I OZ 1886/17

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi Z. Z. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 2017 r. sygn. akt I OZ 1548/17 o oddaleniu zażalenia Z. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 marca 2017 r. sygn. akt IV SA/Wr 506/15 o odrzuceniu zażalenia Z. Z. na zarządzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 maja 2016 r. sygn. akt IV SA/Wr 506/15 o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu w sprawie ze skargi Z. Z. na postanowienie Wojewody D. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania. 4 UZASADNIENIE Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 15 listopada 2017 r., sygn. akt I OZ 1548/17, oddalił zażalenie Z. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 marca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wr 506/15, o odrzuceniu zażalenia Z. Z. na zarządzenie tego Sądu z dnia 17 maja 2016 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Pismem z dnia 30 listopada 2017 r. skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego powyższym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jako podstawę prawną wznowienia wskazano artykuły 270 - 280 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej "P.p.s.a.". Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga o wznowienie jest niedopuszczalna. Zgodnie z art. 276 P.p.s.a., do skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej. Jednakże, gdy do wznowienia postępowania właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny, stosuje się odpowiednio przepisy art. 175. Odesłanie to oznacza, że skargę o wznowienie może sporządzić wyłącznie adwokat lub radca prawny, zaś w sprawach podatkowych również doradca podatkowy, a w sprawach własności przemysłowej również rzecznik patentowy (art. 175 § 1 i 3 P.p.s.a.). Ograniczeń tych nie stosuje się, gdy skargę o wznowienie sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem oraz w przypadku prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich lub Rzecznika Praw Dziecka (art. 175 § 2 P.p.s.a.). Zatem skarga o wznowienie postępowania powinna być sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika, pod rygorem jej odrzucenia (art. 178 tej ustawy). W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że niedopełnienie tego obowiązku jest brakiem nieusuwalnym skargi o wznowienie postępowania, który powoduje jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 193 i art. 276 P.p.s.a. (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2015, s. 1121, Teza 6 do art. 276 i powołane tam orzecznictwo). W niniejszej sprawie skarga o wznowienie postępowania została sporządzona osobiście przez skarżącego. Nie spełnia ona zatem kryterium określonego w art. 175 P.p.s.a., bowiem nie została sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika, a skarżący nie wykazał, że należy do kręgu podmiotów wymienionych w art. 175 § 2 P.p.s.a. Poza tym przyszło zważyć, że zgodnie z art. 270 P.p.s.a. w przypadkach przewidzianych w dziale VII tej ustawy, dotyczącym wznowienia postępowania, można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Podkreślić przy tym należy, że przepis ten dotyczy prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie sądowoadministracyjnej w rozumieniu art. 1 i art. 134 § 1 P.p.s.a. Chodzi zatem o orzeczenie końcowe, mające znamiona "zamykającego", czyli załatwiającego sprawę. Nie można przyjąć, że przepis art. 270 P.p.s.a. statuuje możliwość wznowienia także postępowania incydentalnego – wpadkowego, tj. choćby prawomocnego, postanowienia niekończącego postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej, a taka sytuacja ma obecnie miejsce. Ten pogląd jest oczywisty i powszechny w doktrynie oraz judykaturze (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 maja 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 357/10, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2006 r., sygn. akt I OZ 1560/06, publ. CBOSA oraz A. Kabat w: Komentarz do P.p.s.a., LEX). Ma on oparcie w jednoznacznym brzmieniu przywołanego przepisu. Do wzruszenia prawomocnego postanowienia niekończącego postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej w tym trybie musiałaby istnieć samodzielna podstawa ustawowa. Tymczasem jedyną podstawą w tym obszarze jest art. 165 P.p.s.a., według którego prawomocne postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy. Jednakże chodzi tu, po pierwsze, o zmianę podstawy faktycznej wydanego rozstrzygnięcia, po drugie, możliwość ta istnieje tylko w toku postępowania w sprawie sądowoadministacyjnej, a więc dopóty, dopóki nie zostanie ona prawomocnie zakończona. Nie jest to podstawa wznowieniowa. Prowadzi to do konkluzji, iż w przepisach P.p.s.a. dotyczących wznowienia postępowania brak jest podstawy prawnej do wzruszenia w trybie wznowienia postępowania postanowienia niekończącego postępowania w sprawie. Z punktu widzenia regulacji art. 270 P.p.s.a. skarga o wznowienie postępowania nie obejmuje zatem orzeczeń wpadkowych (incydentalnych), czyli takich, które nie kończą postępowania w sprawie, a do takiej właśnie kategorii rozstrzygnięć zaliczane jest postanowienie w przedmiocie prawa pomocy, którego dotyczy skarga o wznowienie. Jest więc oczywistym, że skarga ta nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, bo takiej brak, zwłaszcza gdy zważyć na zbiorcze powołanie przepisów od art. 270 do art. 280 P.p.s.a., co nie spełnia wymogu wskazania ustawowej podstawy wznowienia. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy przytoczonych przepisów i art. 280 § 1 w związku z art. 270 oraz art. 175 § 1 i art. 178 w związku z art. 276 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji. ----------------------- 3