I OZ 1180/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Fundacji [..] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 6 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SAB/Rz 56/18 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi Fundacji [..] na bezczynność Dyrektora Zespołu Szkół nr [..] im. [..] w D. w przedmiocie udzielenia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2018 r. sygn. akt II SAB/Rz 56/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Sąd odrzucił skargę Fundacji na bezczynność w sprawie udzielenia informacji publicznej, albowiem w wyznaczonym terminie Fundacja nie usunęła wszystkich braków formalnych skargi, w szczególności nie przedłożyła dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi przez osobę, która podpisała skargę w imieniu skarżącej. W dniu 6 lipca 2018 r. skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika nadała w placówce operatora pocztowego wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu podniesiono, że nieuzupełnienie braku formalnego w postaci pełnomocnictwa udzielonego osobie, która podpisała skargę w terminie wyznaczonym przez Sąd nastąpiło z przyczyn całkowicie niezależnych od skarżącej. Osoba sporządzająca skargę była samodzielnym pracownikiem dedykowanym do sporządzania i wnoszenia skarg do sądów administracyjnych w związku ze skierowanymi wnioskami o dostęp do informacji publicznej. Nie była ona profesjonalnym pełnomocnikiem, od którego można byłoby oczekiwać takiej organizacji pracy, aby uniemożliwić powstanie zaniedbań w związku ze świadczoną pomocą prawną. Z pisma procesowego skierowanego do Sądu wynikało, że miała ona zamiar przesłać pełnomocnictwo, co jednak nie nastąpiło z uwagi na niedopełnienie czynności wyłącznie o charakterze technicznym, tj. brak dołączenia tego pełnomocnictwa do pisma procesowego. Na ten fakt wskazuje w szczególności wymienienie pełnomocnictwa w liście załączników złożonego pisma. Zdaniem skarżącej, brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Tak więc w zachowaniu skarżącej nie sposób dopatrzeć się zawinienia w najmniejszym nawet stopniu. Prowadzenie sprawy powierzone zostało konkretnemu pracownikowi, który był odpowiedzialny za prowadzenie całości sprawy. Stanowi to o dołożeniu przez skarżącą należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Ponadto nie sposób uznać, ażeby uchybienie o charakterze technicznym - brak fizycznego załączenia dokumentu, mógł dla strony nieść negatywne i tak daleko idące skutki jak odrzucenie skargi. Takie zachowanie stanowi nieusprawiedliwione pozbawienie strony prawa do drogi sądowej. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2018 roku Sąd I instancji, działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: P.p.s.a.) odmówił Fundacji przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej. Wskazał, że wprawdzie wymogi formalne wniosku o przywrócenie terminu zostały zachowane, niemniej jednak nie można przychylić się do stanowiska Fundacji, by za przyczynę usprawiedliwiającą przekroczenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi można było uznać błąd pracownika. Zdaniem Sądu I instancji skarżąca nie dołożyła należytej staranności w wyborze pracownika, któremu zleciła dokonywania czynności procesowych. Taka okoliczność nie świadczy o braku winy w uchybieniu terminu i nie może uzasadniać jego przywrócenia. Pracownik skarżącej nie miał wątpliwości, jak wykonać zarządzenie Przewodniczącego Wydziału, o czym świadczy fakt, że w piśmie z dnia 25 maja 2018 r. wskazano na przesłanie żądanego pełnomocnictwo. To, że finalnie pełnomocnictwo nie zostało załączone i nadesłane świadczy o nienależytej staranności pracownika, za co odpowiedzialność ponosi strona. Sąd I instancji podkreślił, że brak pełnomocnictwa dla osoby podpisującej skargę stanowi brak istotny, który uniemożliwia nadanie sprawie dalszego biegu. W zażaleniu na postanowienie Fundacja zarzuciła naruszenie przepisów postępowania – art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 P.p.s.a. poprzez ich nieprawidłowe zastosowania polegające na bezpodstawnym oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, podczas gdy skarżąca uprawdopodobniła w wystarczającym stopniu, że niedotrzymanie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi nastąpiło bez winy skarżącej z uwagi na fakt, że posłużyła się pracownikiem dającym rękojmię prawidłowego wykonania wezwania sądu. Wskazano, że o staranności działania pracownika Fundacji świadczy także fakt, że mimo wadliwego oznaczenia adresata wezwania, podjęte zostały kroki w celu usunięcia braków formalnych. Staranności działania nie można utożsamiać z nieomylnością. Skarżąca Fundacja wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 i art. 87 § 2 P.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z rozważeniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Okoliczności wskazujące na brak winy powinny być wskazane we wniosku. Skierowany do Sądu I instancji wniosek nie indywidualizuje przyczyn zaniechania. Skarżąca Fundacja podaje jedynie, że nieuzupełnienie braku nastąpiło z przyczyn od niej niezależnych, albowiem posłużyła się pracownikiem "dedykowanym" do sporządzania i wnoszenia skarg do sądów administracyjnych. Na tej podstawie można zatem przyjąć, że Fundacja powołuje się na kompetencję osoby działającej na jej rzecz. Jednocześnie we wniosku podano, że pracownik ten nie był profesjonalnym pełnomocnikiem, od którego można byłoby oczekiwać organizacji pracy uniemożliwiającej powstanie zaniedbań. Twierdzenia te są wobec tego wzajemnie sprzeczne i nie pozwalają na przyjęcie, że skarżącej nie obciąża wina w wyborze osoby, którą się posłużyła. Ponad wskazane okoliczności nie podano innych przyczyn, względnie niezależnych od osoby działającej na rzecz Fundacji, które mogłyby pozwolić na przyjęcie, że oprócz niedokładności w usunięciu braków skargi, istniały czynniki stojące na przeszkodzie w nadesłaniu żądanego pełnomocnictwa. Ocena okoliczności faktycznych dokonana przez Sąd I instancji nie świadczy zatem o naruszeniu art. 86 § 1 P.p.s.a. W przesłance braku winy, o którym mowa w art. 86 § 1 P.p.s.a. niewątpliwie mieści się odpowiednia organizacja pracy. Sprawy wewnętrznej organizacji Fundacji w żadnym wypadku nie mogą być podstawą do uznania, że zaistniałe z powodu tej organizacji uchybienie terminu do dokonania określonej czynności procesowej było niezawinione. Nie sprecyzowano we wniosku, jak też w zażaleniu, z jakich powodów pracownik nie dołączył pełnomocnictwa, którego nadesłanie anonsował w piśmie, czy spowodowane to było brakiem dokumentu, czy też niestarannością działania. Każda jednak z tych okoliczności obciąża Fundację. Nie można uznać, że skoro anonsowano przesłanie pełnomocnictwa, lecz go nie załączono, to uchybienie ma jedynie charakter "techniczny", a zamiar świadczy o braku winy. Brak pełnomocnictwa dla osoby, która podpisała skargę stanowi brak istotny, który uniemożliwia nadanie sprawie dalszego biegu. Wina w rozumieniu art. 86 § 1 P.p.s.a. to z oczywistych powodów nie wina "umyślna", zamierzone i świadome zaniechanie zadośćuczynienia wezwaniu, ale przede wszystkim wina nieumyślna. Brak winy oznaczy sytuację, gdy zobowiązany do dopełnienia pewnych czynności nie jest w stanie ich w terminie wykonać, nawet dopełniając aktów zwykłej staranności, jakich można się domagać od przeciętnej osoby będącej w zwykłe sytuacji życiowej. Fundacja nie wskazała, jaki to ekstraordynaryjne okoliczności legły u podstaw tego, że mimo deklarowanego zamiaru nadesłania pełnomocnictwa, nie zostało ono dołączone. Na kwestię braku winy nie wpływa także podniesiona okoliczność, że w wezwaniu do usunięcia braków błędnie jako adresata wskazano zamiast Fundacji organ administracji. Po pierwsze, jak przyznano w zażaleniu, wezwania tego nie kwestionowano, jego treść nie budziła wątpliwości, jakie braki i kto powinien usunąć. O braku winy nie może w tym kontekście rozstrzygać treść wezwania. Konkludując, w niniejszej sprawie skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, gdyż przedstawiony Sądowi materiał nie pozwala przekonująco twierdzić, iż do uchybienie terminu doszło wskutek okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności i których nie można było przezwyciężyć dokładając przeciętnej staranności. Prawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji, że nie ma podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia skargi na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. Jednocześnie należy zauważyć, że wniesienie skargi na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej nie jest ograniczone w czasie, aż do momentu udzielenia żądanej informacji. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.