VIII SA/Wa 799/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca) Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 21 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi [...] spółka z o. o. z siedzibą w R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie uchyla zaskarżoną decyzję. UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2021 r. znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. (dalej: ZUS, organ), działając na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zm., dalej: ustawa o COVID-19) w związku z art. 31zy ust. 1 ustawy o COVID-19 i § 10 ust. 1, ust. 2 i ust. 2a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371 i 713) oraz w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423 ze zm., dalej: rozporządzenie RM z 2021 r.), odmówił [...] sp. z o.o. z siedzibą w R. (dalej: strona, wnioskodawca, skarżąca) prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na: ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres: od 1 grudnia 2020 r. do 30 kwietnia 2021 r. W uzasadnieniu decyzji organ powołał treść § 10 ust. 1 pkt 2, ust. 2, ust. 2a pkt 1 oraz § 11 pkt 2, pkt 3 i pkt 4 rozporządzenia RM z 2021 r., odnosząc te przepisy do poszczególnych okresów. ZUS wskazał, że we wniosku z [...] czerwca 2021 r. strona oświadczyła, że prowadzi przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD [...], który uprawnia do uzyskania zwolnienia za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. Zdaniem organu wskazany we wniosku kod PKD jest niezgodny z danymi zawartymi w bazie internetowej REGON na dzień 31 marca 2021r. Analiza danych zawartych bazie internetowej REGON wykazała, że wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą jako przeważającą z kodem [...], który nie uprawnia do przedmiotowego zwolnienia. Powyższe skutkuje brakiem uprawnienia do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu wnioskowanych składek za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do 30 kwietnia 2021 r. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca, która pismem z dnia 4 sierpnia 2021r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi, strona podniosła, iż prowadziła i prowadzi obecnie przeważającą działalność o kodzie PKD [...].. Wskazała, iż faktem jest, iż w systemie REGON jako przeważającą działalność odnotowano PKD [...], jednak w systemie KRS wnioskodawca posiada wszystkie ww. kody PKD. Dalej strona wyjaśniła, iż nie dokonano zmian PKD, kierując się wyjaśnieniami GUS, że dopiero wieloletnie analizowanie przychodów z różnych PKD - w oparciu o wielkość przychodów lub udział czynnika ludzkiego - powinno skutkować zmianą w rejestrze KRS i REGON przedmiotu przeważającej działalności. Jednocześnie skarżąca zauważyła, iż w latach 2017 -2019 firma największe przychody posiadała z działalności o PKD [...], PKD [...]. Nadto z kolei w KRS spółki występuje klasa PKD [...] obejmująca całą gastronomię. Strona załączyła komplet wniosku do KRS, Sąd dla m. [...] (datą wpływu do Sądu [...].10.2020 r.) m.in dotyczącym zmian w PKD i podaniu przeważającej działalności przez skarżącą PKD [...]tytułem dokonania wpisu w KRS i systemie REGON. W przeświadczeniu skarżącej dokonała ona niezbędnych działań do zmiany PKD by na dzień 31.03.2021 posiadać właściwe PKD w rejestrach. Skarżąca powołała się m.in. na wyrok WSA w Rzeszowie z 25.03.2021r. I SA/Rz 189/21, z którego wynika, że istotne jest jaki rodzaj działalności przedsiębiorca prowadzi, a nie jaki podany jest w rejestrze REGON. Podniosła, iż spółka posiada restaurację i wykonuje umowy cateringowe w ramach zamówień publicznych. Prowadzi zatem działalność objętą zwolnieniem i to w zakresie przeważającym z uwagi na zaangażowanie pracowników i osiąganie dochodów. Ponadto, z uwagi na przeważającą działalność PKD [...], strona zakwalifikowała się do drugiej tarczy PFR i tym samym umorzenia pierwszej subwencji z PFR. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zdaniem organu, żaden z przepisów przywołanego powyżej rozporządzenia nie daje organowi uprawnienia do badania prawdziwości danych ujawnionych przez płatnika składek w rejestrze REGON. Zgodnie z obowiązującymi unormowaniami to na zainteresowanym podmiocie ciąży obowiązek dbałości o to, aby dotyczące go dane ujawnione w rejestrach publicznych były na bieżąco aktualizowane. W ocenie ZUS zaskarżona decyzja została wydana w sposób prawidłowy i brak jest podstaw do jej zmiany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 t.j.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 t.j., dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną rozpoznania wniosku strony za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. jest § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM z 2021 r., z którego wynika, że zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 stycznia 2021 r. albo za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności kodami: 49.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z,93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40 % w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r. Zgodnie z § 11 pkt 2 ww. rozporządzenia warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za grudzień 2020 r. i styczeń 2021 r., nie później niż do dnia 30 czerwca 2021 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Podstawą prawną rozpoznania wniosku strony za okres od 1 lutego 2021 r. do 28 lutego 2021 r. jest § 10 ust. 2 rozporządzenia RM z 2021 r., z którego wynika, że zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od 1 lutego 2021 r. do 28 lutego 2021 r. wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten okres, płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 49.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z,93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40 % w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r. Zgodnie z § 11 pkt 3 ww. rozporządzenia warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za luty 2021 r., nie później niż do dnia 30 czerwca 2021 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Podstawą prawną rozpoznania wniosku strony za okres od 1 marca 2021 r. do 30 kwietnia 2021 r. jest § 10 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia RM z 2021 r., z którego wynika, że zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. albo za okres od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 49.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z,93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40 % w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r. Zgodnie z § 11 pkt 4 ww. rozporządzenia warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec 2021 r. i kwiecień 2021 r., nie później niż do dnia 30 czerwca 2021 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. W rozpatrywanej sprawie spór sprowadzał się do ustalenia, czy organ zasadnie odmówił uwzględnienia wniosku skarżącej, uznając, że prowadzi ona przeważającą działalność gospodarczą, który nie uprawnia jej do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za okres od 1 grudnia 2020r. do 30 kwietnia 2021r. Z mocy art. 8 kpa organy administracji publicznej winny prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Chodzi tutaj nie tylko o zaufanie do pojedynczego organu prowadzącego konkretne postępowanie w indywidualnej sprawie ale przede wszystkim o budowanie zaufania obywateli do organów władzy państwowej in gremio. Zdaniem Sądu nie ma możliwości zadośćuczynienia tej zasadzie w oderwaniu od krajowego kontekstu społecznego. Jeśli bowiem państwo wprowadza w stosunku do obywateli szereg instrumentów prawnych (ograniczeń, zakazów, nakazów) inny organ tej władzy kształtując indywidualną sytuację obywatela, dla pełnej realizacji tej zasady powinien wziąć pod uwagę całokształt okoliczności faktycznych i prawnych, a przy wykładni przepisów obowiązujących winien dbać o spójność przekazu jaki władza kieruje do obywateli. Oznacza to, że organ powinien uwzględniać przy wykładni przepisów szerszy kontekst społeczny, w jakim przepisy te były wprowadzane, a także dokonać ich wykładni w taki sposób aby obywatel, którego przepisy dotyczą, po ostatecznym ukształtowaniu jego sytuacji prawnej przez organ władzy publicznej mógł mieć w dalszym ciągu racjonalne przekonanie, że nie został pokrzywdzony na skutek działań organów państwa. Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, iż wskazane powyżej przepisy rozporządzenia RM z 2021, mające zastosowanie w sprawie, wskazują, że zwolnieniem z opłacania składek za wnioskowany przez skarżącą okres zostali objęci prowadzący w przepisie rodzaje działalności wg. stanu na 31 marca 2021 r. W kontrolowanej sprawie istotne jest zatem ustalenie jaką przedsiębiorca prowadził faktycznie działalność, a nie jaki rodzaj działalności jako przeważający figurował w rejestrze REGON. Przytoczone wyżej przepisy rozporządzenia RM oceny spełniania warunku w zakresie oznaczania prowadzonej działalności gospodarczej dokonuje się na podstawie PKD w brzmieniu na 31 marca 2021 r., lecz w sytuacji rozbieżności pomiędzy wpisem REGON, a faktycznie wykonywaną działalnością należy ustalić stan rzeczywisty. Należy zauważyć, iż zgodnie z § 9 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzoru wniosków, ankiet i zaświadczeń (Dz.U z 2015 r., poz. 2009 ze zm. dalej rozporządzenie w sprawie rejestru) – rodzaj przeważającej działalności ustala się odpowiednio – na podstawie procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub jeżeli nie jest to możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących wykonujących poszczególne rodzaje działalności. Należy mieć także na względzie, iż rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 ustawy z 29 czerwca 1995 roku o statystyce publicznej Dz.U z 2020 r., poz. 443). Podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objęta kodami PKD wpisanymi w rejestrze podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on stanu prawnego w obszarze działalności gospodarczej. Według Sądu Najwyższego z wyroków z dnia 7 stycznia 2013 roku, II UK 142/12 i 23 listopada 2016 roku II UK 402/15 oświadczenia wiedzy mają charakter faktów, dlatego mogą być kwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu. Należy zauważyć, iż przepisy ustawy o COVID -19 nie wyłączyły stosowania w tym postępowaniu normy art. 76 § 3 kpa. Oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący rzeczywistą działalność gospodarczą odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w ustawie, może przeprowadzić dowód przeciwko treści wpisu w dokumencie urzędowym. Obalenie domniemania polegać będzie na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny, niż wynikający z danych pozyskanych przez organ z rejestru podmiotów REGON. W tej sytuacji to przedsiębiorca, który nie dokonał w przewidzianym terminie zmiany, winien w tym postępowaniu zaoferować dowody, które jednoznacznie wskażą, iż w tej dacie wykonywał inny rodzaj przeważającej działalności niż wynika z wypisu rejestru REGON. W sytuacji pandemii gdzie byt i dalsza działalność gospodarcza może zależeć od skorzystania przez przedsiębiorcę ze zwolnienia z opłacania składek, szczególnie gdy została zgłoszona sygnalizacja o rozbieżności pomiędzy wpisem, a prowadzoną działalnością winno być przeprowadzone postępowanie wyjaśniające w tym przedmiocie. Tymczasem w kontrolowanej sprawie takie postępowanie wyjaśniające jaką rzeczywiście skarżąca prowadzi działalność nie zostało przeprowadzone. Formalne uchybienie w postaci braku zmiany wpisu do rejestru nie może rozstrzygać o braku przyznania pomocy dla przedsiębiorcy. Ustalenie rodzaju prowadzonej działalności wyłącznie w oparciu o treść wpisu w rejestrze podmiotów REGON, mogło bowiem skutkować odmową przyznania wsparcia przedsiębiorcy, który faktycznie prowadzi działalność dotkniętą ograniczeniami wprowadzonymi w związku z COVID-19 i poniósł w związku z tym szkody, a to pozostawałoby w sprzeczności z założeniami ustawy o COVID-19 i celami jakie ma ona realizować. Organ ponownie rozpoznając sprawę winien zobowiązać skarżącą do przedłożenia dowodów obrazujących i wskazujących na rzeczywisty, przeważający rodzaj działalności, który prowadził na datę 31 marca 2021 r. Z tych też względów biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.