II SAB/Gl 127/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Artur Żurawik, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi I. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego w przedmiocie wydania zaświadczenia dotyczącego złożenia wniosku o pobyt czasowy 1. stwierdza, że Wojewoda Śląski dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. przyznaje od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 200 (dwieście) złotych, 4. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania zaświadczenia, 5. oddala skargę w pozostałym zakresie, 6. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącego kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Pismem z dnia 22 września 2022 r. I.S. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył do tutejszego Sądu skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego w przedmiocie wydania zaświadczenia na wniosek strony. Wnosi w niej o: 1) stwierdzenie przewlekłości prowadzonego postępowania skutkującej niewydaniem w terminie zaświadczenia na wniosek strony, 2) stwierdzenie, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3) zobowiązanie organu do wydania zaświadczenia lub wydania postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia w terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się wyroku, 4) przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej kwoty 5 000 złotych na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, 5) skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, bez przeprowadzania rozprawy. 6) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. W uzasadnieniu wskazano, że strona dnia 27 kwietnia 2022 r. złożyła wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy do Wojewody śląskiego. Jednocześnie wniosła o wydanie zaświadczenia potwierdzającego: - datę złożenia i wpłynięcia do organu wniosku o udzielenie zezwolenia, - potwierdzenia, że złożony przez stronę wniosek jest kompletny pod względem formalnym i merytorycznym, - podania przez organ, od kiedy należy liczyć termin wskazany w art. 112a ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach – jeżeli złożony przez stronę wniosek spełnia przestanki określone w art. art. 112a ust. 2 pkt. 1 – 3 tego aktu. W dniu 7 września 2022 r. pełnomocnik strony złożył ponaglenie i wezwanie do usunięcia naruszenia prawa na niezałatwienie sprawy w terminie i bezczynność organu. W ocenie skarżącego takie postępowanie stanowi naruszenie art. 217 § 3 k.p.a,, gdyż zaświadczenie powinno być wydane bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 7 dni. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że żądane zaświadczenie zostało wydane w dniu 14 września 2022 r., przy czym wysyłka tego zaświadczenia nastąpiła po 26 września 2020 r. Wskazał, że w sprawie istotny pozostaje fakt, że w okresie od 16 marca 2020 roku do 20 maja 2020 roku w związku z ogłoszeniem stanu epidemii w Urzędzie Wojewódzkim zawieszona została obsługa cudzoziemców, wszystkie ustalone wizyty zostały anulowane - a po wznowieniu obsługi do lutego 2022 r. nadał liczba wzywanych klientów musiała być ograniczana. W pierwszej kolejności wzywani byli ci cudzoziemcy, którym termin wizyty w urzędzie wypadał w ww. terminie. Pomimo zwieszenia obsługi klientów wnioski cudzoziemców dalej w znacznej ilości wpływały do Wojewody Śląskiego. Z uwagi na ustawowy wymóg osobistego stawiennictwa cudzoziemca postępowania nie mogły zostać wszczęte co spowodowało narastanie zaległości. Podkreślono również lawinowy wzrost liczby wniosków składanych przez cudzoziemców na terenie Województwa Śląskiego. Wskazano wreszcie na zmiany w ustawodawstwie, jak i sytuację na Ukrainie, które zwiększyły obciążenie pracowników Urzędu Wojewódzkiego. Organ powołał się na ustawę z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. W świetle tego aktu, w okresie do 31 grudnia 2022 r. przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w ww. sprawach, do powiadomienia strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się. Ponadto, zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w ww. sprawach lub ich dokonanie z opóźnieniem w okresie do 31 grudnia 2022 r. nie może być podstawą wywodzenia środków dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Wskazano, że złożony wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, którego dotyczy podanie o wydanie zaświadczenia, z uwagi na fakt iż zawiera braki formalne, które nie zostały usunięte, oczekuje w kolejce na wyznaczenie terminu uzupełnienia braków formalnych. Skrupulatna analiza dokumentacji złożonej wraz z każdym wnioskiem pobytowym składanym przez cudzoziemców z przyczyn organizacyjnych dokonywana jest dopiero po usunięciu braków formalnych. Natomiast terminy uzupełnienia braków formalnych wyznaczane są przez pracowników urzędu według kolejności wpływy wniosków, a także możliwości techniczno - organizacyjnych (w szczególności dostępności stanowisk i pracowników obsługi). Podkreślono, że składający ponaglenie jak i skargę reprezentowany jest przez profesjonalnego pełnomocnika, posiadającego stosowne doświadczenie zawodowe i wiedzę na temat obciążenia administracji wojewódzkiej, wnosząc o wydanie zaświadczenia poprzez złożenie stosownego podania między dowodami stanowiącymi akta sprawy związanej z legalizacją pobytu, mogła spodziewać się, że wobec stosowanej przez organ procedury związanej z tym organizacji pracy w zakresie rozpatrzenia wniosków pobytowych, sprawa dotycząca zaświadczenia nie zostanie załatwiona w krótkim czasie. W ocenie Wojewody Śląskiego działania pełnomocnika skarżącego mają charakter obstrukcyjny i w istocie wydłużają czas niezbędny do załatwienia sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Stosownie do przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Zgodnie z brzmieniem art. 53 § 2b p.p.s.a. wymogiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest jej poprzedzenie ponagleniem skierowanym do właściwego organu. Z kolei zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność), 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie, do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (art. 37 § 3 k.p.a.). W niniejszej sprawie wymóg złożenia ponaglenia do właściwego organu został spełniony. Zgodnie z brzmieniem art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W sprawach o przedmiocie objętym skargą uwzględnienia wymaga zasada szybkości postępowania, zawarta w treści art. 12 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy spoczywa na organach administracji publicznej prowadzących postępowanie w sprawie (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.). W niniejszej sprawie Sąd rozstrzyga przewlekłość postępowania Wojewody Śląskiego w przedmiocie wydania zaświadczenia. Tu podkreślenia wymaga, że sprawa nie dotyczy rozstrzygnięcia w przedmiocie pobytu czasowego, tylko właśnie zaświadczenia w rozumieniu art. 217 k.p.a. Zgodnie z § 3 tego artykułu "zaświadczenie powinno być wydane bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie siedmiu dni". Analizując daty złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia i jego wydania od dnia 27 kwietnia 2022 r. do dnia 14 września 2022 r. (a faktycznie po dniu 26 września 2022 r., kiedy to przesyłka zawierająca zaświadczenie została przez organ nadana) upłynęły ponad 4 miesiące. Jest to znaczny okres czasu zważywszy, że zaświadczenie powinno zostać wydane w ciągu 7 dni. Należy się zatem zgodzić ze skarżącym, iż organ działał tu przewlekle, co więcej, przewlekłość miała charakter rażącego naruszenia prawa. Nie zasługują tu na uznanie wyjaśnienia Wojewody przedstawione w odpowiedzi na skargę. Kwestia ilości wpływających wniosków i braków kadrowych organu to sprawa właściwej organizacji zadań i zapewnienie odpowiedniej ilości urzędników należy do zadań publicznych, które nie mogą być realizowane ze szkodą dla jednostki. Sytuacja, w której strona czeka tak długo, jak w rozpoznawanej sprawie, na podjęcie pierwszej czynności formalnej nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej. Odnosząc się do żądania skargi przyznania na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej Sąd uznaje, że jest ono uzasadnione, ale z pewnością nie w wysokości 5000 zł. Należy mieć bowiem świadomość, iż opóźnienie w wydaniu zaświadczenia nie wpłynęło bezpośrednio na termin rozpatrzenia wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy. Argumentacja Wojewody Śląskiego dotycząca ilości załatwianych spraw oraz braków kadrowych nie mogła wpłynąć na ocenę bezprawności przewlekłości. Jednakże skład orzekający nie może nie dostrzegać stanu faktycznego w zakresie realizacji powyższych zadań przez administrację publiczną. Sytuacja spowodowana napływem uchodźców, zaległości spowodowane stanem pandemii, czy wreszcie sama procedura wydawania zezwoleń na pobyt czasowy w sposób obiektywny powodują opóźnienia w rozpatrywaniu wniosków. Rozumiejąc zamiar pełnomocnika skarżącego "upewnienia" się co do statusu złożonego przez jego mocodawcę wniosku należy mieć świadomość, że wydawanie tego typu zaświadczeń opóźnia w istocie rozstrzygnięcia sprawy "zasadniczej", jaką jest wydanie zezwolenia na pobyt czasowy. Organ musi bowiem dokonać merytorycznej weryfikacji złożonego wniosku choć sama sprawa (ze względów podniesionych wyżej) nie może zostać załatwiona w terminie. W konsekwencji Sąd uznał, że zasadne jest przyznanie stronie kwoty 200 zł. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3, § 1a oraz § 2 p.p.s.a. orzeczono jak sentencji. Jednocześnie Sąd rozpoznający skargę na przewlekłość zobowiązany jest uwzględnić stan faktyczny z dnia orzekania. Wobec wydania przez Wojewodę Śląskiego żądanego zaświadczenia, sąd nie może już zobowiązać tego organu do załatwienia wniosku skarżącego. W tym zakresie postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe i dlatego należało je umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.