II SA/Bd 1286/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę. UZASADNIENIE U z a s a d n i e n i e: Starosta [...] decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. znak: [...] w oparciu o art. 75 ust. 1 pkt 5 i art. 99 ust. 1 pkt 2 lit b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2020 r., poz. 1268), zwanej dalej: "u.k.p.", po wszczęciu postępowania z urzędu, skierował M. Ś. – uczestnika postępowania, posiadającego uprawnienie do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kat. B, B+E, na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia wskazano, że postępowanie zostało wszczęte na skutek wniosku Prokuratora Rejonowego w B. w którym stwierdzono, iż podczas nadzorowania postępowania karnego prowadzonego przeciwko uczestnikowi, uzyskano opinię sądowo-psychiatryczną z której wynika iż u badanego rozpoznano zespół zależności alkoholowej, co w ocenie organu I instancji potraktowano jako wiarygodną informację o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia badanego, a to uzasadnia, w myśl powołanych w podstawie prawnej decyzji, skierowanie na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub baraku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł uczestnik postępowania, który podkreślił iż organ bardzo lakonicznie odniósł się do przesłanek które pozwoliły na skierowanie na badania lekarskie powołując się jedynie na jeden z czterech wyników opinii sądowo psychiatrycznej pomijając jednocześnie fakt iż od 14 lat utrzymuje abstynencję. W ocenie odwołującego się nie dokonano oceny okoliczności podanych przez podmiot, który zasygnalizował zastrzeżenia a tym samym rozstrzygnięcie zostało podjęte z naruszeniem procedury a w szczególności art.7 , art. 77, art. 80 i art. 107 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735), dalej: "k.p.a.". Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] września 2021 r., nr [...], na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 5 i art. 99 ust. 1 pkt 2 lit b u.k.p. oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji. Powyższe rozstrzygnięcie oparto zasadniczo o następujące ustalenia i rozważania: Zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt. 2 lit b w związku z art. 75 ust. 1 u.k.p., badaniu lekarskiemu prowadzonemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlegają kierujący pojazdem skierowani decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Uczestnik legitymując się prawem jazdy kat. B oraz B+E. Wnioskujący o wszczęcie niniejszego postępowania Prokurator Rejonowy w B. powołał się na opinię sądowo psychiatryczną powstałą w postępowaniu karnym prowadzonym przeciwko uczestnikowi, u którego biegli rozpoznali zespół zależności alkoholowej - co w ocenie Prokuratora wyczerpuje przesłankę o której mowa w art. 99 ust. 1 pkt. 2 lit b u.k.p. Organ I instancji w swej decyzji powołał jedno zdanie z konkluzji opinii sądowo psychiatrycznej nie analizując całości opinii i okoliczności sprawy jaka doprowadziła do jej wydania, nie wykazując istnienia przesłanek z art. 75 u.k.p., tj. uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do stanu zdrowia uczestnika. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że zwrot "uzasadnione zastrzeżenia" należy interpretować zgodnie z celem ustawy, którym jest zapewnienie maksymalnego bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Jedną z istotnych przesłanek bezpieczeństwa ruchu jest stan zdrowia kierowcy. Z kolei w piśmiennictwie zwraca się uwagę, że podstawę wydania decyzji o skierowaniu na badania mogą stanowić konkretne i uzasadnione okoliczności świadczące o pogarszającym się stanie zdrowia strony - upośledzenia, zaburzenia psychiczne czy osobowe - a więc zagrożenia medyczne, psychiczne lub osobowe. Takowych w trakcie badania nie stwierdzono albowiem w badaniu neurologicznym nie stwierdzono objawów ogniskowych ośrodkowego i obwodowego uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego, nie ujawniono zaburzeń spostrzegania a funkcje intelektualne określono jako w granicach normy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zwrócono uwagę, że ustalenie przez organ, że istnieją zastrzeżenia co do stanu zdrowia strony uzasadniające skierowanie jej na badania lekarskie na podstawie jedynego dowodu, tj. opinii sądowo-psychiatrycznej, sporządzonej na użytek innego postępowania - postępowania karnego, które nie dotyczyło przestępstwa związanego z naruszeniem bezpieczeństwa w ruchu drogowym, tym bardziej w sytuacji gdy w opinii tej nie wskazano wprost na istnienie takich zastrzeżeń, jest zupełnie nieprzekonujące (zob. wyrok NSA z dnia 7 września 2016 r., I OSK 1051/16, CBOSA, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 7 kwietnia 2021 roku sygn. akt II SA/Go 72/21). Skierowanie kierowcy na badania lekarskie w związku z zawiadomieniem właściwego organu o stanie zdrowia kierowcy nie może być automatycznie skutkiem tego zawiadomienia. Konieczne jest stwierdzenie, że wynikają z niego uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy a takie zaś nie zostały wskazane w decyzji organu pierwszej instancji. W ocenie organu odwoławczego opisany stan zdrowia nie podważa zdolności psychofizycznych strony a tym samym nie występują na tyle uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia uczestnika aby mogły uzasadniać skierowanie go na badania lekarskie w trybie art. 75 ust. 1 pkt. 5 u.k.p. W skardze złożonej do Sądu, Prokurator Rejonowy w B. wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucono istotne naruszenie art. 75 ust. 1 pkt 5 i art. 99 ust. 1 pkt 2 b u.k.p. poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie nie zachodzą uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia uczestnika, uzasadniające skierowanie go na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania przez niego pojazdami. W uzasadnieniu skargi, wskazano, co następuje: Prokuratura Rejonowa w Brodnicy nadzorowała dochodzenie sygn. akt [...] przeciwko uczestnikowi podejrzanemu o popełnienie przestępstw z art. 270 § 1 kk. W toku postępowania przygotowawczego powzięto wątpliwości co do jego stanu zdrowia psychicznego - z uwagi na jego zachowanie - i poddano go jednorazowemu badaniu sądowo -psychiatrycznemu. W ten sposób uzyskano opinię sądowo - psychiatryczno – psychologiczną, z której wynika, że u uczestnika występuje zespół zależności alkoholowej. Postępowanie karne zostało zakończone wydaniem przez Sąd Rejonowy w B. wyroku w dniu [...] maja 2021 r. warunkowo umarzającego postępowanie karne na okres próby 1 roku od uprawomocnienia się orzeczenia w zakresie czynu z art. 270 § 1 kk i art. 286 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 w zw. z art. 12 kk, odnośnie do trzech czynów z art. 270 § 1 kk Sąd umorzył postępowanie uznając, że społeczna szkodliwość tych występków jest znikoma, sygn. IIK 201/20. Jak wynika z wywiadu w ww. opinii, uczestnik we wrześniu 2020 r. był dwukrotnie u psychiatry. Powodem jego gorszego samopoczucia psychicznego są problemy rodzinne, albowiem nie potrafi znaleźć dogi porozumienia z żoną, z którą kiedyś łączyły go także sprawy zawodowe oraz nie mogą się porozumieć co do opieki nad synem. Uczestnik do chwili obecnej nie porozumiał się z żoną i w dalszym ciągu pomiędzy wymienionymi trwa konflikt, który może rzutować na stan psychofizyczny uczestnika. Ów konflikt znalazł odzwierciedlenie w kolejnych trzech postępowaniach karnych z udziałem uczestnika, jakie toczyły po wniesieniu wspomnianego aktu oskarżenia - [...] Przedmiotem ostatniej z przytoczonych spraw był czyn z art. 190a § 1 kk, tj. nękanie uczestnika przez G. Ś.. Ponadto w Sądzie Rejonowym w B. toczy się postępowanie sygn. akt III Nsm 128/20 o ingerencję we władzę rodzicielską uczestnika i G. Ś. nad małoletnim ich synem. Powyższe okoliczności świadczą o tym, że problemy rodzinne tak jak i w przeszłości tak i teraz mogą mieć wpływ na stan zdrowia psychicznego uczestnika, albowiem pozostają nie rozwiązane i jak widać generują nowe okoliczności niewątpliwie nieprzyjemne i stresujące dla niego. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności zasadne jest by uznać, że zachodzą uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia uczestnika, jako kierowcy. Uczestnik prowadzi działalność gospodarczą mającą za przedmiot transport drogowy towarów - "[...]" w P. gm. G.. Celem ustawy jest zapewnienie maksymalnego bezpieczeństwa w ruchu drogowym, a jedną z istotnych przesłanek do zapewnienia tego bezpieczeństwa jest stan zdrowia kierowcy, stan psychofizyczny. Skierowanie na badania nie rodzi żadnych negatywnych konsekwencji dla uczestnika. Zapewnienie bezpieczeństwa w ruchu drogowym poprzez zweryfikowanie predyspozycji kierowcy to ochrona życia i zdrowia ludzkiego - innych uczestników ruchu drogowego. I ważąc zobowiązanie uczestnika do poddania badaniu, a konsekwencje jakie może nieść brak ustalenia Starosty, decyzja Kolegium musi zostać uznana jako niewłaściwa. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Na wstępne wyjaśnić należy, iż sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.). Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Skarga okazała się niezasadna. Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej zwaną: "p.p.s.a.", nie potwierdza, aby w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu materialnemu, oraz prawu procesowemu, w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia organu I instancji stanowi art. 75 ust. 1 pkt 5 i art. 99 ust. 1 pkt 2 lit b u.k.p. Przepis art. 75 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy stanowi, że badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami (poza przypadkami kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości), podlega osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Przepis art. 75 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy, stanowi, że w przypadku istnienia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie. Z powyższej regulacji wynika, że materialnoprawną podstawą realizacji obowiązku starosty, co do skierowania kierowcy na badania lekarskie jest istnienie zarówno uzasadnionych, jak i poważnych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy. Rzecz jasna chodzi tu nie o każdy poważny uszczerbek na zdrowiu, lecz o taki, który nasuwa uzasadnione i poważne zastrzeżenia w zakresie zdolności do prawidłowego prowadzenia pojazdu. Przesłanka wskazanych zastrzeżeń co do stanu zdrowia musi być bowiem interpretowana zgodnie z celem ustawy, którym jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym spowodowanym przez osoby, których stan zdrowia uniemożliwia sprawne prowadzenie pojazdów. Zatem uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia, o których mowa w omawianym przepisie dotyczyć powinny tego rodzaju aspektów stanu zdrowia osoby, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdu (vide: wyrok WSA w Kielcach z dnia 4 marca 2015 r., sygn. akt 1089/14). Powyższe zastrzeżenia muszą być kierowcy wykazane, albowiem celem postępowania administracyjnego w sprawie skierowania na badania lekarskie na powyższej podstawie materialnoprawnej nie jest ustalanie jego stanu zdrowia w kierunku ewentualnego znalezienia poważnych i uzasadnionych zastrzeżeń, czy przeszkód zdrowotnych do prowadzenia pojazdów, lecz rozstrzygnięcia, czy istniejące już u kierowcy poważne i uzasadnione zastrzeżenia wykluczają go z grona kierowców. Tak właściwie ukierunkowanego celu postępowania zdaje się strona skarżąca nie dostrzegać. Zgromadzony bowiem materiał dowodowy w sprawie w żadnym jego aspekcie nie wskazuje na istnienie ani poważnych ani uzasadnionych zastrzeżeń, co do stanu zdrowia uczestnika, poddających w wątpliwość jego zdolność w kierowaniu pojazdami. Dowodami na przeciwną tezę w ocenie Prokuratora są: 1/ zawarcie w opinii biegłego stwierdzenia, że u uczestnika stwierdzono zespół zależności alkoholowej, 2/ dwukrotna bytność uczestnika we wrześniu 2020 r. u psychiatry z powodu gorszego samopoczucia psychicznego w związku z problemami rodzinnymi, na tle nieporozumień z żoną, w tym, co do opieki nad synem, 3/ trwający konflikt uczestnika z żoną, 4/ ww. postępowania karne i ww. wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne, 5/ toczenie się ww. postępowania o ograniczenie władzy rodzicielskiej uczestnikowi i jego żonie nad małoletnim ich synem. Niewątpliwie przytoczone okoliczności stanowią o istotnych problemach życiowych uczestnika. Problem jednak w tym, że ani organ I instancji, ani skarżący nie wykazali jakiegokolwiek związku przytoczonych wyżej okoliczności ze zdolnością prowadzenia przez uczestnika pojazdu. Związku takiego nie dostrzegł z urzędu Sąd. Fakt, że kierowca ma poważne problemy rodzinne związane z relacjami z żoną lub dzieckiem, jak też problemy z przestrzeganiem prawa, nie wykazują poważnych i uzasadnionych zastrzeżeń, co do zdolności w prowadzeniu pojazdów. Inaczej, każda strona postępowania rozwodowego, postępowania przed sądem rodzinnym czy też karnym, byłaby obligatoryjnie stroną postępowania o skierowanie na badania lekarskie co do zdolności do kierowania pojazdami, co stanowiłoby absurd i co nie wymaga szczególnego uzasadnienia. Inaczej rzecz jasna przedstawiałaby się sprawa w sytuacji, kiedy toczące się postępowania sądowe, w tym karne, miałyby związek ze zdarzeniami drogowymi. W niniejszej sprawie związku takiego jednak brak. Fakt natomiast, że uczestnik był w 2020 r. u psychiatry z powodu gorszego samopoczucia psychicznego w związku z problemami rodzinnymi, świadczy przede wszystkim o tym, że dba o swe zdrowie psychiczne, skoro szuka profesjonalnej porady lekarskiej przy występowaniu problemów psychicznych. Powoływanie się natomiast na okoliczność, że w opinii sądowo – lekarskiej stwierdzono u uczestnika zespół zależności alkoholowej również nie wykazuje tezy o istnieniu uzasadnionych, jak i poważnych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy, które uzasadniałyby poddaniu go przedmiotowym badaniom. Nie ma żadnego przepisu prawa, który stanowiłby podstawę skierowania osoby o takim schorzeniu na omawiane badania. Występowanie wskazanej jednostki chorobowej nie stanowi też automatycznie o istnieniu zagrożenia dla bezpiecznego prowadzenia pojazdu. Ocena w tym zakresie winna być podjęta z uwzględnieniem w pierwszym rzędzie faktu, czy osoba o ww. chorobie utrzymuje abstynencję. Z zawartej w aktach sprawy opinii sądowo – lekarskiej z [...] października 2020 r., wynika, że pomimo wskazanego schorzenia, uczestnik od 14 lat utrzymuje abstynencję. Opinia ta zawiera też szereg innych informacji, które nie nasuwają wątpliwości co do stanu zdrowia psychicznego uczestnika. W opisie jego stanu psychicznego stwierdzono: "Świadomość jasna. Orientacja pełna. Kontakt w sferze pytań. Nastrój i napęd w normie. Nie ujawnia zaburzeń spostrzegania ani zaburzeń treści myślenia. Funkcje intelektualne w granicach normy." W badaniu zaś psychologicznym stwierdzono ponadto, że: "Umiejętność myślenia przyczynowo – skutkowego przebiega na takim poziomie, że nie utrudnia mu planowania, organizowania i przewidywania skutków swoich działań. Nie obserwuje się u badanego trudności z koncentracją uwagi, brak problemów z pamięcią świeżą, przeciętne tempo uczenia się nowych prostych czynności, prawidłową koordynację wzrokowo – ruchową." Również i w świetle powyżej przytoczonej opinii, brak jest przesłanek do powzięcia oceny o występowaniu u uczestnika uzasadnionych, jak i poważnych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy w kontekście zdolności do prowadzenia pojazdu. Dlatego też w ocenie Sądu należało uznać stanowisko zajęte przez organ odwoławczy za trafne, a co za tym idzie, że brak było przesłanek do zastosowania wobec uczestnika obowiązku poddania się badaniu lekarskiemu. Z powyższych względów skarga nie jest zasadna, a zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co obligowało Sąd do oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.