II SA/Po 344/08

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędzia WSA Maria Kwiecińska Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2008 r. sprawy ze skargi "A" Spółki Jawnej w T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację inwestycji oddala skargę. /-/ E. Podrazik /-/ A. Łaskarzewska /-/ M. Kwiecińska UZASADNIENIE Decyzją nr (...) z dnia (...) 2006 r. Wójt Gminy P., na podstawie art. 56 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 25 poz. 150 ze zm.), określił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na zmianie sposobu użytkowania części istniejącej hali magazynowej na halę produkcyjną oraz budowę pomieszczeń socjalno-biurowych w miejscowości T. na działce nr (...). Pismem z dnia (...) 2006 r., sprecyzowanym w dniu (...) 2006 r., B. i J. K. wnieśli do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. żądanie stwierdzenia nieważności wyżej opisanej decyzji Wójta Gminy P. W uzasadnieniu podali, iż decyzja wydana została bez przeprowadzenia właściwego postępowania z udziałem społeczeństwa, stronom uniemożliwiono wypowiedzenie się, przed wydaniem decyzji, co do zebranych w sprawie materiałów, jak również nieprawidłowo wszczęto postępowanie naruszając zasady ogłaszania określone w art. 31, art. 32, art. 53 ustawy Prawo ochrony środowiska. Skarżący wskazali, iż Wójt zamieścił ogłoszenie o wszczęciu postępowania jedynie na tablicy ogłoszeń w budynku Urzędu Gminy. Ich zdaniem powyższe uchybienia wskazywały, iż decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa i jest nieważna. Decyzją z dnia (...) 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. umorzyło postępowanie wszczęte na wniosek B. i J. K. w sprawie stwierdzenia nieważności opisanej wyżej decyzji Wójta Gminy P. Uzasadniając swoją decyzję Kolegium stwierdziło, iż wniosek o stwierdzenie nieważności został złożony przez osoby nie mające interesu prawnego w sprawie, bowiem w świetle sporządzonego raportu oddziaływania inwestycji na środowisko nie ma konieczności ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania, planowana inwestycja nie spowoduje powstania nowych źródeł emisji zanieczyszczania, jak również nie spowoduje przekroczenia poziomu hałasu ponad standardy wynikające z przepisów ochrony środowiska. Stąd też B. i J. K. nie mieli przymiotu strony w toczącym się postępowaniu zakończonym decyzją nr (...) z dnia (...) 2006 r. Wójta Gminy P. B. i J. K. złożyli wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy przez SKO w K. podnosząc, iż mają status strony w rozumieniu art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kpa. Skarżący wskazali, że ich zdaniem projektowana inwestycja spowoduje znaczne przekroczenie poziomu hałasu, który już wykracza ponad dopuszczalne normy, jak również podtrzymali swoje dotychczasowe argumenty. Decyzją z dnia (...) 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało wyżej opisaną decyzję własną w mocy. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach inwestycji było wywieszone na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy P. Zainteresowani mieszkańcy mogli zatem wnieść uwagi i zastrzeżenia do planowanego przedsięwzięcia. Kolegium podtrzymało również swoje dotychczasowe argumenty i na ich podstawie uznało, iż B. i J. K. nie mają przymiotu strony w tej sprawie, a postępowanie jako bezprzedmiotowe należało umorzyć w oparciu o art. 105 kpa. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyli B. i J. K., zarzucając naruszenie przepisów art. 6, art. 7, art. 77 kpa i domagając się jej uchylenia. Skarżący podnieśli, iż Kolegium zaniechało zebrania materiału dowodowego w sprawie i nie podjęło czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego w zakresie interesu skarżących jako strony. Wskazali, iż są sąsiadami inwestycji w bezpośredniej odległości i realizacja projektowanej inwestycji spowoduje znaczne przekroczenie poziomu hałasu w środowisku. Stwierdzili, że mają przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu. Ponadto powtórzyli zarzuty prezentowane w odwołaniu i wcześniej we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy P. z dnia (...) 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia (...) 2007 r., sygn. akt (...), uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) 2007 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Kolegium z dnia (...) 2006 r. Sąd wskazał, że skarżący, którzy są właścicielami działki znajdującej się w bliskim sąsiedztwie terenu inwestycji mieli interes prawny w postępowaniu w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji inwestycji i przysługiwał im w trakcie trwania postępowania przymiot strony. Ponadto Sąd podkreślił, że treść i sposób podania do publicznej wiadomości zawiadomienia z dnia (...) 2006 r. o wszczęciu postępowania w sprawie zmiany sposobu użytkowania istniejącej hali nie spełniały warunków określonych w art. 32 ust. 1 pkt 1 oraz art. 3 pkt 19 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Sąd nakazał równocześnie zbadanie, czy decyzja Wójta Gminy P. z dnia (...) 2006 r. nie została wydana z naruszeniem art. 156 kpa w zw. z art. 11 ustawy Prawo ochrony środowiska, co dawałoby podstawy do stwierdzenia jej nieważności. Decyzją z dnia (...) 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło nieważność decyzji nr (...) Wójta Gminy P. z dnia (...) 2006 r. Zdaniem Kolegium obowiązkiem Wójta, zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, było podanie do publicznej wiadomości informacji o zamieszczeniu w publicznym wykazie danych wniosku o wydanie decyzji oraz o możliwości składania w terminie 21 dni od jego zamieszczenia uwag i wniosków, przy czym powyższe podanie do wiadomości powinno nastąpić przez zamieszczenie informacji na stronie internetowej organu, w sposób zwyczajowo przyjęty, w siedzibie organu oraz w pobliżu planowanego przedsięwzięcia. Zamieszczenie informacji jedynie na tablicy ogłoszeń w siedzibie organu naruszyło powyższą regulację i uniemożliwiło mieszkańcom składanie uwag i wniosków co do omawianego przedsięwzięcia, co skutkować musiało stwierdzeniem nieważności decyzji na podstawie art. 11 ustawy Prawo ochrony środowiska poprzez rażące naruszenie procedury przewidzianej powyższą ustawą. Inwestor planowanej inwestycji, "A" Sp. j. w T., wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zdaniem wnioskodawcy decyzja powyższa naruszyła art. 16 § 1 oraz art. 156 § 1 pkt 7 kpa poprzez stwierdzenie nieważności decyzji w oparciu o przesłanki natury procesowej, pomimo iż instytucja powyższa odnosi się wyłącznie do decyzji dotkniętych wadami materialnymi. Tym samym art. 11 ustawy Prawo ochrony środowiska, stwierdzający, że decyzja wydana z naruszeniem przepisów ustawy jest nieważna, znajduje zastosowanie wyłącznie w przypadku naruszenia przepisów materialnych, nie zaś procesowych, co, zdaniem organu, miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Decyzją z dnia (...) 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Kolegium powtórzyło, iż nie umożliwienie przez Wójta udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego sporządzane są środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację planowanego przedsięwzięcia, rażąco naruszyło przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska i musiało skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji z dnia (...) 2006 r. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu inwestor "A" Sp. j. w T. Skarżący podniósł, iż zaskarżona decyzja naruszyła prawo materialne poprzez przyjęcie, że naruszenie przepisów postępowania zawartych w ustawie Prawo ochrony środowiska stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji. Równocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się naruszenia art. 16 i 156 § 1 pkt 7 kpa poprzez wzruszenie decyzji ostatecznej w drodze stwierdzenia jej nieważności pomimo nie wystąpienia przesłanek je uzasadniających oraz art. 107 § 1 i 4 kpa poprzez nie wskazanie dowodów, na których oparł się organ administracji rozstrzygając sprawę jak również brak odniesienia do zarzutów podnoszonych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Uzasadniając swoją skargę skarżący podtrzymał dotychczasowe stanowisko dotyczące wykładni art. 11 ustawy Prawo ochrony środowiska oraz wskazał. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Zgodnie z art. 53 ustawy z 21 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zapewnia możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego sporządzany jest raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Uszczegółowienie powyższego artykułu stanowi art. 32 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska nakazujący podanie do publicznej wiadomości informacji o zamieszczeniu w publicznie dostępnym wykazie danych o wniosku o wydanie decyzji oraz o możliwości składania uwag i wniosków, wskazując jednocześnie miejsce i 21-dniowy termin ich składania. Jednocześnie, zgodnie z art. 3 pkt 19 powyższej ustawy, podanie do publicznej wiadomości odbywa się poprzez ogłoszenie informacji, w sposób zwyczajowo przyjęty, w siedzibie organu właściwego w sprawie oraz poprzez obwieszczenie w pobliżu miejsca planowanego przedsięwzięcia, jak również, zgodnie z art. 32 ust. 3 ustawy Prawo ochrony środowiska, poprzez zamieszczenie informacji na stronie internetowej organu właściwego do wydania decyzji, jeśli organ ten prowadzi taką stronę. Sens powyższych regulacji sprowadza się nie tylko do poinformowania jak najszerszego grona osób zainteresowanych o podejmowanych przez organy ochrony środowiska działaniach, lecz przede wszystkim do umożliwienia im realnego w nim uczestniczenia. Zaznaczyć należy, że udział społeczeństwa w postępowaniu w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia jest elementem kontroli społecznej w procesach gospodarowania zasobami środowiska jako dobrem wspólnym. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, ze Wójt Gminy P. nie zrealizował obowiązków nałożonych na niego powyższej wskazanymi przepisami ustawy Prawo ochrony środowiska. Ze znajdującego się w aktach sprawy zawiadomienia o wszczęciu postępowania wynika, że zostało ono wywieszono jedynie na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy P. nie spełniając tym samym ustawowych wymagań. Ponadto sama treść zawiadomienia również była wadliwa, bowiem nie informowała o możliwości składania, w terminie 21 od daty wywieszenia powyższego zawiadomienia, wniosków i uwag, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że możliwe jest zapoznanie się z raportem o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Powyższe naruszenia przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska należy traktować jako rażące naruszenie prawa, bowiem ich konsekwencją było uniemożliwienie udziału społeczeństwa w toczącym się postępowaniu. Odnosząc się do zarzutów skarżących, że art. 11 ustawy Prawo ochrony środowiska nie może stanowić podstawy orzeczenia nieważności decyzji, wskazać należy, że zarzutu powyższy jest bezzasadny. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 7 kpa za nieważną należy uznać decyzję, która zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Tym samym stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie powyższego artykułu jest możliwe tylko wtedy, gdy przepis prawa materialnego przewiduje, że określona wadliwość decyzji powoduje jej nieważność. Przepisem prawa materialnego, który określa jaka wadliwość decyzji powoduje jej nieważność, jest w tym przypadku art. 11 ustawy Prawo ochrony środowiska. Zgodnie z powołanym przepisem decyzja wydana z naruszeniem przepisów dotyczących ochrony środowiska jest nieważna. Z treści przepisu art. 11 ustawy Prawo ochrony środowiska nie wynika, iż naruszenia przepisów dotyczących ochrony środowiska mają odnosić się tylko do naruszeń prawa materialnego, a nie są objęte tą regulacją przepisy procedur związanych z ochroną środowiska. Takie ograniczenie zakresu obowiązywania normy zawartej w art. 11 ustawy Prawo ochrony środowiska byłoby nieuprawnione na gruncie obowiązujących przepisów, zwłaszcza w kontekście stosowania tego przepisu w połączeniu z przepisem art. 156 § 1 pkt 7 kpa. Celem tego ostatniego przepisu jest bowiem rozszerzenie przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji ze względu na ochronę pewnych szczególnych dóbr i wartości. W rozpatrywanym przypadku tym szczególnym dobrem jest stan środowiska. Dla zachowania właściwego stanu środowiska znaczenie posiadają zarówno przepisy o charakterze materialnym, jak i proceduralnym, w tym przepisy dotyczące postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia oraz gwarantujące udział społeczeństwa w postępowaniach w sprawach ochrony środowiska. Przyjęcie innej wykładni art. 11 ustawy Prawo ochrony środowiska stanowiłoby osłabienie jego szczególnej roli w procesie ochrony środowiska. Reasumując dotychczasowe rozważania stwierdzić należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. słusznie stwierdziło, że nie dochowanie obowiązków wynikających z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska musiało skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji Wójta Gminy P. z (...) 2006 r. na podstawie art. 11 powyższej ustawy w związku z art. 156 § 1 pkt 7 kpa. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Kolegium z dnia (...) 2007 r. odpowiadają więc prawu. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) skargę oddalano. /-/ E.Podrazik /-/ A.Łaskarzewska M.Kwiecińska Za nieobecnego sędziego korzystającego z urlopu uzasadnienie wyroku podpisała sędzia /-/ A.Łaskarzewska MK