I ACa 91/19

<p>Sygn. akt I ACa 91/19</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 11 grudnia 2019 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="219"/> <col width="398"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSA Hanna Nowicka de Poraj</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SSA Marek Boniecki (spr.)</p> <p>SSO del. Izabella Dyka</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>Iwona Mrazek</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2019 r. w Krakowie na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">B. B.</span> i <span class="anon-block">B. B.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block"> Bank (...) Spółce Akcyjnej</span> w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności</p> <p>na skutek apelacji powodów</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie</p> <p>z dnia 8 listopada 2018 r. sygn. akt I C 126/17</p> <p>1.  <strong> <!-- -->prostuje oczywistą niedokładność w komparycji zaskarżonego wyroku w ten sposób, że oznacza stronę pozwaną jako <span class="anon-block"> Bank (...) Spółka Akcyjna</span> w <span class="anon-block">W.</span>;</strong> </p> <p>2.  <strong> <!-- -->oddala apelację; </strong> </p> <p>3.  <strong> <!-- -->zasądza od powodów na rzecz strony pozwanej kwotę 8.100 zł (osiem tysięcy sto złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. </strong> </p> <p>SSA Marek Boniecki SSA Hanna Nowicka de Poraj SSO (del.) Izabella Dyka</p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt I ACa 91/19</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->z dnia 11 grudnia 2019 r.</strong> </p> <p>Wyrokiem z dnia 8 listopada 2018 r. Sąd Okręgowy w Tarnowie oddalił powództwo <span class="anon-block">B. B.</span> skierowane przeciwko <span class="anon-block"> Bankowi (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">W.</span> o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności, ponad kwotę 587.341,70 zł, co do której powództwo zostało odrzucone, a powództwo <span class="anon-block">B. B.</span> oddalił w całości oraz orzekł o kosztach procesu.</p> <p>Sąd Okręgowy ustalił stan faktyczny szczegółowo zaprezentowany w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, z którego to uzasadnienia wynika, że na podstawie umowy z 6 października 2000 r. między pozwanym a <span class="anon-block">K. B.</span> i powodem, prowadzącymi działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej, pozwany udzielił kredytobiorcy kredytu na finansowanie inwestycji w wysokości 880.000,00 USD. W tym samym dniu powódka jako żona powoda złożyła oświadczenie, w którym wyraziła zgodę na zaciągnięcie przez swojego męża <span class="anon-block">B. B.</span> ww. kredytu oraz na ustanowienie prawnych zabezpieczeń zgodnie z umową. Kredyt został udzielony na okres od 6 października 2000 r. do 15 września 2005 r. Zgodnie z umową, pokrywanie płatności inwestycyjnych w kraju miało następować w złotych polskich przeliczonych według kursu kupna dewiz obowiązującego w Banku w dniu realizacji płatności. Strony ustaliły nadto, że kredyt będzie spłacany w walucie kredytu, z wpływów uzyskanych przez kredytobiorcę w drodze obciążenia rachunku walutowego kredytobiorcy, w równowartości w złotych kwot należności wyrażonych w walucie kredytu, przeliczonych po kursie sprzedaży dewiz obowiązującym w Banku w dniu realizacji płatności w drodze obciążenia rachunku bieżącego kredytobiorcy. Kredytobiorcy podpisali oświadczenie o poddaniu się egzekucji, w którym wyrazili zgodę na wystawienie przeciwko nim bankowego tytułu egzekucyjnego do kwoty 8.400.000 zł. W związku z istniejącym zadłużeniem z tytułu ww. umowy pozwany pismem doręczonym 12 września 2003 r. wezwał kredytobiorców do spłaty zaciągniętego kredytu w terminie 14 dni. Na dzień 5 września 2003 r. wysokość zadłużenia kredytobiorców wynosiła: 611.884,02 USD kapitału i 25.166,53 USD odsetek. W dniu 19 grudnia 2006 r. pozwany zawarł ugodę z dłużnikami, m.in. powodami, dotyczącą ww. umowy kredytowej. Na dzień zawarcia ugody kwota zadłużenia kredytobiorcy i dłużników solidarnych wobec pozwanego z tytułu umowy kredytowej wynosiła ogółem 3.657.964,60 zł, w tym zadłużenie z tytułu kapitału 2.508.969,23 zł, odsetek 1.101.507,87 zł, a kosztów 47.487,50 zł. Kredytobiorcy oraz dłużnicy solidarni uznali roszczenie pozwanego co do zasady i wysokości. W dniu 7 listopada 2003 r. pozwany wystawił przeciwko <span class="anon-block">K. B.</span>, powodowi oraz <span class="anon-block"> spółce (...)</span> bankowy tytuł egzekucyjny nr <span class="anon-block"> (...)</span>, obejmujący zobowiązania z tytułu umowy kredytowej z dnia 6 października 2000 r. Tytuł ten obejmował należność główną w wysokości 2.508.969,23 zł, odsetki w kwocie 164.417,15 zł oraz koszty w wysokości 6 zł. Powyższy tytuł egzekucyjny po nadaniu klauzuli wykonalności przez Sąd Rejonowy w <span class="anon-block">B.</span> w dniu 12 grudnia 2003 roku w sprawie<span class="anon-block">(...)</span>w zakresie zobowiązania dłużników: <span class="anon-block">K. B.</span> i powoda stał się podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Sąd Rejonowy w <span class="anon-block">B.</span>postanowieniem z 17 stycznia 2011 r. wydanym w sprawie<span class="anon-block">(...)</span> nadał tytułowi wykonawczemu – bankowemu tytułowi egzekucyjnemu wystawionemu przez stronę pozwaną klauzulę wykonalności, m.in. przeciwko powódce jako małżonce dłużnika, z ograniczeniem jej odpowiedzialności do majątku objętego wspólnością małżeńską ustawową.</p> <p>W ustalonym przez siebie stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał, że:</p> <p>- powództwo żadnego z powodów nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem nie zostały spełnione przesłanki przewidziane w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 840;art. 840 § 1;art. 840 § 1 pkt. 1;art. 840 § 1 pkt. 2)">art. 840 §1 pkt 1 i 2 k.p.c.</a>;</p> <p>- nietrafiony był zarzut niezgodności przepisów o bankowych tytułach egzekucyjnych z Ustawą zasadniczą, a to zarówno w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 14 kwietnia 2015 r. w sprawie P 45/12, jak i art. 11 ustawy z 25 września 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw;</p> <p>- nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut dotyczący §7 zawartej między stronami umowy kredytowej, w którym nie wskazano sposobu ustalania kursu waluty, albowiem zarzut ten został już rozpoznany w sprawie <span class="anon-block">(...)</span> z powództwa <span class="anon-block">B. B.</span>, co skutkowało też uprzednio dokonanym przez Sąd pierwszej instancji odrzuceniem pozwu tego powoda, a nadto strony umowy działały jako profesjonalni uczestnicy obrotu gospodarczego, znały treść umowy i wyraziły na nią zgodę;</p> <p>- powódka kwestionując istnienie obowiązku stwierdzonego tytułem egzekucyjnym, mogła po nadaniu tejże klauzuli wykonalności wystąpić z powództwem przeciwegzekucyjnym opartym na <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 840;art. 840 § 1;art. 840 § 1 pkt. 1)">art. 840 § 1 pkt 1 k.p.c.</a>, jednakże tego nie uczyniła;</p> <p>- powódka nie zgłaszała też odrębnych zarzutów od tych, które zgłosił <span class="anon-block">B. B.</span> w prawomocnie zakończonym postępowaniu w sprawie<span class="anon-block">(...)</span> </p> <p>Wyrok powyższy zaskarżyli w całości apelacją oboje powodowie, wnosząc o jego zmianę poprzez uwzględnienie powództwa w całości.</p> <p>Apelujący zarzucili naruszenie: 1) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 840)">art. 840 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 190;art. 190 ust. 4)">art. 190 ust. 4 Konstytucji</a> poprzez uznanie za bezzasadne zarzutów powodów co do tytułu wykonawczego, w sytuacji gdy wobec wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 kwietnia 2015 r. (sygn. akt P 45/12) uznającego, iż <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 96;art. 96 ust. 1;art. 97;art. 97 ust. 1)">art.96 ust. 1 i art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe</a> są niezgodne z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 32;art. 32 ust. 1)">art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej</a>, powództwo zasługiwało na uwzględnienie; 2) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> poprzez pominięcie, że pozwany nie naruszył prawa , narzucając powodom sposób przeliczenia waluty oraz nie naruszył zasad współżycia społecznego, co w konsekwencji doprowadziło do błędu w ustaleniach faktycznych i przyjęcia przez Sąd, że powodowie mieli pełną świadomość zobowiązań wynikających z umowy kredytowej, w szczególności sposobu przeliczenia zobowiązania wg średniego kursu NBP, w sytuacji gdy umowa nakładała inny sposób przeliczenia.</p> <p>W odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.</strong> </p> <p>Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.</p> <p>Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, co sprawiło, że Sąd Apelacyjny przyjął go za własny. Jakkolwiek w apelacji zawarty został zarzut częściowo wadliwych ustaleń faktycznych, to dotyczył on <em> <!-- -->de facto</em> wyciągniętych przez Sąd pierwszej instancji wniosków, które z kolei podlegały rozpoznaniu poprzez pryzmat przepisów prawa materialnego.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 843;art. 843 § 3)">art. 843 §3 k.p.c.</a>, w pozwie obejmującym powództwo przeciwegzekucyjne powód obowiązany jest przytoczyć wszystkie zarzuty, jakie w tym czasie mógł zgłosić, pod rygorem utraty możliwości późniejszego powoływania się na nie. Konsekwencją ww. przepisu jest także związanie sądu podstawami powództwa opozycyjnego wskazanymi w piśmie inicjującym proces. Powodowie w pozwie powołali się na zdarzenia wyłączające ich zdaniem dopuszczalność egzekucji, tj.: 1) uchylenie mocy obowiązującej <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 96;art. 96 ust. 1;art. 97;art. 97 ust. 1)">art. 96 ust. 1 i art. 97 ust. 1 prawa bankowego</a>; 2) nieważność postanowienia zawartego w §7 umowy kredytowej; 3) niemożność ustalenia wysokości zobowiązania powoda względem pozwanego (brak wskazania sposobu przeliczania PLN na USD w sposób umożliwiający jego weryfikację); 4) przeliczenie zobowiązania powodów z umowy kredytu wg średniego kursu NBP, w sytuacji gdy umowa nakładała inny sposób przeliczenia. Zdaniem powodów działania pozwanego związane z przeliczeniem waluty kredytu były także sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Powyższe twierdzenia powielone zostały także w wywiedzionym środku odwoławczym.</p> <p>Odnośnie do pierwszego, najbardziej rozbudowanego w uzasadnieniu apelacji zarzutu dotyczącego nieuwzględnienia skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego, zauważyć należy, że skarżący nie przedstawiają żadnych nowych argumentów, które nie byłyby przedmiotem rozpoznania przez Sąd Okręgowy. W tych okolicznościach Sąd odwoławczy uznaje za zbędne powielanie rozumowania i wniosków Sądu pierwszej instancji zaprezentowanych w tej kwestii w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, które zasługują na pełną akceptację. Wystarczy zatem poprzestać na stwierdzeniu, że wystawienie przez pozwanego przeciwko powodom bankowego tytułu egzekucyjnego w dniu 7 listopada 2003 r. miało umocowanie w obowiązujących wówczas przepisach prawa, co potwierdza zarówno pkt II wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 45/12, jak i art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 25 września 2015 r. nowelizującej <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 ()">prawo bankowe</a>.</p> <p>Zaskarżony wyrok nie narusza także <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> </p> <p>Po pierwsze, zastosowanie ww. przepisu jest zastrzeżone do przypadków szczególnych, które w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą.</p> <p>Po drugie, apelujący nie wskazali, które konkretnie zasady współżycia społecznego pozwany miał naruszyć, wystawiając bankowy tytuł egzekucyjny.</p> <p>Po trzecie wreszcie, przytaczane przez powodów w tym względzie argumenty są nieuzasadnione. Przede wszystkim zauważyć należy wewnętrzną sprzeczność zarzutów skarżących, którzy z jednej strony twierdzą, że zapisy umowy uniemożliwiają ustalenie sposobu przeliczenia, z drugiej, że umowa nakładała inny niż przyjęty przez pozwany bank sposób przeliczania. W kwestionowanym §7.2 umowy kredytowej strony przewidziały dwie formy spłaty rat kredytu: w walucie kredytu oraz w równowartości w złotych. W tym drugim przypadku zastosowanie miał znaleźć kurs sprzedaży dewiz obowiązujący w pozwanym banku w dniu realizacji płatności w drodze obciążenia rachunku bieżącego kredytobiorcy. Nie ma zatem racji autor pozwu i apelacji, że sposób przeliczenia waluty nie został w umowie określony. Słusznie także zwraca uwagę Sąd Okręgowy na fakt, że umowa zawierana była między przedsiębiorcami, a zatem trudno przyjąć, aby kredytobiorcy nie rozumieli kwestionowanego zapisu. Co więcej, zadłużenie wynikające z umowy, także co do jego wysokości, potwierdzone zostało przez oboje powodów w ugodzie zawartej z pozwanym w dniu 19 grudnia 2006 r., a zatem po 3 latach od wystawienia bankowego tytułu egzekucyjnego. Fakt ten przemawia także przeciwko uznaniu za przekonujące twierdzeń powodów o niemożności weryfikacji zadłużenia wskazanego w bankowym tytule egzekucyjnym. Nie jest także trafiony zarzut przeliczenia zadłużenia niezgodnie z umową. Umowa nie przewidywała wprost sposobu przeliczenia długu w przypadku braku jego spłaty. W tej sytuacji za prawidłowe uznać należało przeliczenie waluty obcej wg średniego kursu dolara amerykańskiego, zgodnie z obowiązującą w roku 2007 r. (na tę datę powoływali się w pozwie powodowie) uchwałą nr<span class="anon-block">(...)</span>zarządu NBP w sprawie sposobu wyliczania i ogłaszania bieżących kursów walut obcych, wydaną na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400938" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 938 (art. 24;art. 24 ust. 3;art. 17;art. 17 ust. 4;art. 17 ust. 4 pkt. 2)">art. 24 ust. 3 i art. 17 ust. 4 pkt 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim</a>.</p> <p>Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd Apelacyjny na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> oddalił apelację jako bezzasadną.</p> <p>Za podstawę rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego, które po stronie pozwanej ograniczyły się do wynagrodzenia radcy prawnego przyjęto <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98 §1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 1)">art. 391 §1 k.p.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391 § 2;art. 391 § 2 pkt. 7)">§2 pkt 7</a> w zw. z §10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.)</p> <p> <em> <!-- -->SSA Marek Boniecki SSA Hanna Nowicka de Poraj SSO Izabella Dyka</em> </p> </div>