I GZ 418/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 września 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 1179/20 w zakresie nakazania ściągnięcia kwoty tytułem nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skargi W. T. na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wyrokiem z 23 lutego 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 1179/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę W. T. na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2020 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Pismem z [...] marca 2021 r. skarżący złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie go wraz z uzasadnieniem (k. 40 akt sądowych). W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 22 marca 2021 r. wezwano skarżącego do uiszczenia w terminie 7 dni od doręczenia wezwania opłaty kancelaryjnej od wniosku o uzasadnienie wyroku w kwocie 100 zł, pod rygorem jej ściągnięcia (k. 42 akt sądowych). Na zarządzenie to skarżący wniósł zażalenie (k. 65-67 akt sądowych). Postanowieniem z 14 lipca 2021 r. (sygn. akt I GZ 198/21) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniesione przez skarżącego zażalenie (k. 74-75 akt sądowych). Pomimo tego strona żądanej opłaty kancelaryjnej nie dokonała (k. 89 akt sądowych). Dlatego w dniu 23 sierpnia 2021 r. starszy referendarz sądowy zarządził ściągnięcie od skarżącego na rzecz Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie kwoty 100 zł z tytułu nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczonego na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia (k. 91-93 akt sądowych). Pismem z 20 września 2021 r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego zarządzenia, w którym zakwestionował jego zasadność. Wskazał jednocześnie, że wnioskował o rozpoznanie sprawy na rozprawie, a Przewodniczący Wydziału zarządził rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym bez udziału stron, co ograniczyło i naruszyło jego konstytucyjne uprawnienia jako strony w swobodnym dostępie do sądu (k. 98-99 akt sądowych). Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie nakazał ściągnąć od skarżącego na rzecz Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie kwotę 100 zł z tytułu nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczonego na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Sąd zwrócił uwagę, że w sprawie niniejszej wyrok z 23 lutego 2021 r. zapadł na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów – na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm.) oraz w oparciu o zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 15 stycznia 2021 r. (k. 23 akt sądowych). To szczególna podstawa prawna w zakresie trybu orzekania, wobec której wniosek skarżącego o wyznaczenie terminu rozprawy w tamtym okresie nie mógł zostać uwzględniony, z przyczyn wyraźnie wskazanych w zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału. Skoro zatem sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnych w składzie trzech sędziów, nie zaś na rozprawie, to subiektywne i hipotetyczne zarzuty strony co do sposobu procedowania przez Sąd przed wydaniem wyroku i w ogóle kwestionowania uprawnienia do orzekania na posiedzeniu niejawnym – nie znajdują należytego uzasadnienia. W takich okolicznościach wydanie wyroku na posiedzeniu niejawnym przewidziane przepisami szczególnymi, spowodowało w konsekwencji takie skutki jak wydanie wyroku w trybie uproszczonym (art. 119 p.p.s.a.). Z tej przyczyny po doręczeniu skarżącemu odpisu wydanego w sprawie wyroku pismem z [...] marca 2021 r. zwrócił się on z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 23 lutego 2021 r. oddalającego skargę na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] września 2020 r. i jego doręczenie. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu w dniu 2 czerwca 2021 r. (k. 71 akt sądowych). Zgłoszenie powyższego odpłatnego wniosku spowodowało zaś obowiązki fiskalne strony, które nie są uzależnione od wydania wyroku jedynie po przeprowadzeniu rozprawy (art. 234 § 2 p.p.s.a.). W konsekwencji wobec nieuiszczenia przez skarżącego opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, które zostało mu doręczone, zarządzeniem z dnia 22 marca 2021 r. skarżący został wezwany do jej uiszczenia, pod rygorem ściągnięcia opłaty. Skarżący nie wykonał tego wezwania, wniósł natomiast zażalenie na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej, które Naczelny Sąd Administracyjny oddalił postanowieniem z dnia 14 lipca 2021 r., w sprawie sygn. akt I GZ 198/21. Pomimo tego i stosownego wezwania skarżący nie uiścił opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, wobec czego – w świetle art. 234 § 2 p.p.s.a. – jej ściągniecie jest obligatoryjne, gdyż strona nie korzystała z prawa pomocy w jakiejkolwiek części i nie była z tej opłaty zwolniona. Skarżący złożył zażalenie na przedmiotowe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie w całości, a w szczególności jego żądania, które uwzględnia jedynie finansowy interes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, a także uznanie treści przedmiotowego postanowienia, jako kolidującego z przepisami prawa (możliwość żądania opłaty kancelaryjnej wiąże się z sytuacją przeprowadzenia rozprawy. Wykluczenie stron z możliwości uczestniczenia - nawet zdalnego, kiedy arbitralnie pozbawiony zostałem, nie z mojej winy, możliwości wysłuchania ustnego uzasadnienia wyroku, jest przejawem działania pozbawionego szerszej logiki procesowej, co ostatecznie dodatkowo narusza moje prawa w zakresie nałożenia na mnie zobowiązań pieniężnych z rygorem ich egzekucji. Wywodzenie o obligo do wniesienia opłaty kancelaryjnej w oparciu o przywołane przepisy prawa, przy jednoczesnym pozbawieniu skarżącego w świetle owych przepisów innych przynależnych praw, a także nieuwzględnienie i nieodniesienie się do jego wyraźnie zgłoszonego wniosku o skierowanie zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny w następującym zakresie. Czy, w okolicznościach, kiedy wyraźnie wskazałem wolę rozpoznania mojej sprawy w trybie rozprawy z moim udziałem (vide: akta sprawy), Przewodniczący Wydziału WSA zarządzając rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie posiedzenia niejawnego bez udziału stron, o tym samym ograniczając i naruszając moje konstytucyjne uprawnienia, jako strony w swobodnym dostępie do sądu nie powinien przejąć tym samym na siebie, czy na budżet sądu administracyjnego opłaty kancelaryjnej, lub uznać, iż w takich okolicznościach odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem winien być potraktowany, jako podlegający doręczeniu z urzędu (art. 234 § 3 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.). Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił, wbrew oczywistym nieprawidłowościom proceduralnym, naruszającym konstytucyjne prawa skarżącego w zakresie dostępu do sądu, wprowadzanie do obiegu prawnego orzeczenia dodatkowo naruszającego jego prawa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 234 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządza ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek, po uprzednim wezwaniu strony do jej uiszczenia. Wysokość opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych unormowano w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 2019 r. Zgodnie z § 2 tego rozporządzenia opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, zgłoszonego w terminie siedmiu dni od ogłoszenia orzeczenia albo doręczenia odpisu sentencji orzeczenia, pobiera się w kwocie 100 zł. W rozpoznawanej sprawie skarżący pismem z dnia [...] marca 2021 r. złożył wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 23 lutego 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 1179/20, oddalającego skargę skarżącego na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] września 2020 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (k. 40 akt sądowych). Wobec powyższego Przewodniczący Wydziału III WSA w Warszawie prawomocnym zarządzeniem z 22 marca 2021 r. wezwał skarżącego do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem (k. 39 akt sądowych). Następnie po rozpatrzeniu sprzeciwu skarżącego na zarządzenie referendarza sądowego z 23 sierpnia 2021 r., WSA zaskarżonym postanowieniem prawidłowo nakazał ściągnąć od skarżącego na rzecz Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie 100 zł z tytułu nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, która została określona zgodnie z obowiązującymi przepisami. Odnosząc się do zarzutów skarżącego, podkreślić należy, że okoliczności powoływane przez skarżącego w zażaleniu (dotyczące m. in. rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym, a nie na rozprawie) nie dotyczą w istocie zaskarżonego postanowienia. Kwestie te wykraczają bowiem poza ramy prawne i faktyczne niniejszego postępowania wywołanego wniesionym zażaleniem, przez co pozostały poza oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.