I OSK 923/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Runge- Lissowska (spr.) Sędziowie sędzia NSA Anna Lech sędzia del. WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Protokolant Urszula Radziuk po rozpoznaniu w dniu 15 września 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 kwietnia 2009 r. sygn. akt II SA/Sz 271/09 w sprawie ze skargi Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. na postanowienie Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Szczecinie z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania wypisu z ewidencji gruntów i budynków postanawia : oddalić skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2009 r. sygn. akt II SA/Sz 271/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. na postanowienie Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Szczecinie z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...]. Postanowieniem tym zostało utrzymane w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Koszalina z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...], odmawiające Zakładowi wydania wypisu z rejestru gruntów dot. nieruchomości należących do A.G. Odrzucenie skargi nastąpiło z tego powodu, że nie został uiszczony od niej wpis, choć był stały, a skargę wniósł radca prawny, będący pełnomocnikiem Zakładu, tj. na podstawie art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz., 1270 ze zm.). Reprezentowany przez radcę prawnego, Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. wniósł skargę kasacyjną od tego postanowienia stwierdzając: Mocą art. 239 pkt 1e P.p.s.a. nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strony skarżące działania organu w zakresie spraw ubezpieczeń społecznych, a nadto mocą art. 114 ust. 4 S.u.s. w zakresie prowadzonej działalności określonej w ustawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ponosi opłat skarbowych i sądowych i w związku z tym, na podstawie art. 173 i 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), a także z ostrożności, również na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a., w całości postanowienie z dnia 20 kwietnia 2009 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Płocku odrzucające skargę na postanowienie ze stycznia 2009 r. Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Delegatura w Koszalinie, zarzucając niezastosowanie przez tenże Sąd art. 239 pkt 1 ppkt e/ P.p.s.a. zwalniającego z obowiązków uiszczenia kosztów sadowych stronę skarżącą działania organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, co miało wpływ na wynik sprawy, albowiem doprowadziło do bezzasadnego odrzucenia skargi, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że w sprawie istotna jest kwestia czy żądanie informacji niezbędnej do prowadzenia z urzędu postępowania administracyjnego i egzekucyjnego z tytułu nieopłacenia na ubezpieczenie społeczne oraz dokonania zabezpieczenia hipotecznego o co wystąpiono do organów ewidencyjnych - jest sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych i stwierdzono, że z art. 24 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, stanowiącego, że należności z tytułu składek podlegają zaspokojeniu w drodze postępowania egzekucyjnego i art. 19 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ustanawiającym dyrektorów Oddziałów ZUS organami egzekucyjnymi wynika, że Dyrektor Oddziału może żądać informacji również od organów administracji, zatem informacja z ewidencji gruntów, której domagał się skarżący, mieści się w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych i na podstawie art. 239 pkt 1 ppkt e/ P.p.s.a. i art. 114 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń, skarga wolna jest od wpisu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W skardze kasacyjnej został postawiony zarzut naruszenia prawa materialnego i procesowego, a jako przepis został wskazany w podstawach "art. 239 pkt 1e" lub "239 pkt 1 ppkt" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "P.p.s.a." w uzasadnieniu "art. 239 pkt 1 ppkt e/ P.p.s.a.". Naruszenie tak przytoczonego przepisu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie miało polegać na jego niezastosowaniu, co miało wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do bezzasadnego odrzucenia skargi. Można by powiedzieć, że ustawa P.p.s.a. nie zawiera ani art. 239 pkt 1e, ani art. 239 pkt 1 ppkt e/, bowiem artykuł ten nie zawiera punktu 1e, a z kolei punkt 1, który jest niższą jednostką redakcyjną tego artykułu nie dzieli się na podpunkty, zatem punkt ten nie zawiera ppkt e. Jednak z podstawy skargi, jak i jej uzasadnienia wynika, iż skarżącemu chodzi o naruszenie art. 239 pkt 1 lit. e P.p.s.a., a ponieważ powołano się na art. 174 pkt 2 P.p.s.a., to jako charakter naruszenia tego przepisu - istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie to nastąpiło z tego względu, że skarga została wniesiona w przedmiocie zwolnionym od wpisu z mocy tego przepisu, zatem nie powinna była zostać odrzucona. Jednak Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd nie naruszył tego przepisu. Rzeczywiście z jego mocy strona skarżąca w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, a wobec tego istotne jest, jak to podkreślił skarżący, czy sprawa w której została wniesiona skarga mieści się w tym zakresie, zwłaszcza że także inny przepis, tj. art. 114 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), dalej "ustawa o ubezpieczeniach", zwalnia zakład ubezpieczeń społecznych z ponoszenia opłat skarbowych i sądowych w zakresie prowadzonej działalności, określonej w tej ustawie. Zakres działania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest określony w art. 68 i 69 ustawy o ubezpieczeniach i należy do niego m.in.: 1) realizacja przepisów o ubezpieczeniach społecznych, a w szczególności: a) stwierdzenie i ustalanie obowiązku ubezpieczeń społecznych, b) ustalanie uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych oraz wypłacanie tych świadczeń, chyba że na mocy odrębnych przepisów obowiązki te wykonują płatnicy składek, c) wymierzanie i pobieranie składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, d) prowadzenie rozliczeń z płatnikami składek z tytułu należnych składek i wypłacanych przez nich świadczeń podlegających finansowaniu z funduszy ubezpieczeń społecznych lub innych źródeł, e) prowadzenie indywidualnych kont ubezpieczonych i kont płatników składek, f) orzekanie przez lekarzy orzeczników Zakładu oraz komisje lekarskie Zakładu dla potrzeb ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych, 1a) opiniowanie projektów aktów prawnych z zakresu zabezpieczenia społecznego, 2) realizacja umów i porozumień międzynarodowych w dziedzinie ubezpieczeń społecznych, 2a) wystawianie osobom uprawnionym do emerytur i rent z ubezpieczeń społecznych imiennych legitymacji emeryta-rencisty, potwierdzających status emeryta-rencisty, 3) dysponowanie środkami finansowymi funduszów ubezpieczeń społecznych oraz środkami Funduszu Alimentacyjnego, 4) opracowywanie aktualnych analiz i prognoz w zakresie ubezpieczeń społecznych, 5) kontrola orzecznictwa o czasowej niezdolności do pracy, 6) kontrola wykonywania przez płatników składek i przez ubezpieczonych obowiązków w zakresie ubezpieczeń społecznych oraz innych zadań zleconych Zakładowi, 7) wydawanie Biuletynu Informacyjnego, 8) popularyzacja wiedzy o ubezpieczeniach społecznych, a także prowadzenie prewencji rentowej obejmującej: 1) rehabilitację lecznicza ubezpieczonych zagrożonych całkowitą lub częściową niezdolnością do pracy, osób uprawnionych do zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego po ustaniu tytułu do ubezpieczenia chorobowego lub wypadkowego, a także osób pobierających rentę okresową z tytułu niezdolności do pracy, 2) badania i analizy przyczyn niezdolności do pracy, 3) inne działania prewencyjne, a w ramach prewencji rentowej Zakład: 1) kieruje ubezpieczonych i osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 1, co ośrodków rehabilitacyjnych, 2) może tworzyć i prowadzić własne ośrodki rehabilitacyjne, 3) udziela zamówień na usługi rehabilitacyjne w innych ośrodkach, 4) prowadzi we własnym zakresie badania i analizy przyczyn niezdolności do pracy, 5) może zamawiać przeprowadzanie przez inne podmioty badań naukowych dotyczących przyczyn niezdolności do pracy oraz metod i rozwiązań zapobiegających niezdolności do pracy, 6) może finansować inne działania dotyczące prewencji rentowej. Jeśliby w którym z wymienionych działań mogło być prowadzone postępowanie sądowoadministracyjne, to wówczas można by mówić o ustawowym zwolnieniu od wpisu z uwagi na treść art. 239 pkt 1 lit. e/ P.p.s.a. i art. 114 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniach. Podkreślić też należy, że dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na mocy art. 19 ust. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), jest organem egzekucyjnym, ale tylko w zakresie w tym przepisie wskazanym, tj. egzekucji określonych w nim obowiązków składkowych i z określonych środków, zatem tylko należności pieniężnych. Nie jest natomiast organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, jako niewymieniony w art. 20 tej ustawy. Jeśliby zatem była prowadzona egzekucja administracyjna w zakresie wskazanym w art. 19 § 4 ww. ustawy można by też rozważać zwolnienie od wpisu z uwagi na art. 239 pkt 1 lit. e/ P.p.s.a. i art. 114 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniach. Jednak w niniejszej sprawie rozważania, o których mowa wyżej byłyby bezprzedmiotowe, gdyż z akt sprawy nie wynika aby Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. działał w którejkolwiek z wymienionych spraw. Domagał się od organów prowadzących ewidencję gruntów wyjawienia majątku określonej osoby, ale takie działanie nie mieści się w katalogach wyżej wskazanych. W tym stanie rzeczy nie było podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej i wobec tego należało ją oddalić, na podstawie art. 184 P.p.s.a.