II OSK 1763/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny po rozpoznaniu w dniu 23 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych D. W., M. W. oraz M. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 czerwca 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 1091/05 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi D. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2005 r., znak [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 czerwca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę D. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2005 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 18 sierpnia 2005 r. D. W. została wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 złotych, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie strona odebrała w dniu 5 września 2005 r. W terminie do uzupełnienia braków formalnych skarżąca złożyła pismo zatytułowane "zażalenie – wniosek", datowane na dzień 8 września 2005 r. Z treści tego pisma wynikało, że skarżąca skarży zarządzenie Sądu z dnia 1 lipca 2005 r. Z uwagi na okoliczność, że takie zarządzenie w sprawie nie zostało wydane, ponieważ skarga została zarejestrowana dopiero w dniu 18 sierpnia 2005 r., na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału zobowiązano skarżącą do sprecyzowania pisma z dnia 8 września 2005 r. Skarżąca odebrała powyższe wezwanie w dniu 26 września 2005 r. i w wyznaczonym terminie, jak i po jego upływie, nie sprecyzowała treści pisma. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że odrzuceniu nieopłaconej skargi nie sprzeciwiała się okoliczność związana z tym, że skarżąca w dniu 28 września 2005 r. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy, albowiem wniosek ten dotyczył innej kwestii i czynność ta została dokonana z uchybieniem terminu do wniesienia wpisu sądowego od skargi. W skargach kasacyjnych od powyższego postanowienia D. W., M. W. i M. W. zarzucili Sądowi I instancji naruszenie art. 220 § 3 w związku z art. 49 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., przez potraktowanie skargi jako nieopłaconej i odrzucenie jej w sytuacji, gdy skarżąca D. W. została zwolniona od kosztów postępowania w tej sprawie, a także art. 141 § 4 w związku z art. 166 p.p.s.a. poprzez brak uzasadnienia przyczyn, z powodu których Sąd nie dopatrzył się znaczenia w sprawie kolejno składanych pism zawierających stanowisko skarżącej zawierające wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna oparta jest na uzasadnionych podstawach. Stosownie do treści art. 220 § 3 p.p.s.a., stanowiącego podstawę wydania zaskarżonego postanowienia, skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Z akt sprawy oraz okoliczności podniesionych w skardze kasacyjnej wynika, że prawomocnym postanowieniem z dnia 2 lipca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał D. W. prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji w rozpoznawanej sprawie zobowiązany był uwzględnić powyższe rozstrzygnięcie, albowiem stosownie do art. 239 pkt 4 p.p.s.a. strona, której przyznane zostało prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa, nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Wbrew stanowisku wyrażonemu w zaskarżonym postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, odrzucenie skargi D. W. nie mogło być uzasadnione faktem niezastosowania się przez skarżącą do skierowanego do niej wezwania do uiszczenia wpisu od skargi, albowiem skarżąca złożyła w trakcie biegu terminu przewidzianego na dokonanie tejże czynności procesowej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Należy zauważyć, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy czyni niewymagalnym wcześniejsze wezwanie do uiszczenia wpisu i przerywa bieg terminu wskazanego w zarządzeniu przewodniczącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie miał podstaw, by przyjąć, że skarżąca w otwartym dla niej terminie nie wystąpiła o zwolnienie od kosztów sądowych, albowiem taki charakter (wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych) należało nadać pismu D. W. z dnia 8 września 2005 r. zatytułowanemu "zażalenie wniosek" (k. 13 akt). Co prawda, zgodzić się należy z Sądem I instancji, że omawiane pismo nie zawierało jasnej w swej treści osnowy wniosku, niemniej uwzględniona w sprawie powinna być okoliczność, że skarżąca prawidłowo wezwana do sprecyzowania treści złożonego pisma zarządzeniem z dnia 13 września 2005 r. (doręczonym w dniu 26 września 2005 r.) w piśmie z dnia 28 września 2005 r. (data nadania w placówce pocztowej) wskazała niebudzące wątpliwości żądanie, którym miało być zwolnienie wnioskodawcy z kosztów sądowych cyt. "od opłaty od powyższej sprawy i obciążenia kosztami sądowymi strony przeciwnej". Naczelny Sąd Administracyjny nie zgadza się z przyjętymi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny ustaleniami, zgodnie z którymi wniosek zawarty w piśmie z dnia 28 września 2005 r. dotyczył "innej kwestii", aniżeli sprawa nieprecyzyjnie określona pismem nazwanym "zażalenie wniosek". Zasadniczy wpływ na wadliwość przyjętej przez Sąd I instancji kwalifikacji pisma procesowego miało tu bowiem nie tylko niedostrzeżenie, że kwestia zwolnienia skarżącej od kosztów powiązana była z powtórzeniem wcześniej wyrażonego już postulatu "obciążenia kosztami sądowymi strony przeciwnej", co w pośredni sposób łączyło treściowo oba porównywane pisma. Następcze nadanie pismu z dnia 8 września 2005 r. cech wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych należało w niniejszej sprawie wywieść bowiem przede wszystkim z tego, że skarżąca złożyła pismo z 28 września 2005 r. w trakcie siedmiodniowego terminu wyznaczonego jej zarządzeniem z dnia 13 września 2005 r., co w istotny sposób wskazywało na to, że jest to wykonanie czynności, do której strona została wezwana, a więc sprecyzowanie treści pisma budzącego wątpliwości. Domniemanie tego rodzaju mogłoby zostać obalone tylko wtedy, gdyby bez jakichkolwiek zastrzeżeń można w danej sprawie przyjąć, że określone pismo jest kierowane do sądu z własnej inicjatywy strony i nie zmierza do wykonania wezwania sądu. W niniejszej sprawie tak jednak nie było. Pismo D. W. miało wszelkie cechy nawiązania do wcześniejszego pisma, które sąd administracyjny określił jako niezrozumiałe i wymagające sprecyzowania. Niezależnie od mylnie powołanej daty (1 lipca), skarżąca wskazując, że zaskarża wydane zarządzenie, w istocie sprzeciwiła się nałożonym na nią skutkom prawnym, rozumianym jako obowiązek uiszczenia wpisu od skargi na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2005 r. Taką treść żądania skarżąca dookreśliła w piśmie stanowiącym odpowiedź na doręczone jej wezwanie, co stanowić powinno o przerwaniu biegu terminu do uiszczenia wpisu od skargi, które wyznaczone zostało w zarządzeniu przewodniczącego. Należy zauważyć, że konsekwencją zwolnienia D. W. od kosztów sądowych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z dnia 2 lipca 2007 r. było zniesienie wymogu uiszczenia przez skarżącą wpisu od skargi. W tej sytuacji, Sąd I instancji nie miał żadnych podstaw do odrzucenia skargi w oparciu od uznanie jej za nieopłaconą w terminie. Powyższego stanowiska nie zmienia okoliczność związana z prawomocnym oddaleniem przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 lipca 2006 r., sygn. II OZ 676/06 wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy, albowiem po wydaniu powyższego orzeczenia nie zostało wydane zarządzenie w przedmiocie wezwania skarżącej do opłacenia skargi w ustawowym terminie, a ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu kolejnego wniosku skarżącej, przyznał jej ostatecznie zwolnienie od kosztów sądowych. Uwzględniając wyżej przedstawione powody, należało uznać, że zaskarżone postanowienie odrzucające skargę D. W. zostało wydane z naruszeniem wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów, co uzasadniało jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.