I OSK 353/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.B., A.K., G.W., H.K., G.K., K.P., M.S., C.M., Z.M., M.M., M.M., W.K., H.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 października 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 497/19 w sprawie ze skargi A.B., A.K., G.W., H.K., G.K., K.P., M.S., C.M., Z.M., M.M., M.M., W.K., H.K. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 23 października 2019 r. II SA/Łd 497/19 oddalił skargę A.B., A.K., C.M., G.W., G.K., H.K., H.K., K.P., M.S., M.M., M.M., W.K. i Z.M. na decyzję Wojewody Łódzkiego z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli A.B., A.K., C.M., G.W., G.K., H.K., H.K., K.P., M.S., M.M., M.M., W.K. i Z.M. Zaskarżając wyrok w części, w jakiej Sąd I instancji oddalił skargę dotyczącą odmowy zwrotu działek nr [...] i [...], zarzucili mu naruszenie prawa materialnego: 1. art. 4 pkt 1, 2, 3, 6. 8, 22 ustawy o drogach publicznych przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że - znajdująca się w liniach rozgraniczeniowych pasa drogi naziemna magistrala ciepłownicza jest obiektem inżynierskim, urządzeniem lub instalacją stanowiącą całość przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, gdy z zasad doświadczenia życiowego wiadomo, że tak nie jest, oraz że - zieleń przydrożna w realiach niniejszej sprawy pełni określone funkcje drogowe, gdy tak nie jest, oraz - że działka [...] jest drogą, gdy formalnie nią nie jest, a w konsekwencji naruszenie 2. art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez jego pominięcie. Skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania. Dokonując podsumowania uzasadnienia skargi kasacyjnej skarżący kasacyjnie stwierdzili, że nie kwestionują faktu, że w północnej części działki [...] oraz [...] pełnią funkcje związane z ogólnie rozumianą drogą, jednak nie zgadzają się co do części południowej, która może być przedmiotem zwrotu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły. Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy i Sąd I instancji. Skarga kasacyjna usiłuje kwestionować ustalenia Sądu I instancji, że działki nr [...] i [...] zajęte są w całości pod drogę publiczną. Sąd ten przyjął bowiem, że na działce nr 16/13 znajduje się stacja transformatorowa (rozdzielnica oświetleniowa), będąca własnością [...] S.A., która zasila oświetlenie drogowe w tym rejonie miasta ([...], ul. [...]), zatem niewątpliwie jest to infrastruktura przeznaczona do zarządzania drogą publiczną. Przez działkę nr [...] przebiega ponadto droga dojazdowa do stacji, poprowadzony jest kabel sterowniczy do stacji nr [...], kabel zasilający obwód na ul. [...], kable wychodzące ze stacji w kierunku al. [...], kabel wychodzący ze stacji w kierunku ul. [...]. Na obu działkach nr [...] i nr [...] znajdują się kable energetyczne (15 odcinków) wychodzące ze stacji transformatorowej, które doprowadzają energię elektryczną do latarń oświetlenia pasa drogi. Bezsprzecznie zatem, działki nr [...] i nr [...], zajęte pod infrastrukturę drogową, przynależą do drogi publicznej zgodnie z art. 4 pkt 2 ustawy o drogach publicznych. Ponadto, przez część działki nr [...] przebiega jezdnia – dwa pasy, chodnik, który oddziela od jezdni pas zieleni oraz zieleń za nitką chodnika i zjazd. Jezdnia i zjazd usytuowane są też na części działki nr [...]. Na przedmiotowych działkach znajduje się również uzbrojenie podziemne. Przez część działki nr [...] przebiega także czynna ciepłownicza sieć magistralna. Skarżący kasacyjnie podnoszą argument, że naziemna magistrala ciepłownicza nie jest obiektem inżynierskim, urządzeniem lub instalacją stanowiącą całość przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego (zob. art. 4 pkt 1 i 2 ustawy o drogach publicznych), a zieleń przydrożna w realiach tej sprawy nie pełni żadnych funkcji drogowych. Ponadto działka nr [...] nie jest drogą, gdyż w ewidencji gruntów jest oznaczona jako Bi – inny teren zabudowany. W istocie zatem skarga kasacyjna kwestionuje ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji. Nie stawia natomiast żadnych zarzutów opartych na drugiej podstawie kasacyjnej (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Tymczasem "Prawidłowość ustaleń faktycznych oraz ocenę tych ustaleń można zwalczać jedynie za pomocą zarzutu naruszenia przepisów postępowania, wykazując przy tym, że określone uchybienia proceduralne mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Nie można natomiast tego skutecznie czynić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), w tym przez kwestionowanie błędnej wykładni tego prawa" (zob. dla przykładu wyrok NSA z 7 lutego 2017 r., II GSK 2539/16, LEX nr 2426420). Do zarzutów skargi kasacyjnej, opartych o definicję drogi i pasa drogowego (art. 4 pkt 1 i 2 ustawy o drogach publicznych) nie można się odnieść (zwłaszcza do ich błędnej wykładni), bez podważenia ustaleń Sądu I instancji, z których wynika, że na wskazanych działkach, oprócz jezdni, chodnika, magistrali ciepłowniczej i pasa zieleni, znajdują się obiekty inżynieryjne służące oświetleniu ulic (w tym kable podziemne). W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdza się jedynie, że "Nie jest możliwym, i w realiach niniejszej sprawy okoliczność ta ma miejsce, by infrastruktura do prowadzenia ruchu drogowego pokrywała się z inną infrastrukturą, w tym wypadku do przesyłu ciepła." Stwierdzenie to nie jest jednak poparte żadnym zarzutem "procesowym", który podważyłby ustalenia Sądu I instancji lub wskazywał na brak właściwych ustaleń w tym zakresie, w szczególności na to, że część wskazanych działek jest wolna od jakiejkolwiek infrastruktury drogowej. W każdym razie nie można tego uczynić za pomocą zarzutu błędnej wykładni prawa materialnego, skoro rozmieszczenie urządzeń pasa drogowego na całości działek nie zostało skutecznie zakwestionowane. W takim wypadku nie ma też miejsca na rozważania dotyczące różnic miedzy definicją drogi i pasa drogowego, jeśli nie ma pewności, co do rozmieszczenia urządzeń infrastruktury drogowej na nieruchomości. Odnośnie natomiast działki nr [...] i jej statusu zauważyć należy, że o zaliczeniu nieruchomości jako zajętej pod drogę publiczną nie decydują zapisy w ewidencji gruntów, które mają charakter wtórny (deklaratoryjny) w stosunku do odpowiedniego aktu wydawanego na podstawie ustawy o drogach publicznych (zob. art. 5 ust. 2, art. 6 ust. 2 i 3, art. 6a ust. 2 i 3 i art. 7 ust. 2 i 3 u.d.i.p.). Zarzuty z tym związane nie zostały jednak w skardze kasacyjnej postawione. Jeśli zaś chodzi o zarzut naruszenia art. art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez jego pominięcie, zauważyć należy, że art. 174 pkt 1 p.p.s.a. stanowi o naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przepis ten nie posługuje się terminem pominięcia. Nawet gdyby przyjąć (co jest kontrowersyjne, a co najmniej sporne), że pominięcie oznacza także brak zastosowania (niewłaściwe zastosowanie), to przy braku zarzutów dotyczących niewłaściwych (czy też niepełnych) ustaleń faktycznych dotyczących rozmieszczenia infrastruktury drogowej, a tym samym braku zakwestionowania oceny, że na całości działek nr [...] i nr [...] mamy do czynienia z drogą, odniesienie się do tego zarzutu także nie było możliwe. Mając to na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.