I OZ 547/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. i P.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 września 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 361/21 o umorzeniu postępowania w sprawie ze skargi D. i P.W. na uchwałę Radę Gminy [...] z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] w przedmiocie wyrażenia zgody na sprzedaż nieruchomości w trybie bezprzetargowym postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 28 września 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 361/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej "P.p.s.a.") umorzył postępowanie wywołane skargą D. i P.W. na uchwałę Radę Gminy [...] z [...] listopada 2020 r., nr [...] w przedmiocie wyrażenia zgody na sprzedaż nieruchomości w trybie bezprzetargowym. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że D. i P.W. (dalej "skarżący") wnieśli skargę na ww. uchwałę Rady Gminy [...]. W odpowiedzi na skargę organ gminy wniósł o jej: - odrzucenie ze względu na jej niedopuszczalność, gdyż skarżący nie wykazali naruszenia ich interesu prawnego lub uprawnienia; - umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość, ponieważ Rada Gminy [...] uchwałą Nr [...] z [...] marca 2021 r. uchyliła uchwałę będącą przedmiotem zaskarżenia w sprawie wyrażenia zgody na sprzedaż nieruchomości w trybie bezprzetargowym, a tym samym kwestionowany akt nie obowiązuje; - oddalenie skargi z uwagi na brak legitymacji procesowej; - oddalenie skargi jako bezzasadnej; - zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych. W ocenie Sądu I instancji postępowanie w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe, bowiem uchwała Rady Gminy [...] z [...] listopada 2020 r. była już przedmiotem wyroku w zakresie objętym skargą skarżących. Wyrokiem z 13 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 508/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, uwzględniając skargę Wojewody [...] na uchwałę Rady Gminy [...] z [...] listopada 2020 r., nr [...] w przedmiocie wyrażenia zgody na sprzedaż nieruchomości w trybie bezprzetargowym, stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały. Tym samym, w ocenie Sądu, wobec uprawomocnienia się ww. wyroku, niniejsze postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie złożyła P.W. (dalej "skarżąca") reprezentowana przez pełnomocnika. Zaskarżając postanowienie w całości zarzuciła: 1. naruszenie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w zw. z art. 183 § 2 P.p.s.a. poprzez ich błędną wykładnię polegająca na mylnym przyjęciu, że na skutek wyroku WSA w Olsztynie z 13 lipca 2021 r., sygn. akt: II SA/OI 508/21 została spełniona przesłana nieważności postępowania i w konsekwencji niniejsze postępowanie stało się bezprzedmiotowe; 2. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na mylnym przyjęciu, że sprawa sygn. akt II SA/Ol 508/21 została wszczęta wcześniej niż niniejsza sprawa o sygn. akt II SA/OI 361/21 i związku z tym zachodzi bezprzedmiotowość niniejszego postępowania i jego nieważność; podczas gdy niniejsza sprawa została wszczęta jako pierwsza, co powoduje skarga winna zostać rozpatrzona, a nieważnością dotknięte być postępowania sygn. akt II SA/OI 508/21. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o: 1. uchylenie zaskarżonego postanowienia i skierowanie sprawy do rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, 2. zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazano, iż Sąd I instancji błędnie ustalił stan faktyczny, bowiem sprawą wcześniej wszczętą jest niniejsza sprawa, na co wskazuje choćby sygnatura akt. Niniejsza sprawa nosi sygnaturę II SA/Ol 361/21; sprawa na która powołuje się Sąd nosi sygnaturę późniejszą - II SA/Ol 508/21. W ocenie skarżącej oznacza to, że nieważnością dotknięte jest postępowanie w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 508/21 i zapadły w tamtej sprawie wyrok z 13 lipca 2021 r. a nie niniejsze postępowanie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn" w rozumieniu powyższego przepisu będziemy mieć do czynienia wówczas, gdy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku zaistnieją zdarzenia, które uniemożliwiają osiągnięcie jego celu albo spowodują, że kontrola zaskarżonego aktu lub czynności stała się zbędna, przy czym owo zdarzenie skutkujące bezprzedmiotowością postępowania musi zaistnieć dopiero w toku postępowania, albowiem jego zaistnienie przed datą wniesienia skargi powinno skutkować jej odrzuceniem (zob. postanowienie NSA z 20 stycznia 2011 r. II OSK 2453/10, LEX nr 743432; postanowienie NSA z 7 września 2011 r. II GSK 1215/11, LEX nr 899023; wyrok NSA z 22 lipca 2014 r. II OSK 378/13, LEX nr 1582107 i postanowienie NSA z 14 lutego 2014 r. II GSK 177/14, LEX nr 1450679). W powołanym przepisie chodzi o przeszkodę mającą charakter trwały, uniemożliwiającą prowadzenie dalszego postępowania w sprawie. Innymi słowy postępowanie przed sądem staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego trakcie wystąpiły zdarzenia, w następstwie których przestaje istnieć sprawa sądowoadministracyjna. Pogląd ten utrwalony jest w orzecznictwie sądów administracyjnych – postanowienia NSA z: 7 września 2021 r., sygn. akt III OZ 600/21, 12 października 2021 r., sygn. akt II OZ 572/21, 27 kwietnia 2021 r., sygn. akt II FZ 26/21. W toku postępowania ustalono, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 13 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 508/21 rozpoznając skargę Wojewody [...] na uchwałę nr [...] Rady Gminy [...] z [...] listopada 2020 r. stwierdził jej nieważność. Wyrok stał się prawomocny. Z akt niniejszej sprawy wynika także, że skarżący również domagali się stwierdzenia nieważności przedmiotowej uchwały. Za trafne należy zatem uznać stanowisko Sądu I instancji, że w sprawie II SA/Ol 508/21 stwierdzona została nieważność uchwały, która jest przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie, tym samym brak jest możliwości ponownego wyrokowania w tej materii. Zgodnie bowiem z art. 183 § 2 pkt 3 P.p.s.a. nieważność postępowania zachodzi jeżeli w tej samej sprawie toczy się postępowanie wcześniej wszczęte przed sądem administracyjnym albo jeżeli sprawa taka została już prawomocnie osądzona. W tym stanie rzeczy uznać należy, iż w sprawie niniejszej ziściła się przesłanka prawomocnego osądzenia sprawy. W świetle powyższego argument zażalenia odnoszący się do pierwszeństwa sprawy, która winna skutkować nieważnością postępowania uznać należy za nieuzasadniony. Dla ewentualnej nieważności postępowania w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 3 P.p.s.a., jak powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie ma znaczenia fakt, która skarga została wniesiona do sądu jako pierwsza. Nie można więc skutecznie podnosić zarzutu nieważności postępowania, powołując się na kolejność wniesionych skarg (zob. wyrok NSA z 16 października 2018 r., sygn. akt II OSK 1585/16, postanowienie NSA z 6 września 2011 r., sygn. akt I OZ 634/11, CBOIS). Odnosząc się natomiast do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, stwierdzić należy, iż nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, gdyż art. 203 i art. 204 P.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu I instancji. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.