II SA/Wa 1044/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant referent stażysta Adrianna Siniarska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2019 r. w sprawie ze skargi R. H. na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do służby oddala skargę UZASADNIENIE Zaskarżonym aktem uchylono - na zasadzie art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz.U. z 2019 r., poz. 345), zwanej dalej "ustawą o komisjach lekarskich" - orzeczenie [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej w [...], (dalej jako "Komisja Rejonowa"), z [...] stycznia 2019 r., którym uznano [...] R. H., zwanego dalej "Funkcjonariuszem", za zdolnego do służby w Służbie Więziennej (dalej jako "SC") z ograniczeniem. Wydając równocześnie nowe rozstrzygniecie stwierdzono, że Funkcjonariusz jest trwale niezdolny do służby w SC - kategoria zdrowia C (część A, pkt 12 orzeczenia). W pkt 11 części A orzeczenia wskazano: "A - Schorzenie powodujące niezdolność do służby: 1. [...] § 54 p.4 kat. C B - Schorzenia współistniejące: 2. Zaburzenia [...] związane ze stresem i pod postacią somatyczną upośledzające [...] § 70 p. 1 kat. A 3. Nadciśnienie tętnicze I-go stopnia wg. WHO § 38 p. 1 A 4. Zmiany zwyrodnieniowo - dyskopatyczne kręgosłupa [...] bez ubytku funkcji § 34 p. 4 A". W uzasadnieniu skarżonego rozstrzygnięcia organ – zwany dalej "Centralną Komisją" - przywołał następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy: - Komisja Rejonowa uznała Funkcjonariusza za zdolnego do służby w SW z ograniczeniem - zdolny do służby na ostatnio zajmowanym stanowisku; jako powód ograniczenia określono zaburzenia [...]; złożył on odwołanie; wywodził, że służba w SW pogorszyła jego stan zdrowia [...] a [...] ogranicza zdolność do służby, - Centralna Komisja, po zapoznaniu się z dokumentacją orzeczniczo-lekarską, konsultacją [...] i przeprowadzonym badaniu własnym, uchyliła zaskarżone orzeczenie i wydała własne, - wedle wywiadu, Funkcjonariusz cierpi z powodu bezsenności, jest nerwowy, ma problemy z koncentracją, boi się ludzi, jest nadpobudliwy, okresowo wybuchowy; wraca myślami do stresujących spraw z czasu służby; leczy się od 2018 roku na [...]; nie był hospitalizowany w oddziale [...]; leczy się też z powodu: - nadciśnienia tętniczego (bez powikłań narządowych) oraz - [...] (od kwietnia 2018 roku) w przebiegu [...] – jest leczony raz w miesiącu [...]; ma bóle głowy, bóle kończyn, łatwiej się męczy, - w badaniu [...], wykonanym przez konsultanta Centralnej Komisji - na jej zlecenie [...] marca 2019 r. - rozpoznano: "Zaburzenia [...] związane ze stresem z objawami somatycznymi upośledzające sprawność [...]. Wymaga dalszej terapii."; w badaniu komisyjnym bez uchwytnych odchyleń od stanu prawidłowego, - Centralna Komisja - po zapoznaniu się z dokumentacją orzeczniczo-lekarską i przeprowadzonym badaniu własnym - uchyliła orzeczenie organu I. instancji i wydała własne, - rozpoznana [...] wymaga comiesięcznych [...]; powoduje mniejszą wydolność ustroju; skutkuje okresowym inwalidztwem trzeciej grupy; jest bez związku ze służbą; zaburzenia [...] wymagają obecnie leczenia i [...] a Funkcjonariusz jej nie podjął; nie powodują one inwalidztwa. W skardze zarzucono naruszenie: - art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", w zakresie konstytutywnych wymagań dla prawidłowej decyzji administracyjnej; w zaskarżonym akcie zawarto szczególne i cząstkowe orzeczenia; nie uwzględniono nakazu z art. 107 § 3 K.p.a., co do wymagania uzasadnienia decyzji administracyjnej, - art. 7 K.p.a., poprzez podjęcie przez organ postępowania, o którym strona nie wiedziała i nie była powiadomiona – chodziło o ocenę warunków i właściwości służby czynnej na poszczególnych stanowiska służbowych, - zasady dwuinstancyjności; niedopuszczalne było uzupełnienie decyzji w zakresie, jaki nie był przedmiotem rozpatrywania w I. instancji (tak art. 138 § 2 K.p.a.); wydano uzupełnioną decyzję - wywołuje ona odmienne i szersze skutki prawne i faktyczne, niż wynikało z zakresu skierowania, - prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu; Funkcjonariusza nie poinformowano o przysługujących mu prawach i uprawnieniach; prowadziło to do wydania decyzji – gdy chodzi o uzasadnienie jej rozstrzygnięcia i wywołane skutki - nie do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa; nie pouczono o możliwości wnioskowania o dodatkowe dowody w postępowaniu przed Centralna Komisją; uchybia to równocześnie art. 75 i 77 § 1 K.p.a.; wykorzystano ograniczoną świadomość prawną strony; nie było możliwe przez to przeprowadzenie przeciwdowodu z akt osobowych, także w przedmiocie szczególnego zakresu obowiązków na zajmowanych stanowiskach oraz na których Funkcjonariusz faktycznie wykonywał obowiązki służbowe, W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Funkcjonariusz - na skutek występujących chorób i schorzeń – utracił trwale zdolność do służby czynnej w SW. Konieczne jest jednak uchylenie zaskarżonego orzeczenia w celu ponownego rozpatrzenia sprawy i wydania prawidłowego rozstrzygnięcia, wyczerpującego konstytutywne wymagania dla decyzji administracyjnej oraz z uwzględnieniem reguł, które naruszono w postępowaniu. Nie wyjaśniono wnikliwie związku występujących u Funkcjonariusza schorzeń ze służbą, zawarto zaś w orzeczeniu także rozstrzygniecie w danym zakresie. Nie jest dopuszczalne wydania decyzji na niekorzyść strony, poprzez rozszerzenie skutków nią wywołanych - pozbawienie prawa do uposażenia za L-4 w wymiarze 100% okresu chorobowego. Faktycznie odmówiono też stronie uznania chorób zawodowych za podstawę utraty zdolności do służby czynnej w SW, gdy chodzi o zaburzenia sfery [...]. Tymczasem osoby leczone [...], w razie kandydowania do tej służby są kwalifikowane, jako całkowicie do tej służby niezdolne. Nie było uzasadnione przyjęcie, że wyłącznie brak leczenia [...] i czas leczenia - wraz z przyjęciem za bezsporne opisu organu do spraw osobowych, a nie faktycznych warunków i właściwości, oraz zagrożeń na poszczególnych stanowiskach - nie prowadzą do utraty tej zdolności z danych podstaw chorobowych i brak podstaw do uznania tej choroby za zawodową - naruszającą sprawność organizmu, jako spowodowana czynnikami zagrożeń, które występowały w warunkach faktycznych służby. W odpowiedzi na skargę Centralna Komisja wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. W dodatkowym piśmie procesowym (k. 19-20) podnoszono, że Skarżący nie mógł zapoznać się z aktami postępowania, zaś w kolejnym (k. 45-47) przesłano orzeczenie, którego treść - zdaniem Funkcjonariusza - potwierdza związek stwierdzonego u niego schorzenia ze służbą. Sąd zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Trafna jest argumentacja organu administracji. Z uwagi na uprzednie szerokie przytoczenie, ponowne jej powtarzanie byłoby bezzasadne. Sąd przyjmuje ją za własną. Organ odwoławczy właściwie skonstatował, że - wobec zdiagnozowania stosownego schorzenia - Funkcjonariusz nie jest zdolny do dopełnienia służby w SW. Występowanie tej jednostki chorobowej nie było nawet w toku postępowania kwestionowane. W myśl § 54 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 18 grudnia 2014 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności wraz z kategoriami zdolności do służby kandydata do Służby Więziennej i funkcjonariusza Służby Więziennej (Dz.U. poz. 1989), zwanego dalej "rozporządzeniem o wykazie chorób", wystąpienie tej dolegliwości u pełniącego służbę funkcjonariusza skutkuje przyznaniem kategorii B albo C (tak kolumna 5 tabeli), w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o komisjach lekarskich. Natomiast w uzasadnieniu zaskarżonego aktu opisano przesłanki, jakimi kierowała się Centralna Komisja, kwalifikując dany przypadek do kategorii C - trwale niezdolny do służby w SW. Wskazano, że u Funkcjonariusza [...] wymaga comiesięcznych [...] i powoduje mniejszą wydolność [...]. Sąd nie ma z kolei podstaw, aby ocenę komisji lekarskiej, składającej się z osób o stosownych kwalifikacjach, podważyć. W toku postępowania, ani nawet na etapie wniesienia skargi do Sądu, Funkcjonariusz nie przedłożył także odmiennej opinii osoby, dysponującej stosowną wiedzą w tym zakresie, która mogłaby podważyć wiarygodność stanowiska lekarzy orzeczników Komisji. Analogicznie w toku postępowania - ani później - nie przedłużono żadnej dokumentacji, która mogłaby podważyć stanowisko Centralnej Komisji, która skonstatowała, że dolegliwości [...] Funkcjonariusza nie są tego rodzaju, aby przemawiały za przyznaniem z tego tytułu kategorii C – jak osobie niezdolnej do służby w SW. Sąd nie ma podstaw aby podważyć trafność diagnozy, sformułowanej w danym zakresie przez lekarzy specjalistów (także dodatkowe konsultacje [...] z [...] marca 2019 r. konsultanta służby zdrowia MSWiA dr med. Z. K. - w aktach administracyjnych). Z woli prawodawcy, właściwymi do oceny zdolności do służby - z punktu widzenia zdrowotnego - są właśnie komisję składające się - na etapie rozpatrywania odwołań - z trzech lekarzy orzeczników, którzy mogą się wspierać opiniami specjalistów w określonych dziedzinach nauk medycznych - tak art. 45 i 46, wobec art. 18 ust. 2 i art. 20 ustawy o komisjach lekarskich. W związku z zarzutami skargi należy jedynie dodać, że są one niezasadne z następujących przyczyn: - nie uchybiono obowiązkowi właściwego wyjaśnienia sprawy w jej istotnych aspektach; kluczowe elementy stanu faktycznego nie budzą uzasadnionych wątpliwości zaś sformułowane oceny zostały przekonywająco uzasadnione, - w uzasadnieniu skarżonego aktu odnotowano wprawdzie, że Funkcjonariusz nie podjął leczenia występujących u niego dolegliwości ([...]); nie wynika jednak z jego treści, aby przyczyną nieuznania Funkcjonariusza niezdolnym do służby z ich powodu było niepodjęcie terapii; w takiej sytuacji, podnoszone kwestie z tym związane nie mogą mieć znaczenia dla wyniku sprawy, - Funkcjonariusz w toku postępowania miał możliwości w nim udziału; w szczególności mógł przedkładać dokumenty, służące uprawdopodobnieniu swoich twierdzeń - w szczególności na etapie postępowania odwoławczego do czasu wydania zaskarżonego orzeczenia; z kolei - po wykonaniu badań oraz własnych ustaleń - Centralna Komisja była uprawniona do wydania rozstrzygnięcia w sprawie; w myśl stosownych przepisów komisja lekarska wydaje swoje rozstrzygnięcie niezwłocznie po przeprowadzeniu niezbędnych badań lekarskich i zebraniu niezbędnych dokumentów - w tym dokumentacji medycznej; reguła ta znajduje zastosowanie także do postępowania przed Centralną Komisją (art. 38 ust. 1, w zw. z art. 47 ust. 3 ustawy o komisjach lekarskich); brak możliwości zapoznania się na etapie odwoławczym z całym zebranym materiałem dowodowym przed orzeczeniem w sprawie nie miał równocześnie znaczenia dla jej wyniku; obecnie bowiem - gdy stosowna dokumentacja była do wyglądu w aktach sądowych - Funkcjonariusz nie sformułował także własnych uwag i zastrzeżeń, czy nie przedłożył opinii specjalistów, które mogłyby podważyć trafność stanowisko komisji lekarskiej w kwestiach istotnych dla sprawy - stwierdzonych dolegliwości oraz oceny, czy mogą być one przesłanką dla zakwalifikowania do kategorii C - niezdolny do służby w SW, - nie naruszono zakazu orzekania na niekorzyść strony (art. 47 ust. 2 ustawy o komisjach lekarskich) ani reguły dwuinstacyjności postępowania; wnosząc środki odwoławcze Funkcjonariusz sam bowiem podnosił, że nie jest zdolny do dalszej służby w SW; to, że przesłanką stwierdzenia tej niezdolności była faktycznie inna dolegliwość niż przezeń wskazywana nie może być oceniane jako niedopuszczalne rozstrzygniecie na niekorzyść wnoszącego odwołanie; w tej sytuacji bez znaczenia będzie podniesiona w skardze okoliczność faktycznie negatywnego skutku zapadłego rozstrzygnięcia dla sytuacji materialnej Funkcjonariusza, gdy - stanowiącej o niezdolności do służby - dolegliwości nie uznano za będącą następstwem pełnionych przezeń obowiązków; nie może też mieć istotnego znaczenia to, że – co do zasady - stwierdzenie pewnej dolegliwości u kandydata do służby może stanowić o jego doń niezdolności zaś - gdy dotyczy to funkcjonariuszy w służbie - możliwe jest uznanie ich za nadal zdolnych do jej pełnienia, przy tym samym schorzeniu; z jednoznacznie wyrażonej woli ustawodawcy wynika bowiem możliwości odmiennego kwalifikowania dolegliwości występującej u kandydatów oraz funkcjonariuszy w służbie; odrębnie skategoryzowano bowiem kategorie zdolności do służby w samej ustawie o komisjach lekarskich - tak art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 1; wprost przewidziano tam inne kategorie klasyfikacji dla kandydatów (Z. lub N) oraz funkcjonariuszy (A, B lub C); znajduje to odzwierciedlenie w treści załącznika do rozporządzenia o wykazie chorób; wyodrębniono w nim, obok opisu chorób i ułomności, odrębne kolumny określając kategorie zdolności do służby kandydatów oraz funkcjonariuszy; nie przewidziano tam identycznych skutków stwierdzenia poszczególne chorób i ułomności; orzekając ponownie w sprawie organ odwoławczy mógł też uwzględnić aktualne informacje o stanie zdrowia Funkcjonariusza – zdiagnozowanych u niego dolegliwościach w tym leczeniu [...]; nie wykroczono tym poza przedmiot skierowania na badanie (z [...] listopada 2018 r. – w aktach administracyjnych) w celu ustalenia dalszej przydatności do służby, - wykracza poza granice mniejszej sprawy, jako nienależąca do właściwości sądów administracyjnych, kwestia kwalifikacji stwierdzonych u Funkcjonariusza dolegliwości, jako pozostające lub nie- w związku z pełnieniem służby; co wynika z treści skargi, Funkcjonariusz zaskarżył zresztą do sądu administracyjnego dane orzeczenie w zakresie niezdolności do służby – gdzie sąd ten jest właściwy; bez znaczenia w rozpatrywanej sprawie są więc podnoszone w uzasadnieniu skargi kwestie dotyczące prawidłowości oceny, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, czy stwierdzone dolegliwości [...] mogą pozostawać w związku przydzielonym stronie zakresem obowiązków bądź faktycznie wykonywanymi zadaniami, w tym możliwość wypowiedzenia się w danych zakresie przez Funkcjonariusza, - chybiony jest zarzut, jakoby zakwestionowane orzeczenie nie spełniało wymagań stawianych decyzjom administracyjnym w K.p.a.; jak wynika z art. 4 ustawy o komisjach lekarskich, przepisy K.p.a. stosuje się do orzeczeń komisji jedynie w zakresie, w jakim konkretna kwestia nie jest regulowana przepisami szczególnymi danej ustawy; gdy chodzi o wymagania dla orzeczeń komisji lekarskich, wymieniono je w art. 39 ustawy o komisjach lekarskich; zaskarżony akt czyni im zadość, w zakresie, w jakim podlega to kognicji sądu administracyjnego - kwestia rozpoznania lekarskiego i kwalifikacja zdolności do służby; stanowisko organu zostało także stosownie uzasadnione. Nie naruszono więc przywołanych przez Funkcjonariusza przepisów postępowania, ani przepisów prawa materialnego, zakreślających przypadki uznania za niezdolnego do służby w SW. Sąd nie dostrzegł także w zaskarżonym akcie z urzędu wad, które uzasadniałyby jego wyeliminowanie z obrotu prawnego. Biorąc powyższe pod uwagę orzeczono, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1320 ze zm.), jak w sentencji wyroku.