II GSK 946/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Cysek (spr.) Sędzia NSA Magdalena Bosakirska Sędzia del. WSA Ludmiła Jajkiewicz Protokolant Małgorzata Olejowska po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 11 sierpnia 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 389/09 w sprawie ze skargi C. P. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania; 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Objętym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 11 sierpnia 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 389/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. w sprawie ze skargi C. P. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2008, nr [...], oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Sąd I instancji uwzględnił następujący stan sprawy. W dniu [...] lutego 2005 r. C. P. złożył wniosek do Powiatowego Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. o przyznanie mu pomocy finansowej na działanie - wspieranie gospodarstw niskotowarowych. Do wniosku dołączył załączniki dotyczące własności gospodarstwa położonego we wsi S., gmina G., którego dotyczył wniosek oraz plan rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Pismem z dnia [...] stycznia 2006 r. Kierownik Biura ARiMR w W. wezwał C. P. do usunięcia w terminie 7 dni braków formalnych wniosku występujących w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Wnioskodawca zastosował się do wezwania i usunął wskazane w wezwaniu braki. Decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał C. P. płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w kwocie 4.818,66 zł. Ponieważ decyzja uwzględniała wniosek na podstawie art. 107 § 4 k.p.a. nie została uzasadniona. Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r., na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., nr. 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.), stwierdził nieważność decyzji Kierownika Biura powiatowego ARMIR z dnia [...] lutego 2006 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w wyniku ponownej weryfikacji dokumentów załączonych do wniosku o przyznanie płatności do gospodarstw niskotowarowych ustalono, że w dniu składania wniosku o płatność wnioskodawca nie był uprawniony do jej otrzymania, ponieważ nie był właścicielem przedmiotowego gospodarstwa rolnego. Ustalono, iż w świetle dokumentów znajdujących się w aktach sprawy własność przysługiwała S. i S. P. Organ nadzoru I instancji uznał zatem, że wnioskodawca nie spełniał wymogu wynikającego z treści § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 286, poz. 2870 ze zm., dalej: rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r.). Od decyzji tej C. P. złożył odwołanie, w którym wskazał, że jest synem małżonków P. i od 1978 r., po ich śmierci, jako spadkobierca prowadzi wraz z żoną przedmiotowe gospodarstwo rolne. Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w myśl § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. warunkiem przyznania płatności jest miedzy innymi prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym stanowiącym przedmiot jego odrębnej własności albo jego małżonka, albo przedmiot ich współwłasności. Płatność według § 6 ust. 2 udzielana jest na wniosek producenta rolnego przy czym zgodnie z § 6 ust. 4 pkt 3 powołanego rozporządzenia do wniosku dołącza się dokument potwierdzający prawo własności gospodarstwa niskotowarowego. Wnioskodawca takiego dokumentu nie przedstawił. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. C. P.ponownie powołał się na argumenty podniesione uprzednio w odwołaniu. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uznał skargę C. P. za uzasadnioną. Wskazał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydana została na podstawie treści art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., czyli na podstawie uznania, że wydana decyzja rażąco narusza prawo. Sąd I instancji podał, że naruszenie § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r., zdaniem organów, polegało na tym, że wnioskodawcy przyznano wspomnianą decyzją płatność do gospodarstwa niskotowarowego, mimo, że nie był on właścicielem gospodarstwa, ponieważ własność przysługiwała S. i S. P. Sąd I instancji podkreślił, iż okoliczność ta została ustalona w oparciu o te same dokumenty dotyczące tytułu własności, na podstawie których wcześniej uznano, że prawo to służy wnioskodawcy (kserokopie 2 aktów własności ziemi wystawionych na małżonków P., wypisy z rejestru gruntów dotyczące również wspomnianych osób oraz zaświadczenie Wójta Gminy G. z [...] lutego 2005 r., z którego wynika, że C. P. prowadzi gospodarstwo od 1978 r.). Okoliczność własności gospodarstwa w świetle złożonych przy wniosku o pomoc finansową dokumentów budziła wątpliwości, lecz nie została wyjaśniona w sposób należyty, co w toku postępowania związanego ze stwierdzeniem nieważności decyzji nie było możliwe. Sąd I instancji uznał, iż w rozpoznawanej sprawie nie można było stwierdzić bezspornie, że właścicielem gospodarstwa nie jest skarżący, a co za tym idzie, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w swojej decyzji popełnił błąd polegający na rażącym naruszeniu prawa. Wskazano, że kwestionowana decyzja z dnia [...] lutego 2006 r. została wydana w oparciu o niewystarczający materiał dowodowy, a sprawa nie została wszechstronnie wyjaśniona. Zdaniem Sądu I instancji, powyższe nie mogło stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności wspomnianej decyzji. W skardze kasacyjnej Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zaskarżył powyższy wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie i oddalenie skargi C. P. oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego - § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a) w związku z § 6 ust. 2 w związku z § 6 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że przyznanie płatności niskotowarowej, pomimo niedołączenia do wniosku o płatność dokumentu potwierdzającego prawo własności gospodarstwa niskotowarowego, nie stanowi rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W uzasadnieniu strona wnosząca skargę kasacyjną podniosła, iż organ wydając zaskarżoną decyzję słusznie uznał, że doszło do naruszenia § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a) w związku z § 6 ust. 2 w związku z § 6 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. Podniesiono, iż wnioskodawca składając wniosek o "płatność niskotowarową" nie dołączył do niego dokumentu potwierdzającego jego prawo własności gospodarstwa niskotowarowego. Z dokumentów załączonych do wniosku wynikało, iż właścicielami przedmiotowego gospodarstwa byli S. i S. P. W ocenie organu, wspomniane dokumenty nie spełniały warunków określonych w przepisie § 6 ust. 4 pkt 3 omawianego rozporządzenia. Zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną, C P składając wniosek o "płatność niskotowarową" powinien dołączyć do niego postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku lub wyciąg z Ksiąg Wieczystych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest zasadna. W świetle § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. jednym z warunków przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego jest to, aby w dniu złożenia wniosku producent rolny prowadził działalność rolniczą, o której mowa w pkt 2, w gospodarstwie rolnym stanowiącym przedmiot odrębnej własności producenta rolnego albo jego małżonka, albo przedmiot ich współwłasności. Zgodnie zaś z § 6 ust. 4 pkt 3 powołanego aktu prawnego do wniosku należy dołączyć dokument potwierdzający prawo własności. Z zestawienia obu powołanych przepisów wynika, iż znaczenie ma dzień złożenia wniosku, a istnienie odrębnej własności producenta rolnego albo jego małżonka, albo ich współwłasności (nie wchodzi tu w rachubę co istotne inna pod względem podmiotowym współwłasność) musi być potwierdzone dokumentem, którego uzyskanie obciąża wnioskodawcę a nie organ. Wykluczone jest zatem przyznawanie przedmiotowego rodzaju płatności, gdy fakt istnienia odrębnej własności producenta rolnego albo jego małżonka, albo przedmiot ich współwłasności nie został wykazany przez wnioskodawcę, a jest jedynie teoretycznie możliwy. Sąd I instancji przyznał w zaskarżonym wyroku, iż kwestia kto jest właścicielem gospodarstwa nie jest oczywista i bezsporna oraz budziła wątpliwości, uznając brak jej wyjaśnienia w toku postępowania o udzielenie pomocy, wskazując przy tym na możliwość, że na skutek spadkobrania lub zasiedzenia właścicielem jest skarżący. Rzecz jednak w tym, iż takie stanowisko pomija, iż to na wnioskodawcy ciążył obowiązek potwierdzenia dokumentem dołączanym już do wniosku swych uprawnień właścicielskich (albo jego małżonki albo ich współwłasności) i prawodawca przewidział przyznawanie pomocy tylko wtedy, gdy te uprawnienia można było na podstawie stosownego udokumentowania traktować właśnie jako oczywiste, bezsporne i nie budzące wątpliwości. Orzekając ponownie w sprawie o legalności decyzji kończącej postępowanie nadzorcze, Sąd I instancji weźmie pod uwagę poczynione wyżej wywody. Z tych wszystkich względów orzeczono, jak w sentencji z mocy art. 185 § 1 p.p.s.a. O odstąpieniu od zasądzania kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a.