I SA/Wa 1531/15

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Szmydt po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku S. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi S. P. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. UZASADNIENIE S. P., reprezentowany przez żonę S. P., wnioskiem z dnia [...] października 2015 r., złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi S. P. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. Powyższy wniosek rozpoznany został odmownie postanowieniem referendarza sądowego z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. akt. I SA/Wa 1531/15. W dniu [...] listopada 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął sprzeciw skarżącego od przedmiotowego postanowienia z dnia 17 listopada 2015 r., wobec czego straciło ono moc, a sprawa z wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z wyjaśnień zawartych w pismach i sprzeciwie skarżącego wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz żoną S., która występuje w niniejszej sprawie jako jego pełnomocnik. Źródłem utrzymania rodziny są świadczenia emerytalne wnioskodawcy i jego żony w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie. Posiadany majątek to dom o pow. [...] m² (bez [...], [...] wody i [...] ogrzewania) oraz ogródek [...] o pow. [...] m². Skarżący podkreślił, że poza w/w domem i ogrodem nie posiadają z żoną żadnego majątku, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Nie posiadają również papierów wartościowych i innych praw majątkowych, ani wierzytelności. Wnioskodawca zaznaczył ponadto, że wraz z żoną są osobami w podeszłym wieku ([...] i [...] lata), bardzo schorowanymi oraz że większą część uzyskiwanego dochodu przeznaczają na koszty związane z leczeniem licznych, uciążliwych schorzeń (m.in. choroby [...], [...], [...], problemy z [...], [...], [...], problemy z [...], [...], choroby [...], [...], [...] i inne). Skarżący wskazał, że zmuszeni są do korzystania z prywatnych porad lekarskich i rehabilitacji. Ze względu zaś na fakt, że mieszkają w małej miejscowości, oddalonej od szlaków komunikacyjnych, celem dotarcia do lekarza, czy też kościoła muszą korzystać z wynajmu samochodu. Dużą część uzyskiwanego dochodu przeznaczają też na wydatki związane z zakupem [...] żywności, środków [...] i [...]. Skarżący podkreślił, że zakup żywności przy stosowanej [...] pochłania miesięcznie [....] zł, lekarstw – [...] zł, przejazdy środkami komunikacji – [...] zł, zakup wymaganych stanem zdrowia artykułów higienicznych – [...] zł, odzieży, obuwia - [...] zł, środków czystości – [...] zł, z tytułu zużycia prądu – [....] zł, telefon – [...] zł, zakup opału – [...] zł. Dwumiesięczna terapia zastrzykami przepisana przez lekarza to koszt [...] zł. W tej sytuacji wnioskodawca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w sprawie. Wnosząc sprzeciw ponownie opisano trudną sytuację majątkową i zdrowotną rodziny oraz wniesiono o zwolnienie od wpisu od skargi - jeżeli uwzględnienie wniosku w całości nie jest możliwe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm.) wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, że traci ono moc, a wniosek skarżącego podlega rozpoznaniu na nowo. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 powołanej ustawy - ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w powołanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie tego prawa. W myśl art. 243 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Stosownie zaś do art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Jak wskazano instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest wyjątkowo ciężka. Instytucja powyższa ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym. Każdy wnoszący sprawę do Sądu powinien zaś liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa i odpowiednio wcześniej podjąć starania zmierzające do zgromadzenia odpowiednich środków pieniężnych na ten cel. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy Sąd uznał, że wnioskodawca nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z przedstawionych wyjaśnień i dokumentów wynika co prawda, iż skarżący wraz z żoną są osobami w podeszłym wieku, bardzo schorowanymi oraz że ponoszą wysokie wydatki związane z leczeniem i utrzymaniem. Zauważyć jednakże trzeba, że rodzina uzyskuje stały, miesięczny dochód w wysokości [...] zł. Sytuacji majątkowej skarżącego nie można więc utożsamiać z sytuacją osób, które pozbawione są zupełnie środków do życia lub posiadają środki tak niewielkie, że wystarczają one na zaspokojenie jedynie niezbędnych potrzeb życiowych, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Zdaniem Sądu wysokość uzyskiwanego przez rodzinę dochodu, nawet przy uwzględnieniu koniecznych wydatków związanych z leczeniem i utrzymaniem, pozwala na przyjęcie, że wnioskodawca jest w stanie – bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – wygospodarować stosowne środki pieniężne i partycypować w kosztach niniejszego postępowania. Mając jednakże na uwadze wykazaną we wniosku szczególnie trudną sytuację zdrowotną wnioskodawcy i jego żony oraz wynikającą z tego tytułu koniecznością ponoszenia stosunkowo wysokich wydatków związanych z korzystaniem z porad lekarskich, rehabilitacją, zakupem lekarstw, żywności, zastrzyków, środków higienicznych, Sąd uznał, że w sprawie zaistniały przesłanki do uwzględnienia wniosku w zakresie częściowym i przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji.