortyfikacyjnych: 8 fortów, 10 schronów piechoty, 10 schronów amunicyjnych i 2 stałych baterii artyleryjskich, rozmieszczonych w promieniu ok 6 km od Rynku w C. (na południe i wschód). Forty są lekkimi dziełami piechoty, wyposażone w schron betonowo - ceglany koszarowy i jeden lub dwa schrony pogotowia, otoczone niskim wałem, fosą o profilu trójkąta i stokiem. Schrony piechoty i amunicyjne betonowe i betonowo - ceglane są położone w ukryciach terenowych na międzypolach i zapolach fortów. Baterie są zespołami ziemnych działobitni i betonowego schronu. Zawiadomieniem nr (...).T. (...). (...).(...) z dnia 4 maja 2018 r. (...) Wojewódzki Konserwator Zabytków poinformował L. T. M. T. oraz R. S., że w związku z reformą administracji państwa i utworzeniem z dniem 1 stycznia 1999 r. Województwa (...), decyzja Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w T. z 14 lutego 1980 r., (...) o wpisie do rejestru zabytków zespołu fortyfikacji twierdzy C. - rejestru zabytków woj. (...) (...), przeniesiona została do księgi rejestru zabytków Województwa (...) pod numer (...). W treści pisma wskazano, że: „W skład zespołu fortyfikacji twierdzy C. wchodzi F. (...) im. S.. Fort ten składa się ze schronu koszarowego nakrytego wałem ziemnym, schronu pogotowia pod wałem, czoła, wału ziemnego otaczającego obiekty kubaturowe i majdan, z szyją od strony zachodniej. Natomiast spłaszczona skarpa wału przechodzi w płytką fosę o profilu trójkąta, skarpę zaś poprzedza przedpole przechodzące w naturalny teren. W oparciu o dane geodezyjne dostępne na stronie internetowej geoportalu województwa (...) stwierdzono, że F. (...) im. S. położony jest obecnie na działkach o numerach geodezyjnych: (...)(dawne działki o numerach: (...)). Przechodząc do rozważań prawnych Sąd I instancji zważył, że z treści decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 14 lutego 1980 r. nie wynika, na terenie jakich nieruchomości miałby być położony zespół fortyfikacji twierdzy C.. Jedynym dokumentem łączącym nieruchomość objętą księgą wieczystą nr (...) z treścią decyzji jest zawiadomienie o przeniesieniu decyzji do księgi rejestru zabytków województwa (...) i zmianie numeru rejestru z 4 maja 2018 r. Zdaniem Sądu I instancji skarżący słusznie zauważyli, że w treści tego pisma wskazano, iż przy ustaleniu, że działka (...) stanowi element F. (...) posłużono się dostępnym za pośrednictwem sieci Internet portalem G.. Jest on co prawda prowadzony w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20100760489" title="Ustawa z dnia 4 marca 2010 r. o infrastrukturze informacji przestrzennej - Dz. U. z 2010 r. Nr 76, poz. 489 ()">ustawę z dnia 4 marca 2010 r. o infrastrukturze informacji przestrzennej</a>, jednakże w ocenie Sądu Rejonowego oparcie się na wskazaniach G. w zakresie numerów działek, na których obecnie miałby znajdować się F. (...) było niewystarczające do dokonania wpisu w księdze wieczystej tych nieruchomości. Sąd Rejonowy podkreślił, że z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20031621568" title="Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - Dz. U. z 2003 r. Nr 162, poz. 1568 (art. 9;art. 9 ust. 4)">art. 9 ust. 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami</a> wynika, iż ujawnienie w księdze wieczystej wpisania zabytku nieruchomego do rejestru następuje na podstawie decyzji o wpisie do rejestru tego zabytku. Z treści tego unormowania można wywieść, że decyzja winna być sformułowana w sposób, który umożliwia zidentyfikowanie, na jakich nieruchomościach dany zabytek się znajduje. Może to nastąpić poprzez wskazanie adresu, numeru działki geodezyjnej, lub stosowne oznaczenie na mapie ewidencyjnej stanowiącej integralną część decyzji, bądź w inny sposób umożliwiający jednoznaczne stwierdzenie, że dany zabytek znajduje się na konkretnej nieruchomości. Brak takich wskazań w decyzji o wpisie do rejestru zabytków skutkuje koniecznością jej modyfikacji we właściwym trybie przewidzianym przez <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 ()">Kodeks postępowania administracyjnego</a>. Apelację od powyższego postanowienia złożył wnioskodawca, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie i utrzymanie wpisu w dziale III, pozycja 3 KW nr (...). W uzasadnieniu skarżący wskazał, że na podstawie materiałów znajdujących się w zbiorach Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w T. organ stwierdził, że podstawą do wydania decyzji o wpisie do rejestru zabytków zespołu fortyfikacji twierdzy C. były karty ewidencyjne zabytków: karta zbiorcza tego zespołu oraz karty dla jego poszczególnych elementów. Zdaniem skarżącego brak oznaczeń geodezyjnych nie jest przeszkodą w lokalizacji tego dzieła fortecznego na obecnych mapach geodezyjnych i kartograficznych. Na podstawie dokumentów geodezyjnych znajdujących się w teczce obiektowej F. (...)stwierdzono, że obiekt ten w 2009 r. i 2010 r. położony był na działkach (...). Z kolejnych dokumentów w teczce obiektowej wynika, że przed 16 marca 2016 r. dokonano zmiany numeracji działek, na których położony jest F. (...), a następnie ich podziału. Aktualnie F. (...) położony jest na działkach o numerach ewidencyjnych (...), co zostało ustalone na podstawie geoportalu i potwierdzone dokumentami geodezyjnymi. Skarżący podkreślił również, że pomimo, iż decyzja Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w T. z dnia 14 lutego 1980 r. nie określiła położenia zabytku na konkretnych działkach ewidencyjnych, jest ona dokumentem funkcjonującym w obiegu prawnym. W oparciu o tę decyzję wydano m. in. zgodę dla Agencji Nieruchomości Rolnych na sprzedaż nieruchomości oznaczonych jako działki nr (...), z których obecnie wyodrębniona została działka ewidencyjna nr (...), objęta księgą wieczystą nr (...) oraz działka nr (...) objęta księgą wieczystą nr (...). Sąd Okręgowy zważył, co następuje:  Apelacja okazała się bezzasadna. Na wstępie należy wskazać, że ustalenia składające się na stan faktyczny sprawy, jak i zastosowanie do tych okoliczności przepisów prawa przez Sąd I instancji, należy ocenić jako w pełni poprawne i niewymagające korekty. Sąd Rejonowy prawidłowo odwołał się do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(8);art. 626(8) § 2)">art. 626 8 § 2 k.p.c.</a>, zgodnie z którym sąd, rozpoznając wniosek o wpis do księgi wieczystej, bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do niego dokumentów oraz treść księgi wieczystej. Przepis ten zakreśla granice kognicji Sądów obu instancji w postępowaniu wieczystoksięgowym jako węższe niż przewidziane dla innych postępowań sądowych. Dalej należy wskazać, iż badanie treści wniosku polega na sprawdzeniu, czy wniosek został złożony przez osobę legitymowaną i czy przytoczone w nim okoliczności mogą stanowić podstawę dokonania żądanego w nim wpisu, zaś badanie jego formy z kolei polega na sprawdzeniu, czy odpowiada on wymaganiom formalnym. Analiza treści księgi wieczystej odnosi się do stanu prawnego nieruchomości (praw jawnych) ujawnionego w księdze wieczystej. Szczególnie istotne jest badanie dokumentów załączonych do wniosku, gdyż zadaniem Sądu wieczystoksięgowego jest wówczas ustalenie, czy z ich treści wynika, że wnioskodawcy przysługuje uprawnienie, jakie ma zostać ujawnione w księdze i czy ich forma jest adekwatna do przepisów prawa (ustalanie podstawy wpisu), jak również stwierdzenie, czy treść księgi skonfrontowana z treścią dokumentów nie sprzeciwia się dokonaniu wpisu (brak przeszkody do dokonania wpisu). Jeśli którekolwiek z tych ustaleń wypadnie negatywnie, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(9))">art. 626 9 k.p.c.</a> nakazuje oddalenie wniosku o wpis, w szczególności Sąd wieczystoksięgowy nie może prowadzić postępowania dowodowego poza granicami określonymi w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(8);art. 626(8) § 2)">art. 626 8 § 2 k.p.c.</a>, ani uwzględniać dalszych okoliczności niewynikających ze wskazanych w tym przepisie dowodów. Takie stanowisko zostało już ugruntowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego (np. w postanowieniu z dnia 20 stycznia 2016 r., IV CSK 438/15, niepubl., w postanowieniu z dnia 11 marca 2015 r. II CSK 273/14, niepubl., czy w postanowieniu z dnia 4 lipca 2014 r. II CSK 574/13, "Monitor <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 ()">Prawa Bankowego</a>" Nr 10 z 2015 r., s. 39) oraz w orzecznictwie sądów powszechnych. Odnotować wypada, że zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(2);art. 626(2) § 3)">art. 626 2 § 3 k.p.c.</a> do wniosku o dokonanie wpisu w księdze wieczystej należy dołączyć dokumenty stanowiące podstawę wpisu. Dokumenty stanowiące podstawę wpisu w księdze wieczystej określone są w przepisach <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820190147" title="Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 1982 r. Nr 19, poz. 147 (art. 31;art. 32;art. 33;art. 34)">art. 31 – 34 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece</a> (Dz.U. z 2018r. poz. 1916 ze zm.) oraz w przepisach szczególnych. Dokumentami takimi mogą być w szczególności akty notarialne, decyzje administracyjne, orzeczenia sądowe, zaświadczenia wystawiane przez władze i urzędy w zakresie ich właściwości i kompetencji, akty stanu cywilnego, dokumenty geodezyjne i inne. Dokumenty złożone przez (...) Wojewódzkiego Konserwatora nie spełniają wymogów, które mogłyby uczynić je podstawą wpisu do księgi wieczystej, co do ich formy i treści. Wypada powtórzyć w ślad za Sądem I instancji, że z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20031621568" title="Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - Dz. U. z 2003 r. Nr 162, poz. 1568 (art. 9;art. 9 ust. 4)">art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami</a> (Dz.U. z 2018 r. poz. 2067) wynika, że ujawnienie w księdze wieczystej wpisania zabytku nieruchomego do rejestru następuje na podstawie decyzji o wpisie do rejestru tego zabytku. Decyzja winna być sformułowana w sposób, który umożliwia zidentyfikowanie, na jakich nieruchomościach dany zabytek się znajduje, zaś brak takich wskazań w decyzji o wpisie do rejestru zabytków skutkuje koniecznością jej modyfikacji we właściwym trybie przewidzianym przez <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 ()">Kodeks postępowania administracyjnego</a>. Wnioskodawca bezsprzecznie takiego dokumentu nie przedstawił. Z decyzji w sprawie wpisania dobra kultury do rejestru zabytków z dnia 14 lutego 1980 r. nie wynika bowiem na terenie jakich nieruchomości znajduje się zespół fortyfikacji twierdzy C.. Należy wskazać, że z aktu notarialnego umowy sprzedaży oraz ustanowienia hipoteki wynika wprawdzie, że decyzją z dnia 13 kwietnia 2010 r. (...) Wojewódzki Konserwator Zabytków zezwolił na sprzedaż spornej nieruchomości. Z aktu notarialnego wynika jednak, że nabywcy objęli swoją wolą, że w miejscowości R., gm. S. na działkach numer (...) znajduje się zabytek. Co istotne, w późniejszym czasie numeracja działek uległa zmianie, a ustalając, że F. (...) położony jest na terenach działek oznaczonych numerami (...) (obecnie stanowiące działkę nr (...)) wnioskodawca posłużył się portalem Geoportal, co w ocenie Sądu Okręgowego nie spełnia przesłanek do dokonania wpisu w księdze wieczystej. Wreszcie Sąd Okręgowy wskazuje, że jedynym dokumentem, który wskazuje na powiązanie spornej nieruchomości z decyzją z dnia 14 lutego 1980r. jest zawiadomienie (...) Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 4 maja 2018 r. W tym dokumencie wskazano, iż decyzja z dnia 14 lutego 1980 r., przeniesiona została do księgi rejestru zabytków Województwa (...) pod numer (...). Ponadto w zawiadomieniu wskazano, że w oparciu o dane geodezyjne dostępne na stronie internetowej geoportalu województwa (...) stwierdzono, że F. (...) obecnie położony jest na działkach o numerach geodezyjnych (...) (dawne działki o numerach (...)). W ocenie Sądu Okręgowego również to zawiadomienie nie jest dokumentem stanowiącym podstawę do wpisu w księdze wieczystej. Wnioskodawca, domaga się de facto, by to Sąd wieczystoksięgowy na podstawie przedłożonych przez niego decyzji z dnia 14 lutego 1980 r. i zaświadczenia z dnia 4 maja 2018 r., jak również w oparciu o jego twierdzenia dotyczące położenia spornej nieruchomości i dokumenty potencjalnie je uprawdopodobniające, zbadał czy zabytek, o którym mowa w decyzji z dnia 14 lutego 1980 r. położony jest faktycznie na działkach ustalonych za pomocą portalu Geoportal, a następnie ujawnił je w księdze wieczystej. Postulaty takie nie mogą przynieść efektu właśnie ze względu na wynikającą z treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(8);art. 626(8) § 2)">art. 626 8 § 2 k.p.c.</a> ograniczoną kognicję Sądu wieczystoksięgowego, o której była mowa powyżej. Skoro podstawą wpisu do księgi wieczystej może być jasno sformułowana decyzja organu administracyjnego, to Sąd Rejonowy w rozpoznawanej sprawie mógł zbadać jedynie to, czy wnioskodawca taki dokument - poprawny co do treści i formy - załączył do swego wniosku, natomiast w żaden sposób nie jest uprawniony do przeprowadzania postępowania dowodowego w szerszym zakresie i analizowania położenia spornej nieruchomości. Dopiero, gdy wnioskodawca taki dokument uzyska, będzie mógł on - jako dokument załączony do wniosku i objęty kognicją Sądu wieczystoksięgowego - skutecznie stanowić podstawę wniosku o wpis zabytku w księdze wieczystej. Z wyżej wymienionych względów, na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> Sąd Okręgowy orzekł jak w pkt I. sentencji postanowienia. O kosztach postępowania w instancji odwoławczej orzeczono po myśli <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 520 § 1)">art. 520 § 1 k.p.c.</a> /Sędzia Włodzimierz Jasiński/ /Sędzia Marek Paczkowski/ /Sędzia Marek Lewandowski/ </div>