II OZ 948/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Stahl po rozpoznaniu w dniu 18 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia F. I. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lipca 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 700/08 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi F. I. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...].r. Nr [...]. w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 2 lipca 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 700/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił F. I. M. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi F. I. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...].r. w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, iż skarżąca w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, iż utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego i zasiłku pielęgnacyjnego w łącznej wysokości [...].zł netto. Oświadczyła również, iż jest właścicielem mieszkania o powierzchni [...]. m2, innego majątku w tym zasobów pieniężnych, oszczędności, ani przedmiotów wartościowych nie posiada. Pismem z dnia 19 kwietnia 2008 r., złożonym w związku z wezwaniem Sądu z dnia 10 kwietnia 2008 r., skarżąca nadesłała na zbiorczym dokumencie wykaz ponoszonych miesięcznych wydatków za mieszkanie, z których wynika, iż wydatki na utrzymanie własne skarżącej kształtują się w wysokości ok. [...].zł. Zarządzeniem z dnia 21 kwietnia 2008 r. ponownie wezwano skarżącą do nadesłania odcinka emerytury oraz wyciągów z posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych lub dokumentów potwierdzających fakt likwidacji rachunków, w terminie siedmiu dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wezwanie zostało doręczone wnioskodawczyni w dniu 29 kwietnia 2008 r., zaś żądane dokumenty nie zostały do Sądu nadesłane. Postanowieniem z 15 maja 2008 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy wskazując w uzasadnieniu, iż wobec niewykonania wezwania na zarządzenie z dnia 21 kwietnia 2008 r. F. I. M. nie wykazała wystąpienia przesłanki uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy. Wobec złożenia sprzeciwu od powyższego postanowienia, zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Sąd uznał, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za przyznaniem skarżącej prawa pomocy. Sąd zważył, iż skarżąca będąc dwukrotnie wzywana do uzupełnienia wniosku o przyznane prawa pomocy, nie przedłożyła żądanych dokumentów, tj. wyciągów i wykazów z posiadanych przez nią rachunków (czy dokumentu potwierdzającego likwidację rachunków) oraz odcinka emerytury. Skutkiem nie udzielenia jakiejkolwiek odpowiedzi ze strony skarżącej był brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi powinna się liczyć w postępowaniu sądowym z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Ponadto Sąd wskazał, że fakt przyznania prawa pomocy mężowi skarżącej nie uzasadnia przyznania takiego prawa na obecnym etapie postępowania. Przyznanie prawa pomocy dotyczy indywidualnie i oddzielnie każdej sprawy złożonej w Sądzie i analizowane jest pod kątem okoliczności danej sprawy. Sąd podniósł, iż skarżąca uiściła w sprawie wpis sądowy w wysokości 100 zł, co świadczy o tym, że posiadała ona środki finansowe, które pozwalały jej na uiszczenie żądanego wpisu. Ponadto na obecnym etapie postępowania skarżąca samodzielnie i prawidłowo wykonuje zarządzenia Sądu, zaś pomoc profesjonalnego pełnomocnika mogłaby okazać się konieczna na ewentualnym etapie postępowania odwoławczego, kiedy to przepisy prawa wprowadzają przymus adwokacko-radcowski. W zażaleniu na powyższe postanowienie F. I. M. podniosła, iż składała wyjaśnienia do sprawy, zaś odcinek emerytury przysłała do Sądu faksem. Wskazała, że nigdy nie posiadała rachunków bankowych i nie może tego wykazać. Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy, bowiem nie jest w stanie udźwignąć ciężaru sprawy oraz nie zna języka prawniczego i nie jest w stanie zrozumieć przysyłanej korespondencji z Sądu. Ponadto podniosła, iż nie rozumie dlaczego jej mężowi zostało przyznane prawo pomocy, a jej odmówiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wprost przenosi na stronę obowiązek wykazania, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania /przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – pkt 1/ lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny /przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – pkt 2/. Strona winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Zwrócić należy jednak uwagę, że nakładając na stronę obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy ustawodawca nie obciążył jej obowiązkiem ich udowodnienia, a jedynie uprawdopodobnienia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że nie zachodzą przesłanki do przemawiające za przyznaniem skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z wniosku skarżącej wynika, iż jej źródłem dochodu jest emerytura w wysokości [...].zł miesięcznie, jest właścicielem mieszkania o pow. [...]. m2., zaś miesięczne wydatki na utrzymanie wynoszą około [...]. zł. Należy zauważyć, że przepis art. 255 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie skarżąca dwukrotnie wezwana przez Sąd pierwszej instancji do przedłożenia dodatkowych oświadczeń oraz dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, dochodów i wydatków członków rodziny - celem wyjaśnienia sytuacji majątkowej i rodzinnej strony - nie wykonała w pełni zarządzenia Sądu pierwszej instancji o uzupełnienie danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Działanie Sądu pierwszej instancji oparte na podstawie art. 255 p.p.s.a. zasługuje w niniejszej sprawie na aprobatę, gdyż zmierzało do dokładnego zbadania wszelkich okoliczności celem rozpatrzenia wniosku skarżącej. Skarżąca nie wykazała okoliczności niezbędnych do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Natomiast treść oświadczeń złożonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie daje wystarczających podstaw do uznania, że skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Należy także podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że fakt przyznania prawa pomocy mężowi skarżącej nie uzasadnia przyznania takiego prawa na obecnym etapie postępowania, bowiem przyznanie prawa pomocy dotyczy indywidualnie i oddzielnie każdej sprawy złożonej w Sądzie i analizowane jest pod kątem okoliczności danej sprawy. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.