III SA/Gl 1443/10

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w kwestii wniosku M.Z. o przyznanie prawa pomocy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. UZASADNIENIE W dniu [...]r. skarżący M.Z. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W związku z wezwaniem referendarza sądowego z 2 lipca 2010 r. został on uzupełniony [...]r. poprzez złożenie oświadczenia dot. wydatków mieszkaniowych, kosztów utrzymania i leczenia, a także kserokopii rachunków, faktur dokumentujących wydatki oraz kserokopii umów o pracę skarżącego i jego żony. Wobec faktu, że – jak okazało się w trakcie postępowania wpadkowego dot. przyznania prawa pomocy – skarżący zamieszkuje nie tylko z żoną i córkami, ale także z rodzicami i dorosłą siostrą, pismem z [...] r. został ponownie wezwany przez referendarza sądowego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy o informacje dot. pozostałych członków rodziny, z którymi razem zamieszkuje, w szczególności rodziców i siostry. W dniu [...] r. wpłynęło do Sądu pismo ojca skarżącego, w którym oświadczył się on co do kosztów związanych z utrzymaniem domu, zakupem art. spożywczych i leków. Załączył także kserokopie odcinków emerytur swojej i żony, nie przedstawił jednak kserokopii zeznania PIT ani swojego, ani żony, ani też córki. Postanowieniem z 31 sierpnia 2010r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Od tego postanowienia skarżący wniósł w terminie sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia sprzeciwu wniesionego na postanowienie referendarskie z 31 sierpnia 2010 r., a zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Obejmuje ono zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego (..)- art. 244 § 1 p.p.s.a. i może być przyznane w zakresie całkowitym i częściowym - art. 245 § 1 wyżej wskazanej ustawy. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1p.p.s.a.), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Wniosek o przyznanie prawa pomocy strona składa na stosownym formularzu (art. 257 p.p.s.a.), a kiedy jego treść okaże się niewystarczająca do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego winna go uzupełnić w zakreślonym terminie zgodnie z wezwaniem (art. 255 p.p.s.a.). Na stronie, która ubiega się o przyznanie jej prawa pomocy ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności uzasadniających jego przyznanie. Należy ponadto zauważyć, że przepis art. 255 p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek współdziałania z sądem w tym zakresie, albowiem instytucja prawa pomocy ma zagwarantować prawo do sądu osobom których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na ponoszenie występujących w sprawie opłat sądowych i wydatków, do których zalicza się również należny w sprawie wpis sądowy od skargi. Z treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika zaś, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania istnienia przesłanek przemawiających za słusznością przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy. Sąd nie dokonuje bowiem w tym zakresie żadnych ustaleń z urzędu, a orzekanie na podstawie niepełnych danych nie jest możliwe ani dopuszczalne. W niniejszej sprawie strona złożyła wniosek o zwolnienie jej z kosztów sądowych w zakresie częściowym, tj. od obowiązku ponoszenia opłat sądowych w całości. Uczyniła to na stosownym formularzu, ale nie uzupełniła wniosku o dane żądane przez referendarza sądowego, konieczne dla oceny jej sytuacji majątkowej przy uwzględnieniu całokształtu sytuacji rodzinnej. W szczególności nie nadesłano odpisów lub kopii zeznań podatkowych rodziców skarżącego za rok [...], co pozwoliłoby ustalić, czy osiągają oni inne dochody poza świadczeniami z ubezpieczenia społecznego, nie wykazano także faktu, że siostra skarżącego razem z nim zamieszkała nie osiąga żadnych dochodów. Na możliwość żądania takich danych wskazał NSA w postanowieniu z dnia 17 maja 2006 r., sygn. akt: I OZ 657/06, Lex nr 181557 , a także w postanowieniu z dnia 27 kwietnia 2009 r. II FZ 119/09, wydanym w stanie faktycznym, gdy skarżący pozostawał we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i matką, które uzyskiwały dochody, gdzie Sąd stwierdził, że deklarowanie przez skarżącego, że nie uzyskuje żadnych dochodów (względnie, że uzyskuje je w minimalnej wysokości) nie jest wystarczającą przesłanką do uznania, że pokrycie pełnych kosztów procesu grozi uszczerbkiem koniecznego utrzymania dla niego lub jego rodziny, skoro pozostaje on we wspólnocie domowej z osobami uzyskującymi stałe dochody w wysokości pozwalającej na zaspokojenie wydatków związanych z niezbędnym utrzymaniem. Poglądy orzecznictwa są w tym zakresie zbieżne z ocenami doktryny. M. Baduchowska wyraziła bowiem pogląd, iż Sąd rozpoznający wniosek o przyznanie prawa pomocy bada nie tylko stan majątkowy i sytuację materialną strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ale także wszystkich osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie (Dor.Podat. 2005/9/51). Również H. Knysiak-Molczyk wskazuje, że pojęcie "stan majątkowy" nie jest tożsame z pojęciem "majątek". Jest ono pojęciem szerszym, zbliżonym zakresem do pojęcia "sytuacja majątkowa", które obejmuje również dochody i majątek osób prowadzących wspólnie z wnioskodawcą gospodarstwo domowe lub w inny sposób wpływających na jego możliwości finansowe. (artykuł PPP 2007/4/27). Z uwagi na fakt, iż w rozpoznawanej sprawie strona nie wykazała, że zachodzą co do niej przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych przyjąć należało, iż nie udowodniła w sposób wystarczająco przekonujący jakoby zasługiwała na dofinansowanie z budżetu państwa, gdyż prawo pomocy jest właśnie taką formą dotowania. Stanowisko strony, która nie przedstawia – z jakichkolwiek powodów, nawet niezależnych od siebie - stosownej dokumentacji potwierdzającej jej aktualny stan rodzinny i majątkowy oraz możliwości płatnicze, nie może – wobec niewyjaśnienia stanu majątkowego - skutkować przyznaniem prawa pomocy. Wobec powyższego na podstawie art. 260 p.p.s.a. art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.