II FZ 387/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Edyta Anyżewska po rozpoznaniu w dniu 24 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 czerwca 2009 r. sygn. akt I SA/Kr 143/09 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 września 2008 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2009 r., sygn. akt I SA/Kr 143/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił A. S. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wymiarowej. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że wnosząc o wstrzymanie wykonania decyzji skarżąca wskazała na swoje trudne warunki materialne. Podniosła, że utrzymuje rodziców, którzy pobierają świadczenia emerytalne w najniższej wysokości. Uzyskiwane przez nią przychody z działalności gospodarczej w warunkach kryzysu gospodarczego nie zawsze pokrywają ponoszone koszty. Przy tym sam fakt zabezpieczenia zobowiązania podatkowego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego daje gwarancję wykonania decyzji. Ponadto, w wyniku prowadzonego przez organ podatkowy postępowania kontrolnego, doprowadzono do upadku prowadzonej przez stronę firmy. Odnosząc się do tych okoliczności Sąd wojewódzki wyjaśnił, że powyższe ogólne twierdzenia nie dają podstaw do wstrzymania wykonania decyzji. W uzasadnieniu wniosku powinny zostać wskazane konkretne okoliczności obrazujące sytuację osobistą skarżącej bądź sytuację finansową jej firmy. Poza lakonicznym stwierdzeniem o konieczności łożenia na utrzymanie rodziców (dysponujących stałymi dochodami z tytułu emerytur), które nie zostało zresztą opisane konkretnymi kwotami, skarżąca nie przywołuje żadnych innych, prawnie istotnych okoliczności. Sąd stwierdził w tym kontekście, że określona w zaskarżonej decyzji kwota zobowiązania podatkowego stanowi niewątpliwie znaczne obciążenie dla przeciętnego obywatela. Nie zwalnia to jednak skarżącej z obowiązku przybliżenia sądowi swej sytuacji osobistej i majątkowej oraz odniesienia jej do zapisów ustawowych w celu należytego wykazania zaistnienia przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej. Dodatkowo Sąd podniósł, że art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej P.p.s.a., nie uzależnia ewentualnego wstrzymania wykonania decyzji od niebezpieczeństwa wyrządzenia uszczerbku w interesie fiskalnym Państwa (do czego również strona nawiązała w swojej argumentacji). Kwestionując w zażaleniu powyższe orzeczenie strona wskazała, że jej sytuacja materialna jest bardzo trudna, gdyż: - jest samotną matką wychowującą bez pomocy społecznej 2-letnie dziecko; - prowadzi działalność gospodarczą, z której w 2008 r. uzyskała dochód w kwocie 25.750 zł, a w bieżącym roku 9.481 zł, co "zabezpiecza minimum egzystencji" rodziny po odliczeniu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne; - organ podatkowy dokonał zabezpieczenia wykonania decyzji wymiarowej (na samochodzie i budynku mieszkalnym, który jest współwłasnością skarżącej i jej rodziców). Ponadto skarżąca podniosła, że błędne jest twierdzenie Sądu, iż nie wskazała we wniosku konkretnych okoliczności (powołano się bowiem na fakt doprowadzenia firmy skarżącej do upadku w wyniku działań organów podatkowych). Zdaniem strony, Sąd wojewódzki nie dokonał analizy okoliczności faktycznych sprawy (uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji). Niezależnie od powyższego przytoczono zarzuty powoływane w skardze na decyzję, której wstrzymania skarżąca się domaga. Na potwierdzenie swojej argumentacji skarżąca przedłożyła poświadczenia zameldowania rodziców na pobyt stały w miejscu jej zamieszkania, zaświadczenie od biura rachunkowego o (w/w) wysokości jej dochodów wraz z uwierzytelnionymi kopiami deklaracji podatkowych i bilansu prowadzonej przez nią firmy za okres od stycznia do końca maja 2009 r. oraz kopię wniosku o uchylenie ostatecznej decyzji podatkowej, skierowanego do organu (k. 51-62 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie odnotować należy, że trafne było spostrzeżenie Sądu wojewódzkiego, iż wywody skarżącej dotyczące dokonanego przez organ zabezpieczenia wykonania decyzji podatkowej nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej kwestii wpadkowej. Badane są w tym postępowaniu bowiem okoliczności określone w art. 61 § 3 P.p.s.a., a więc czy zachodzi (w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji) "niebezpieczeństwo wyrządzenia (stronie) znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków". W tak określonych przesłankach nie mieści się analiza tego, czy dotychczasowe działania organów gwarantują wykonanie decyzji (Sąd nie weryfikuje samej możliwości wykonania decyzji, a ewentualne skutki jej wykonania). Podobnie nieistotne są argumenty stanowiące podstawę skargi do Sądu pierwszej instancji. Postępowanie z wniosku, o którym mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., nie pozwala bowiem na ocenę zasadności samej skargi (por. post. NSA z dnia 9 lipca 2004 r., sygn. akt FZ 163/04, niepubl.). Argument, że postępowanie kontrolne doprowadziło do upadku firmy skarżącej, również nie ma znaczenia dla wyniku przedmiotowego postępowania wpadkowego, ponieważ nie ma związku z wykonaniem samej decyzji (dotyczy czynności podejmowanych w postępowaniu kontrolnym). Zresztą trudno byłoby go rozważać nawet w związku z wykonaniem decyzji, bowiem nie sposób powstrzymać skutków wykonania decyzji, jeżeli te już wystąpiły (upadek firmy) i to niezależnie od ich nieodwracalnego lub szkodliwego charakteru (por. post. NSA z dnia 20 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 36/08, publ. w internetowej bazie orzeczeń, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Pozostałe argumenty, podnoszone we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji (trudna sytuacja materialna, pomoc finansowa dla rodziców i niewysokie dochody z działalności gospodarczej), istotnie są dosyć ogólnikowe i nawiązują przede wszystkim do stanu finansów strony. Nie można tymczasem mylić przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu z tymi, które uzasadniają przyznanie prawa pomocy (por. post. NSA z dnia 26 kwietnia 2004 r., sygn. akt FZ 38/04, niepubl.). Trudna sytuacja finansowa nie może stanowić samoistnej podstawy orzeczenia, o którym mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Trudno w tym stanie zarzucać Sądowi pierwszej instancji, jak to czyni skarżąca w zażaleniu, że nie przeanalizował wnikliwie jej sytuacji w kontekście przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 P.p.s.a. (skoro nie zostały one na ówczesnym etapie postępowania dostatecznie przez stronę wyeksplikowane). Tym niemniej Sąd kasacyjny postanowił uchylić zaskarżone orzeczenie z uwagi na dodatkową argumentację podniesioną w zażaleniu, wspartą załączonymi do niego dokumentami (działanie takie Sąd uznał za dopuszczalne, zważywszy na odformalizowany charakter trybu zażaleniowego). W zażaleniu strona wskazuje na swoją skomplikowaną sytuację osobistą (samotna matka, pomagająca w utrzymaniu również rodzicom ze względu na ich niskie emerytury) i niewysokie dochody wystarczające na "zabezpieczenie minimum egzystencji" rodziny (dokumentuje ich wysokość stosownymi zaświadczeniami i kopiami deklaracji podatkowych oraz bilansu). Z argumentacji strony wynika zatem, że wykonanie zaskarżonej decyzji może w jej sytuacji materialnej skutkować pozbawieniem jej oraz jej rodziny podstawowego źródła utrzymania, co uznawane jest w orzecznictwie za okoliczność wysoce szkodliwą i zarazem pociągającą za sobą skutki trudne do odwrócenia w rozumieniu art. 61 § 3 P.p.s.a. (por. post. NSA z dnia 18 czerwca 2004 r., sygn. akt FZ 136/04, niepubl.). Okoliczności powyższe uzasadniają konieczność poddania wniosku skarżącej ponownej ocenie z uwzględnieniem argumentacji i dokumentów przedłożonych w postępowaniu zażaleniowym. Przy ponownym rozpoznaniu żądania strony Sąd wojewódzki powinien zatem rozważyć, czy teza o pozbawieniu skarżącej środków do życia na skutek wykonania zaskarżonej decyzji jest uzasadniona w świetle wskazanych przez nią okoliczności (zważywszy na jej sytuację osobistą i finansową) i załączonej dokumentacji. Mając powyższe na uwadze postanowiono jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.