I GPP 22/19

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska (spr.) Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska Sędzia del. NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 17 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi [...] na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 53/18 w sprawie ze skargi [...] na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych postanawia: odrzucić skargę. UZASADNIENIE Dnia 16 września 2019 r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga [...] na przewlekłość postępowania toczącego się przed tym Sądem pod sygn. akt V SA/Wa 53/18. W skardze wniesiono o stwierdzenie naruszenia prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Autor skargi wskazał, że do dnia sformułowania tego pisma nie rozpoznano jego skargi na przewlekłość postępowania wywiedzionej w dniu 23 lipca 2018 r. Wówczas wniesiono o stwierdzenie przewlekłości postępowania, o sygn. akt V SA/Wa 53/18, a nadto o zasądzenie na rzecz skarżącego kwoty [...] zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na przewlekłość postępowania podlega odrzuceniu. Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843 ze zm. – dalej: ustawa) skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu nastąpiła przewlekłość postępowania, wnosi się w toku postępowania w sprawie. Skarga na przewlekłość traktowana jest jako doraźna interwencja przeciwdziałająca trwającej przewlekłości postępowania (por. postanowienie SN z dnia 8 lipca 2005 r., III SPP 120/05, OSNP 2006 nr 5-6, poz. 102), jako środek zapewniający szybką reakcję na trwającą zwłokę w czynnościach sądu i służący dyscyplinowaniu czynności podejmowanych na danym etapie toczącego się jeszcze postępowania w określonej sprawie (por. uchwałę SN z dnia 16 listopada 2005 r., III SPP 42/04, OSNP 2005 nr 5, poz. 71; postanowienie SN z dnia 19 stycznia 2006 r., III SPP 162/05; postanowienie SN z 18 lutego 2005 r., III SPP 19/05, OSNP 2005 nr 17, poz. 277). Podnosi się, bowiem, że celem skargi jest zlikwidowanie opieszałości Sądu, przed którym sprawa zawisła, poprzez wymuszenie należytej sprawności sądu i nadanie sprawie odpowiedniego biegu (por. uchwałę SN z dnia 18 stycznia 2005 r., III SPP 113/04, OSNP 2005 nr 9, poz. 134, czy postanowienie SN z dnia 12 maja 2005 r., III SPP 76/05, OSNP 2005 nr 21, poz. 345). Natomiast jak wskazał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 17 listopada 2004 r., III SPP 42/04 (OSNP 2005 nr 5, poz. 71) - w ustawie z dnia 17 czerwca 2004 r. przewidziano szczególny środek odwoławczy (prawny) przeciwdziałający przewlekłości postępowania w czasie jego trwania, nazwany skargą na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. Z art. 15 i 16 ustawy wynika, że po prawomocnym zakończeniu postępowania, co do istoty sprawy, strona może dochodzić od Skarbu Państwa naprawienia szkody wynikłej z przewlekłości postępowania, przy czym dotyczy to zarówno sytuacji, gdy strona nie wniosła skargi na przewlekłość postępowania w jego toku, jak i sytuacji, gdy jej skargę w toku postępowania uwzględniono. Odpowiednia suma pieniężna, którą można przyznać w wyniku uwzględnienia skargi, nie stanowi, więc pełnego zaspokojenia ewentualnych roszczeń odszkodowawczych. Wynika z tego, że skarga na przewlekłość w toku postępowania ma charakter wstępny i stanowi doraźną interwencję przeciwdziałającą bieżącej (trwającej) przewlekłości postępowania. Jej funkcją jest przede wszystkim wymuszenie nadania sprawie odpowiedniego, sprawnego biegu procesowego (por. uchwała SN z dnia 28 marca 2013 r., III SPZP 1/13). Konsekwencją takiej interpretacji przepisów ustawy jest stwierdzenie, że postępowanie ze skargi powinno koncentrować się na aktualnym etapie postępowania w sprawie, wobec czego za spóźnione uznaje się zarzuty dotyczące poprzedniego (zamkniętego) jego etapu, gdyż nie pozwalają one osiągnąć zakładanego przez ustawodawcę celu (por. postanowienia SN z dnia: 12 maja 2005 r., III SPP 76/05, 27 lipca 2005 r., III SPP 127/05, PiZS 2005 nr 11, poz. 25, 9 lutego 2011 r., III SPP 34/10, 21 kwietnia 2011 r., III SPP 2/11; 26 stycznia 2012 r., III SPP 42/11, 27 marca 2012 r., III SPP 8/12; 9 września 2012 r., III SPP 20/11). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie nie toczy się, ponieważ zostało zakończone wyrokiem tego Sądu z 13 września 2018 r. Odpis tego wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony (w dniu 24 października 2018 r. zpo k. 67 akt sądowych) - pełnomocnikowi skarżącego ustanowionego z urzędu. Wobec braku sporządzenia skargi kasacyjnej i tym samym skutecznego podważenia powyższego wyroku, stał się on prawomocny. Skarga na przewlekłość postępowania w tej sprawie została wniesiona 10 września 2019 r., tj. już po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowego. Natomiast, o czym była już mowa, skarga na przewlekłość traktowana jest jako doraźna interwencja przeciwdziałająca trwającej przewlekłości. Jej celem skargi jest zlikwidowanie opieszałości sądu, przed którym sprawa zawisła, poprzez wymuszenie należytej sprawności sądu i nadanie sprawie odpowiedniego biegu. Jedynie na marginesie wskazać należy, że skarga [...] na przewlekłość postępowania toczącego się przed WSA w Warszawie (k. 45 akt sądowych) wpłynęła do tego Sądu już po wyznaczeniu terminu rozprawy na 13 września 2018 r. Z tego względu Przewodniczący Wydziału V WSA w Warszawie wezwał pełnomocnika skarżącego czy ten podtrzymuje złożoną osobiście przez skarżącego skargę pod rygorem nadania jej dalszego biegu. Pełnomocnik odebrał wezwanie WSA, lecz nie ustosunkował się do niego. Tym samym skardze nie nadano biegu, zaś sprawę skierowano na posiedzenie w dniu 13 września 2018 r., na którym zapadł wyrok. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 178 i 180 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) oraz w zw. z art. 8 ustawy, orzekł jak w sentencji.