III SA/Wr 375/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przewodniczący Sędzia WSA, Sędziowie Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA, Sędziowie Sędzia WSA Sędziowie Asesor WSA, Katarzyna Borońska Anetta Makowska - Hrycyk (sprawozdawca), Anetta Chołuj Kamila Paszowska - Wojnar, Magdalena Jankowska - Szostak (sprawozdawca) Anna Kuczyńska - Szczytkowska, , , po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 26 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B.P. na Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 maja 2020 r., sygn. akt III SAB/Wr 302/20 I. wymierza Wojewodzie Dolnośląskiemu grzywnę w kwocie 400 (czterysta) złotych; II. stwierdza, że bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 1.000 (tysiąc) złotych; IV. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE B. P. (dalej: skarżący, strona skarżąca) zwrócił się 19 grudnia 2018 r. do Wojewody Dolnośląskiego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP. Pismem z 6 lutego 2020 r. wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego, który do momentu wniesienia skargi nie podjął rozstrzygnięcia. Wyrokiem z 28 maja 2020 r. (sygn. akt III SAB/Wr 302/20), Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w przedmiocie przewlekłości Wojewody w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę: 1) stwierdził, że Wojewoda Dolnośląski pozostaje przewlekle prowadzi postępowanie; 2) stwierdził, że przewlekłość Wojewody Dolnośląskiego ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) nakazał Wojewodzie Dolnośląskiemu wydanie aktu kończącego postępowanie w sprawie w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 4) przyznał od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 2.000 złotych; 5) zasądził od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącej kwotę 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 11 grudnia 2020 r. do organu wpłynęło wezwanie skierowane przez skarżącego do wykonania powyższego wyroku. Pismem zaś z 11 stycznia 2021 r. skarżący wniósł skargę na niewykonanie prawomocnego wyroku w sprawie o sygn. akt III SAB/Wr 302/20 przez Wojewodę. Wyrokiem z dnia 6 maja 2021 r., sygn. akt III SA/Wr 61/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu powyższej skargi: I wymierzył Wojewodzie Dolnośląskiemu grzywnę w kwocie 200 (dwieście) złotych; II stwierdził że bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. dalej idącą skargę oddalił; IV. zasądził od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Odpis prawomocnego wyroku wraz aktami administracyjnymi został doręczony organowi w dniu 2 września 2021 r. W dniach 24 września 2021 r. i 10 marca 2022 r. do organu wpłynęły kolejne, sporządzone przez stronę skarżącą, wezwania do wykonania wyroku z 28 maja 2020 r., sygn. akt III SAB/Wr 302/20, w zakresie pkt III, IV i V. Pismem zaś z 22 marca 2022 r. skarżący wniósł kolejną skargę na niewykonanie prawomocnego wyroku w sprawie o sygn. akt III SAB/Wr 302/20 przez Wojewodę. W skardze skarżący domagał się: 1) wymierzenia organowi grzywny; 2) wydania aktu kończącego postępowanie; 3) przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej w kwocie 2000 zł; 4) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym; 5) zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że duża ilość wpływających do organu spraw i stopień ich skomplikowania uniemożliwia ich terminowe rozpoznanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądu w sprawie niniejszej jest sprawa dotycząca niewykonania przez organ administracji publicznej – Wojewodę Dolnośląskiego wyroku z 28 maja 2020 r. wydanego w sprawie sygn. akt III SAB/Wr 302/20. Jest to kolejna skarga w tym zakresie, uprzednio WSA w we Wrocławiu wyrokiem z 6 maja 2021 r. wydanym w sprawie sygn. akt III SA/Wr 61/21 uwzględnił już raz skargę na niewykonanie tego wyroku i wymierzył organowi grzywnę w kwocie 200 zł oraz stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie do treści art. 154 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Jak już wskazano w uzasadnieniu wyroku tut. Sądu (sygn. akt III SAB/Wr 470/19) w orzecznictwie i doktrynie podkreśla się (por.: Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VII, WKP 2018), że środki przewidziane w art. 154 p.p.s.a mają na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie, a w określonej sytuacji wydanie rozstrzygnięcia (o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku) za organ. Celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. Skuteczność skargi zależy zatem od tego, czy organ podjął czynności zmierzające do wykonania wyroku bez zbędnej zwłoki i wykonał wytyczne sądu, a nie od końcowego efektu tych czynności. W świetle powyższego przez niewykonanie wyroku należy więc rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z 30.05.2001 r., II SA 2015/00, LEX nr 57180). O niewykonaniu wyroku można zatem mówić wówczas, gdy takie rozstrzygnięcie – bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania – nie zostało wydane bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., ma miejsce także wtedy, gdy organ wprawdzie wykonał wyrok, lecz z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Stwierdzenie powyższej okoliczności następuje zaś zawsze według stanu na dzień wniesienia skargi (wyrok WSA w Łodzi z 24.05.2017 r., III SA/Łd 278/17, LEX nr 2308594). Cytowany przepis art. 154 § 1 p.p.s.a. formułuje dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione. Bezspornie powyższym wyrokiem, tutejszy Sąd uwzględnił skargę cudzoziemca na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego i zobowiązał organ do załatwienia sprawy z wniosku skarżącego w terminie 30 dni od otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jak wynika z akt sprawy administracyjnej, odpis prawomocnego wyroku doręczony został organowi 10 września 2020 r. (data na prezentacie organu). Od tego dnia zatem rozpoczął bieg termin 30 dni do załatwienia sprawy. Niekwestionowaną okolicznością jest, że do dnia wydania niniejszego orzeczenia, mimo licznych wezwań przez stronę do wykonania powyższego wyroku, jak też wymierzenia już organowi z tytułu zaistniałej zwłoki w jego wykonaniu grzywny (vide: wyrok z 6 maja 2021 r., III SA/Wr 61/21), organ sprawy nie załatwił (do dnia wyrokowania organ nie poinformował Sądu o zakończeniu sprawy z wniosku skarżącego). Oznacza to, że ponad 28 miesięcy organ pozostawał przy wykonywaniu powyższego wyroku w stanie bezczynności, która w tych okolicznościach przybiera postać kwalifikowaną, a więc rażąco narusza prawo. Nie sposób bowiem usprawiedliwić tak znacznej zwłoki w wykonaniu prawomocnego wyroku i to mimo uprzedniego wymierzenia organowi grzywny z tego tytułu. To z kolei czyni zasadnym żądanie wymierzenia organowi, z tytułu niewykonywania prawomocnego wyroku, kolejnej grzywny w kwocie 400 zł. Jej wysokość uwzględnia zarówno okres zwłoki, jak i wymiar uprzednio z tego tytułu nałożonej sankcji w kwocie 200 zł., która okazała się nieskuteczna. Sąd uwzględnił także wniosek o przyznanie skarżącej sumy pieniężnej, jednak w innej wysokości niż żądana Wyjaśnić należy, że suma pieniężna z art. 154 § 7 p.p.s.a. ma charakter kompensacyjny i prewencyjny. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącemu za oczekiwanie na rozpoznanie jego sprawy. W ocenie Sądu środek ten w przedmiotowej sprawie na obecnym etapie powinien być zastosowany, gdyż mamy do czynienia ze szczególnie drastycznym przypadkiem zwłoki organu oraz uzasadnioną obawą, że bez zastosowania tego środka organ sprawy nadal nie załatwi. Zasądzona suma 1000 zł stanowi zadośćuczynienie dla strony skarżącej za tak długie oczekiwanie na zakończenie sprawy (wniosek z 19 grudnia 2018 r.). Określając wysokość sumy pieniężnej Sąd uwzględnił z jednej strony 28-miesięczny okres niewykonywania wyroku Sądu przez organ, jak również fakt, że przedmiotowa skarga jest drugą skargą strony skarżącej na niewykonanie tego samego wyroku. Powyższe wskazuje na intencjonalne unikanie przez organ zajęcia stanowiska w sprawie, co wywołało po stronie skarżącej słuszne poczucie krzywdy i lekceważenia jej praw. Jednocześnie brak jest obiektywnie weryfikowalnych okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć. Należy również mieć na uwadze, że przedłużające się postępowanie administracyjne ograniczało stronie wolność przemieszczania się po terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w tym wybór miejsca zamieszkania i pobytu. Z drugiej strony Sąd wziął także pod rozwagę, że w związku z przewlekłym prowadzeniem postępowania przez organ wyrokiem, którego niewykonanie było przedmiotem niniejszej skargi, Sąd przyznał już na rzecz skarżącej sumę pieniężną w kwocie 2.000 zł. Wobec powyższego Sąd uznał żądanie zasądzenia wyższej sumy pieniężnej za zbyt wygórowane. Przyznana kwota ta będzie adekwatna w kontekście okoliczności faktycznych sprawy oraz standardu postępowania organu administracji pozostającego w sprzeczności z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, w tym z zasadą demokratycznego państwa prawa i prawem do dobrej administracji. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 orzeczono jak w punkcie 3 sentencji wyroku. O kosztach procesu zwartych w punkcie 4 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.