II GSK 1074/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia del. WSA Krystyna Józefczyk Protokolant Grzegorz Heleniak po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 13 sierpnia 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 1061/09 w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską oddala skargę kasacyjną UZASADNIENIE I Wyrokiem objętym skargą kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., po rozpoznaniu sprawy ze skargi T. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2009 r. w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską, uchylił zaskarżoną decyzję oraz stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu, a także zasądził od organu na rzecz T. S. zwrot kosztów postępowania. Relacjonując stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że w dniu [...] września 2008 r. T. S. przystąpił do egzaminu na aplikację radcowską przed Komisją Egzaminacyjną do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministerstwie Sprawiedliwości na obszarze właściwości Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. Zgodnie z uchwałą tejże Komisji z dnia [...] września 2008 r. skarżący z testu wyboru otrzymał 189 punktów, co w świetle art. 339 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm., zwanej dalej ustawą o radcach prawnych) oznaczało, że uzyskał negatywny wynik egzaminu. Minister Sprawiedliwości zaskarżoną decyzją utrzymał uchwałę w mocy wskazując, że egzamin przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy. Odnosząc się do zarzutów merytorycznych skarżącego dotyczących prawidłowości sformułowanych pytań nr 98, 206, 225 oraz przedstawionych propozycji odpowiedzi, organ uznał je za bezzasadne. Sąd pierwszej instancji wyjaśniając powody uwzględnienia skargi wskazał najpierw iż, nie podziela jej zarzutów co do wadliwości konstrukcji pytań nr 98, 206 i 225 jednakże, działając w ramach art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a.) ocenił pytanie nr 100 o brzmieniu: "Zgodnie z kodeksem postępowania cywilnego, jeżeli strona wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji, nie dołączając jednocześnie do wniosku samej apelacji A. sąd odrzuci wniosek o przywrócenie terminu, B. sąd oddali wniosek o przywrócenie terminu, C. przewodniczący wzywa stronę do uzupełnienia tego braku w terminie tygodniowym pod rygorem zwrotu wniosku." Skarżący udzielił na to pytanie odpowiedzi "A", natomiast prawidłową odpowiedzią wynikającą z klucza była odpowiedź "C" oparta na art. 169 § 3 k.p.c. w zw. z art. 130 § 1 k.p.c. Sąd stanął na stanowisku, że na egzaminie konkursowym na aplikację radcowską pytania winny być tak skonstruowane, aby odpowiedź na nie wynikała z konkretnego przepisu prawnego, a nie z orzecznictwa. Według art. 169 § 3 k.p.c. "równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności procesowej". O tym, że niedopełnienie przez składającego wniosek obowiązku przewidzianego w art. 169 § 3 k.p.c. stanowi brak formalny wniosku (art. 130 § 1 k.p.c.) nie wynika wprost z art. 169 § 3 k.p.c., tylko z orzecznictwa. Kierując się brzmieniem samego przepisu art. 169 § 3 k.p.c. należałoby zatem udzielić odpowiedzi "A". W tym stanie rzeczy, skoro skarżący otrzymał 189 punktów a w przypadku pytania 100 istnieją podstawy do zakwestionowania prawidłowości jego sformułowania, Sąd orzekł na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., art. 152 i art. 200 p.p.s.a. II W skardze kasacyjnej Minister Sprawiedliwości, zaskarżając wyrok w całości domagał się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Wyrokowi zarzucił naruszenie: 1. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi T. S. i przyjęcie, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego, tj. art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych w sytuacji, gdy decyzja ta nie narusza wskazanych przepisów; 2. art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych polegające na wadliwym przyjęciu, że pytanie nr 100 egzaminu konkursowego nie spełnia wymagań, o jakich mowa w treści tego przepisu, podczas gdy pytanie to jest w pełni zgodne jest z przepisami ustawy o radcach prawnych. Uzasadniając zarzuty skargi kasacyjnej Minister Sprawiedliwości podniósł, że odpowiedź na pytanie nr 100 wynika wprost z literalnego brzmienia art. 169 § 3 k.p.c. w zw. z art. 130 § 1 k.p.c. Art. 130 § 1 k.p.c. ustanawia ogólną regułę dotyczącą możliwości uzupełnienia braków formalnych pism procesowych. Reguła ta ma zastosowanie do wszelkich pism procesowych składanych w toku postępowania, które zawierają określone braki możliwe do uzupełnienia, w tym do wniosku o przywrócenie terminu. Udzielenie odpowiedzi na pytanie polegało zatem na umiejętności wykorzystania znajomości przepisów prawa z zakresu wskazanego ściśle w ustawie, jak też umiejętności powiązania ze sobą różnych przepisów zawartych w Kodeksie postępowania cywilnego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący domagał się jej oddalenia. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Kontroli instancyjnej sprawowanej w jej granicach poddany został wyrok Sądu I instancji wydany w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Zarówno z powołanej podstawy prawnej wyroku jak i z pisemnych jego motywów wynika bezspornie, że powodem uchylenia kontrolowanej przez Sąd I instancji decyzji było ustalenie, iż decyzja zapadła z naruszeniem prawa materialnego, a uchybienie to w ocenie Sądu I instancji miało wpływ na wynik sprawy administracyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela pogląd Sądu I instancji dotyczący zarówno naruszenia prawa materialnego jak i wpływu tego naruszenia na wynik sprawy administracyjnej. Zgodnie bowiem z art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, w brzmieniu wiążącym dla sprawy, egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Zgodzić się należy z Sądem I instancji, iż do naruszenia przytoczonego przepisu doszło przy redakcji pytania nr 100 testu egzaminacyjnego na aplikację radcowską zorganizowanego w 2008 r. Z przepisów art. 130 § 1 k.p.c. i art. 169 § 3 k.p.c., nie wynika bowiem w sposób jednoznaczny, aby niedołączenie przez pełnomocnika apelacji do wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia było traktowane jako brak formalny podlegający uzupełnieniu w trybie przewidzianym dla uzupełnienia pism procesowych. Dopiero orzecznictwo Sądu Najwyższego przesądziło o tym, iż niedopełnienie przez składającego wniosek o przywrócenie terminu wymagań przewidzianych w art. 169 § 3 k.p.c. stanowi brak formalny, którego uzupełnienie powinien Przewodniczący zarządzić w trybie przewidzianym w art. 130 k.p.c. Pogląd dotyczący wadliwości materialnoprawnej pytania nr 100 testu egzaminacyjnego na aplikację radcowską był uprzednio prezentowany w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 sierpnia 2010 r., sygn. akt II GSK 29/10 i II GSK 31/10 , z dnia 16 września 2010 r., sygn. akt II GSK 778/09 oraz z dnia 14 listopada 2010 r., sygn. akt II GSK 115/10 (publikowanych w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), a skład orzekający w tej sprawie w pełni go podziela. Naruszenie przepisu prawa materialnego powoduje uwzględnienie skargi, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy - w tym wypadku na ustalenie wyniku egzaminu na aplikację radcowską. Taka sytuacja zaistniała w tej sprawie, gdyż w ówczesnym stanie prawnym pozytywny wynik z egzaminu konkursowego otrzymywał kandydat, który uzyskał z testu, co najmniej 190 punktów. Skoro skarżący uzyskał z testu 189 punktów, naruszenie prawa materialnego miało wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., a to czyni niezasadnym także zarzut naruszenia tego przepisu. W petitum skargi kasacyjnej postawiono Sądowi I instancji nadto zarzut naruszenia art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. nie uzasadniając go. Zauważyć, zatem jedynie należy, że przepis ten nie stanowił podstawy uwzględnienia skargi i nie został powołany w zaskarżonym wyroku. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.