II OSK 794/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie del. NSA Jacek Hyla NSA Jan Paweł Tarno (spr.) Protokolant Anna Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 28 października 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Fabryki [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 lutego 2008 r. sygn. akt III SA/Lu 572/07 w sprawie ze skargi H. H. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Fabryki [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w K. na rzecz H. H. kwotę 80 ( osiemdziesiąt ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 19 lutego 2008 r. III SA/Lu 572/07 uchylił decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie z [...] października 2007 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z [...] września 2007 r., nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u H. H.. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 kwietnia 2007 r., sygn. akt: II OSK 616/06, gdzie NSA wskazał, iż regulacja prawna zawarta w § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych i szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz.1115), określająca okres w jakim po zakończeniu pracy w narażeniu powinno nastąpić zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie, mieści się w pojęciu zasad o jakich mowa we wskazanym przepisie kodeksu pracy. Nie można jednak uznać, że pojęcie tych zasad obejmuje także określenie "okresu wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych", o którym mowa w załączniku do wskazanego rozporządzenia. Załącznik ten wskazuje okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego. Zdaniem sądu, Rada Ministrów nie otrzymała ustawowego upoważnienia do określenia okresu wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych, co oznacza że w tym zakresie przekroczona została delegacja wskazana w art. 237 § 1 kodeksu pracy. Stosownie do art. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji i ustawom. Oznacza to, że mogą odmówić stosowania aktu prawnego niższego niż ustawa, jeżeli ten akt prawny jest sprzeczny z ustawą. Z uwagi na to, że zostały przekroczone ramy delegacji wskazanej w tym przepisie, sąd odmówił stosowania załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w zakresie, w jakim określa okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego. Zatem skoro nie należy stosować załącznika do rozporządzenia w części, w jakiej określa okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, to do rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej wystarczy spełnienie warunków wskazanych w § 2 ust. 1 cytowanego rozporządzenia. Zgodnie z treścią tego przepisu, przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu choroby zawodowej uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków prac stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Zatem, do rozpoznania lub stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne jest wystąpienie kumulatywnie warunków: - rozpoznane schorzenie musi być wymienione w wykazie chorób zawodowych zaś przyczyną tego schorzenia muszą być czynniki szkodliwe dla zdrowia występujące w środowisku pracy. W przedmiotowej sprawie, jak wskazano powyżej, organy stwierdziły, iż zostało rozpoznane schorzenie figurujące w wykazie chorób zawodowych tj. "przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli". W karcie oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej stwierdzono, że "wszystkie zebrane informacje pozwalają z dużym prawdopodobieństwem stwierdzić że praca H. H., wykonywana była w narażeniu na czynniki, które mogły mieć niekorzystny wpływ na stan jego zdrowia". Organy obu instancji w ogóle nie przeprowadziły w tym zakresie wnikliwej oceny tego dowodu, a nawet wbrew temu dokumentowi wyraziły pogląd o braku związku przyczynowego między warunkami, w jakich pracował skarżący, a aktualnym stanem jego zdrowia. Taka ocena dowodów w ocenie sądu jest niewłaściwa i dowolna, a więc sprzeczna z art. 80 kpa. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Fabryka [...] SA zaskarżając go w całości i zarzucając mu rażące naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (...) i pozycji 5 załącznika do ww. rozporządzenia, poprzez przyjęcie, że dla ustalenia choroby zawodowej nie ma znaczenia okres, w którym wystąpiły udokumentowane objawy chorobowe, a dla rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej wystarczające jest rozpoznanie schorzenia figurującego w wykazie chorób zawodowych i stwierdzenie bezsporne lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku z wykonywaniem pracy. Mając powyższe na względzie, wniesiono o: 1) na podstawie przepisu art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) o uchylenie tego wyroku w całości, merytoryczne rozpoznanie sprawy, uwzględnienie skargi [...] S.A. i utrzymanie w mocy decyzji, 2) ewentualnie na podstawie przepisu art. 185 § 1 p.p.s.a. o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, 3) zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu stwierdzono, że ocena Sądu, że przekroczona została delegacja ustawowa wskazana w art. 237 § l kodeksu pracy jest błędna. Odmowa zastosowania przez Sąd załącznika do rozporządzenia w zakresie, w jakim określa okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej jest nieuzasadniona. Oczywistym jest, że rozporządzenie Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. musi dotyczyć całości problematyki związanej z postępowaniem w sprawie chorób zawodowych. Niezbędnym jest wprowadzenie jasnych i czytelnych kryteriów, których spełnienie skutkować będzie rozpoznaniem choroby zawodowej. Takim kryterium jest określenie terminu wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych i terminu zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej, a wynika to z obiektywnej potrzeby wyznaczania granic czasowych. Nie można więc uznać za trafną argumentacji Sądu, że sporne uregulowanie przekracza ramy delegacji ustawowej, skoro przepis ten upoważnił Radę Ministrów do określenia szczegółowych zasad postępowania dotyczących zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej odrzucenie w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz U Nr 153, poz. 1270 ze zm.). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonymi przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie są trafne. Najlepszym na to dowodem jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 19 czerwca 2008 r. sygn. akt P 23/07, Dz. U. Nr 100, poz. 648 orzekający, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach jest niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Sąd I instancji miał zatem prawo odmówić zastosowania załącznika do tego rozporządzenia w części, w jakiej określa okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, ponieważ załącznik ten również jest sprzeczny z Konstytucją RP. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niemającą usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.