II OZ 1134/13

SENTENCJA II OZ 1134 / 13 POSTANOWIENIE Dnia 5 grudnia 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 24 października 2013 r. sygn. akt II SAB/Bk 50/13 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie skargi E. S. na przewlekłość postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wysokim Mazowieckim w przedmiocie postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE II OZ 1134 / 13 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił skarżącemu E. S. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż we wniosku o przyznanie prawa pomocy w powyższym zakresie skarżący podał, iż samotnie prowadzi gospodarstwo rolne położone na bardzo słabych glebach. Około połowa powierzchni gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego położona jest w odległości 13 km od siedliska, co utrudnia gospodarowanie i podnosi koszty. Orzeczeniem komisji lekarskiej KRUS skarżący został uznany za czasowo niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym, co spowodowało ograniczenie produkcji. Do najcięższych prac jest zmuszony najmować pracowników. Wskazał, że wzrosły również ceny środków do produkcji rolnej, co zwiększa koszty jej prowadzenia. Majątek wnioskodawcy stanowi nieruchomość rolna o powierzchni 18 ha, drewniany dom o powierzchni 60 m² z 1908 r., stare i niefunkcjonalne budynki gospodarskie oraz wymagające napraw maszyny rolnicze. Nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. Źródłem jego utrzymania jest renta w wysokości 465 zł miesięcznie. Uzyskał również dochód ze sprzedaży zboża 1.600 zł, zwrot akcyzy 1.200 zł, czynsz z dzierżawy 1.000 zł, zwrot kosztów sądowych 124 zł. Przeciwko niemu prowadzonych jest siedem postępowań egzekucyjnych, a komornicy zajmują jego dochody. Wysokość jego zadłużenia wynosi około 14.000 zł. Z przedłożonych dodatkowych dokumentów wynika, że skarżący posiada 8 sztuk bydła, w tym 3 krowy, maszyny rolnicze, w tym ciągnik, przyczepę, maszyny do uprawy i pielęgnacji roślin oraz do nawożenia. Wskazał, że na żywność miesięcznie wydatkuje około 600 zł: na energię 100 zł, na wodę 30 zł, na telefon 100 zł, na wywóz nieczystości 36 zł. W okresie kwiecień – czerwiec 2013 r. nie sprzedawał płodów rolnych, jednak planuje taką sprzedaż po zbiorach. W marcu 2013 r. wnioskodawca otrzymał dopłatę do prowadzonej produkcji w wysokości 2.335,43 zł. Z powodu nieopłacenia rachunków odcięto mu prąd. Strona przedłożyła następujące dokumenty: wezwania do zapłaty należności na łączną kwotę ponad 3.000 zł (z dnia 13 czerwca 2013 r. na kwotę 208,02 zł, z dnia 18 czerwca 2013 r. na kwotę 329,98 zł i z dnia 24 stycznia 2013 r. na kwotę 2.604,79 zł), wezwanie do dokonywania potrąceń z renty lub emerytury z dnia 6 maja 2013 r. na kwotę 1.240,06 zł, decyzję o przyznaniu renty w kwocie 465,14 zł miesięcznie, decyzję o przyznaniu pomocy finansowej z funduszy europejskich z dnia 15 lutego 2013 r. na kwotę 3.238, 11 zł. Oddalając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że wykazanie trudnej sytuacji majątkowej nie powinno budzić żadnych wątpliwości z punktu widzenia wiarygodności. Z przedłożonej przez stronę dokumentacji powinna wynikać obiektywna niemożność poniesienia pełnych kosztów sądowych. Zdaniem Sądu w sprawie niniejszej nie zostały wykazane przez skarżącego okoliczności uzasadniające uwzględnienie żądania. W sprawie brak jest możliwości ustalenia w sposób wiarygodny rzeczywistej sytuacji majątkowej strony. Jedynymi dokumentami, z których jednoznacznie wynika wysokość uzyskiwanych dochodów jest decyzja KRUS o przyznaniu renty rolniczej (wypłacanej w kwocie 465,14 zł) oraz decyzja o płatności ONW na kwotę ponad 3.238, 11 zł. Dodatkowo skarżący wskazał, że uzyskał zwrot podatku akcyzowego (1.200 zł), dochód z dzierżawy (1.000 zł) oraz zwrot kosztów postępowania sądowoadministracyjnego (124 zł), jednakże zauważyć należy, że są to dochody co do zasady niemające charakteru stałego (zwrot kosztów, zwrot akcyzy), a strona nie wskazała, czy czynsz dzierżawny otrzymuje comiesięcznie, raz czy kilka razy w roku. Jednocześnie skarżący deklaruje stałe wydatki comiesięczne w kwocie ponad 800 zł, nie licząc kwot zajmowanych przez komorników. Powyższe budziło w ocenie Sądu pierwszej instancji uzasadnione wątpliwości, co do wiarygodności złożonych oświadczeń, zwłaszcza co do tego, skąd skarżący uzyskuje środki na bieżące potrzeby, skoro jego renta jest zajęta w postępowaniu egzekucyjnym, a gospodarstwo – jak on sam deklaruje – utraciło dochodowość wskutek braku zdolności do pracy. Nadto do złożonego obecnie wniosku skarżący nie dołączył żadnych dowodów ponoszonych wydatków (za wyjątkiem dokumentów wskazujących na zajęcia egzekucyjne). Deklarując zadłużenie w wysokości około 14.000 zł nie przedłożył jakichkolwiek dokumentów na tę okoliczność. Również powołując się stale na zajęcia egzekucyjne nie przedstawił postanowienia o bezskuteczności egzekucji, które mogłoby świadczyć o jego niewypłacalności. Na konieczność przedłożenia takiego postanowienia zwracano stronie wielokrotnie uwagę. Brak załączenia postanowienia o bezskuteczności egzekucji przy jednoczesnym deklarowaniu trudnej sytuacji majątkowej podważa wiarygodność złożonych oświadczeń majątkowych, uprawnia do wniosku o wybiórczym charakterze przedkładanej dokumentacji, a przez to wskazuje na jej niewiarygodność. Nie pozwala to uwzględnić wniosku strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Podsumowując, Sąd przyjął, że przedłożone dokumenty nie uprawniają do oceny, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w tej sprawie, które na tym etapie stanowi jedynie wpis w wysokości 100 zł. Nadto Sąd pierwszej instancji zaznaczył, iż nie neguje, że skarżący rzeczywiście nie jest w łatwej sytuacji oraz że jest świadomy, że prowadzenie działalności rolniczej, zwłaszcza przez osobę w podeszłym wieku wiąże się z wieloma trudnościami. Jednak przyznanie prawa pomocy może nastąpić jedynie przy przedłożeniu oświadczenia majątkowego niebudzącego istotnych wątpliwości. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w sprawie niniejszej. Sąd wziął również pod uwagę przedłożone zaświadczenia lekarskie oraz znany z urzędu fakt, że skarżący posiada orzeczenie o okresowej, całkowitej niezdolności do pracy. Wyłącznie te okoliczności nie mogą jednak przesądzić, w kontekście całokształtu przedstawionych oświadczeń i dokumentacji o braku środków na pokrycie pełnych kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Mając powyższe względy na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.- zwanej dalej P.p.s.a) orzekł jak na wstępie. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył E. S., kwestionując ocenę Sądu pierwszej instancji przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Jego zdaniem przedstawiona sytuacja finansowa uzasadniała chociaż przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Z tych względów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowity, ewentualnie w zakresie częściowym, np. ustanowienie adwokata albo zwolnienie od kosztów sądowych albo o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Do zażalenia zostały załączone upomnienie z Urzędu Gminy Klukowo na kwotę 404,80 zł + odestki, postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. z dnia [...] października 2013 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec bezskuteczności egzekucji oraz zarządzenie Prezesa Sądu Rejonowego w Z. o zarządzeniu odroczenia skarżącemu spłaty kosztów sądowych w kwocie 2604,79 zł z uwagi na trudną sytuację materialną strony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W przedmiotowej sprawie, co prawidłowo ustalił Sąd pierwszej instancji, nie zostało wykazane przez skarżącego, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zasadnie podkreślono w tym zakresie przede wszystkim to, że nie została wyjaśniona okoliczność dotycząca, jakiego okresu dotyczy otrzymywany czynsz dzierżawny, stanowiący znaczną część zadeklarowanych dochodów, jak również nie została wykazana dokumentami rzeczywista wysokość zadłużenia skarżącego. Do przedstawienia tych dokumentów strona była wzywana. Tymczasem podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, który nie przedstawia żądanych wyjaśnień lub przedstawia je w ograniczonym zakresie, musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z jego bierności. Zauważyć także trzeba, iż wraz z wniesionym zażaleniem strona przedstawiła m.in. postanowienie Komornika Sądowego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec bezskuteczności jego prowadzenia, brak którego eksponował Sąd pierwszej instancji. Przedstawienie jednak takiego dokumentu Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu nie powoduje, iż można z tego powodu Sądowi pierwszej instancji poczynić, jakiekolwiek zarzuty odnośnie błędnej oceny sytuacji materialnej i finansowej skarżącego. Nie zmienia to, bowiem faktu, iż rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd pierwszej instancji takim dokumentem nie dysponował. Naczelny Sąd Administracyjny nie ustala zaś sytuacji skarżącego, a dokonuje oceny prawidłowości stanowiska zaprezentowanego w tym zakresie przez Sąd pierwszej instancji. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniesione zażalenie na mocy art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.