III SA/Gl 182/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Protokolant Specjalista Ewa Olender, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2019 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez koncesji oddala skargę. UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Prezes Wyższego Urzędu Górniczego, po rozpatrzeniu odwołania W. G. (dalej skarżący), uchylił zaskarżoną decyzją Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. z [...] r. nr [...] w pkt 1 i ustalił skarżącemu opłatę eksploatacyjną podwyższoną za wydobycie od [...] do [...] r. kopaliny - piasku, w ilości [...] ton, z terenu działek gruntowych o numerze ewidencyjnym [...], [...] i [...] położonych w Z., gmina B., w wysokości [...] zł, w pozostałym zakresie decyzję utrzymał w mocy. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. — Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, dalej kpa) oraz art. 140 ust. 1, ust. 2 pkt 2 ustawy z 9 czerwca 2011 r. — Prawo geologiczne i górnicze (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 2126, ze zm. dalej pgg). Rozstrzygniecie zapadło w poniższym stanie faktycznym i prawnym. [...] r. inspektorzy Urzędu Górniczego prowadzili czynności służbowe w postaci oględzin działki ewidencyjnej nr [...], położonej w Z.. Stwierdzili także, że po drugiej stronie drogi gruntowej (pomiędzy droga a rzeką W.) znajduje się czynne wyrobisko górnicze, stokowo-wgłębne. Teren był przekształcony, istniały świeże ślady urabiania i wywozu kopaliny. Podejrzewając nielegalne wydobywanie kopaliny wykonali dokumentację fotograficzną tego miejsca oraz pomiary terenu przy pomocy odbiornika GPS. Pomiary wykazały, że skarpa wynosiła [...] m, długość wyrobiska ok.[...] m a szerokość [...] m. Ustalono, że prace wydobywcze były prowadzone na działkach gruntowych nr [...], [...] i [...]. Nie ujawniono aby z terenu tych działek zgłoszono wydobycie piasku na własne potrzeby. Materiał dowodowy został uzupełniony o fotografie i filmy cyfrowe (DVD) potwierdzające wydobycie piasku również w dniu [...] r. oraz informacje Starosty [...] o braku koncesji na eksploatację przedmiotowych działek (pismo z [...] r.), braku prowadzenia innych prac ziemnych (pismo z [...] r.) oraz wypisy z rejestru gruntów. Przeprowadzone czynności wyjaśniające uzasadniały wszczęcie [...] r. postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia osoby odpowiedzialnej za wydobycie piasku. Za strony postępowania uznano właścicieli wskazanych działek gruntowych. Analiza zdjęć pozwolił na wskazanie numeru rejestracyjnego samochodu, którym wywożono kopalinę [...] r. ([...] – ciężarowy [...] model [...]). Ustalono, że właścicielem pojazdu jest W. G. do którego zwrócono się o udzielenie wyjaśnień. [...] r. do organu wpłynęło pismo skarżącego, którego autentyczność potwierdzono w toku postępowania karnego. Zaprzeczył on prowadzeniu prac eksploatacyjnych na dowód czego przedłożył kserokopię tarczy tachgrafu. Dalej organ ustalił, że główne prace wydobywcze były prowadzone na działce nr [...], należącej do zmarłego [...] r. W. S. Niezależnie od przedmiotowego postępowania Policja w B. skierowała do Sądu Rejonowego w R. Wydział [...] Karny wniosek o ukaranie skarżącego za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji w dniu [...] r., tj. czyn z art. 177 § 2 pgg. Postępowanie zakończyło się wyrokiem nakazowym i uznaniem skarżącego za winnego popełnienia wykroczenia, sygn. akt [...]. Organ zapoznał się również z aktami tego postępowania, którego część zaliczył w poczet materiału dowodowego w niniejszej sprawie. Zebrany materiał dowodowy pozwolił na ustalenie osoby odpowiedzialnej za prowadzenie eksploatacji piasku oraz ilości wydobytej kopaliny w postaci piasku drobnoziarnistego zailonego. Ustalono, że w gminie B. piasek był wydobywany ze złoża [...] i [...]. Działka [...] nie była objęta legalną eksploatacją. Metodą cięć warstwowych obliczono objętość wydobytej kopaliny w ilości [...] m3. Mając na uwadze, że nakład był zdjęty na powierzchni [...] m2, ilość wydobytej kopaliny ustalono na [...] m3, co przy uwzględnieniu ciężaru kopaliny właściwej dla najniższej wartości udokumentowanego kruszywa naturalnego z tego złoża dało [...] tony. Przy przyjęciu przelicznika z daty wszczęcia postępowania ([...] zł/t) ustalono opłatę eksploatacyjną podwyższoną w kwocie [...] zł. Wezwany na przesłuchanie skarżący nie stawił się ale złożył wniosek o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia sprawy karnej. Wniosek nie został uwzględniony i organ wydał decyzję z [...] r. W stosunku do dwóch innych właścicieli działek organ postępowanie umorzył. Opłatę nałożył tylko na skarżącego uznając go za wydobywającego kopalinę, tj. na podstawie zeznań M. S. i zdjęć, potwierdzonych wizjami [...] i [...] r. Nie zgadzając się z powyższą decyzją skarżący wniósł odwołanie żądając jej uchylenia i umorzenia postępowania. Zarzucił organowi naruszenie art. 4 ust. 3 pgg w zw. z art. 140 ust. 3 tej ustawy przez ustalenie dla skarżącego opłaty podwyższonej w kwocie [...] zł bez podstawy faktycznej; oparcie się na zdjęciach ww, które przedstawiają jedynie tył samochodu i nie wiadomo gdzie zostały zrobione; niemożności wydobycia w ciągu jednego dnia wskazanej ilości piasku. Dalej rażące naruszenie przepisów postępowania, art. 7, art. 8,, art. 9, art. 10, art. 77 § 1 i art. 107 kpa przez niedostateczne wyjaśnienie sprawy, nie wyjaśnienie sprzeczności wyjaśnień skarżącego z poczynionymi ustaleniami. Nadto art. 97 kpa przez odmowę zawieszenia postępowania do czasu zakończenia sprawy karnej przez Sąd Okręgowy, sygn. akt [...] oraz art. 75 kpa przez zaliczenie w poczet materiału dowodowego dowodów pozyskanych z postępowania karego czy osobisty udział funkcjonariusza organu w rozprawie karnej. Przed rozpoznaniem odwołania, przesłuchano M. D. (współwłaściciela dwóch działek, prywatnie [...] skarżącego) na okoliczność czasokresu wydobywania kopaliny. Odstąpiono od przesłuchania pozostałych świadków, z racji wieku. Nie przesłuchano operatora koparki A. C., gdyż ten zmarł. Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy doszedł do przekonania, że konieczna jest zmiana czasokresu wydobywania kopaliny bez koncesji i w tym zakresie decyzję zmodyfikował. Uznał, że skarżący wydobywał kopalinę co najmniej od [...] do [...]r. W pozostałej części decyzję utrzymał w mocy. Oparł się na piśmie M. S., które wpłynęło do organu [...] r. ale opisujące stan rzeczy trwający od dłuższego czasu a potwierdzony zdjęciami z [...] i oględzinami w dniu [...] r. W uzasadnieniu organ przywołał ustalenia faktyczne na których się oparł i wyjaśnił dlaczego. Przedstawił obowiązujące regulacje prawne w zakresie wydobywania kopalin (art. 1 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 3, art. 21 ust. 1 pkt 2 pgg) oraz przesłanek nałożenia opłaty podwyższonej (art. 140 pgg). Podkreślił, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w szczególności stan działki nr [...], [...] i [...] stwierdzony podczas czynności oględzin [...] r., pozwala na jednoznaczne ustalenie, że na działkach tych, położonych w Z. doszło do wykonywania działalności bez wymaganej koncesji, polegającej na wydobywaniu kruszywa naturalnego metoda odkrywkową oraz, że podmiotem odpowiedzialnym za prowadzenie tej działalności jest skarżący. Nie ma wątpliwości, że jego samochodem kopalina była wywożona z działek. Za prawidłowe uznał ustalenia dotyczące ilości wydobytej kopaliny bez koncesji a w konsekwencji wysokość samej opłaty eksploatacyjnej podwyższonej, będącej konsekwencja takiego działania. Nie miał też wątpliwości, że wbrew twierdzeniom przeciwnym wydobywającym kopalinę był skarżący. Nie podzielił też zasadności podniesionych zarzutów procesowych. Organ miał prawo posiłkować się ustaleniami i materiałami z postępowania wykroczeniowego, zwłaszcza, w którym stwierdzono winę skarżącego i wydobywanie kopaliny [...] r. Poza sporem pozostaje, że skarżący nie posiadał koncesji na wydobywanie kopaliny ani nie zgłosił jej wydobycia na własne potrzeby. Nie był też właścicielem ani dysponentem działki z której wydobywano kopalinę. Organ odwoławczy dokonał weryfikacji obliczeń objętości kopaliny wydobytej bez koncesji dokonanych przez organ I instancji i nie dopatrzył się w tym zakresie żadnych nieprawidłowości. Podkreślił, że obliczeń dokonano na podstawie pomiarów bezpośrednich wykonanych w terenie przez uprawnionych pracowników a materiały z postępowania podatkowego posłużyły wyłącznie do weryfikacji zakresu nielegalnej eksploatacji. Organ odwoławczy nie miał wątpliwości co do prawidłowego sposobu ustaleń ilości wydobytej kopaliny i czasu jej wydobycia, czemu dał wyraz modyfikując w tym zakresie decyzje organu I instancji. Organ odwoławczy nie dał wiary wyjaśnieniom odwołującego się, dotyczącym niewydobywania przez niego kopaliny z terenu działki o nr [...], [...] i [...]. Przeczy temu zgromadzony materiał fotograficzny oraz uznanie winnym za wykroczenie z art. 177 pgg. W skardze skierowanej do sądu administracyjne skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego i umorzenie postepowania lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania. W skardze literalnie powtórzono zarzuty odwołania wskazując, że decyzja jest nieprawidłowa a co najmniej przedwczesna. Organ oparł się m.in. na dowodach dostarczonych przez M. S., pomijając fakt konfliktu miedzy skarżącym a jej synem. Podkreślił, że materiał dowodowy nie pozwala na przypisanie mu wydobycia kopaliny w [...] i [...] r. Nawet na zdjęciu nie widać co samochód przewozi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości swoje stanowisko w sprawie. Podkreślił, że informację o nielegalnym wydobywaniu kopaliny powziął z pisma konkretnej osoby, która podtrzymała jego treść w czasie przesłuchania oraz zgromadzonych przez nią zdjęć i nagrań DVD. Informacje te potwierdziły oględziny terenu i dokonane pomiary. Nie ma też wątpliwości, że samochód wywożący kopaliną był własnością skarżącego. Organ miał również prawo a nawet obowiązek posiłkować się materiałem z postępowania karnego, zwłaszcza, że skarżący został prawomocnie uznany winnym wydobywania kopaliny w spornym okresie i ze złoża objętego niniejszym postępowaniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach ustalił i zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą w zaskarżoną decyzją ostateczną z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (teksy jednolity Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej określanej skrótem ppsa) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kontrola sądów administracyjnych ograniczona jest zatem tylko i wyłącznie do zbadania, czy w sprawie organy podatkowe nie naruszyły prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd orzeka w granicach danej sprawy, po przeprowadzeniu rozprawy, na podstawie akt, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 133 § 1 i 134 § 1 ppsa). Jedynym kryterium rozpoznania sprawy jest zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, jej legalność. Sąd przy tej ocenie kieruje się jedynie prawem, a nie zasadami celowości, czy słuszności albo sprawiedliwości społecznej. Organ górniczy o podejrzeniu wydobywania kopaliny przez skarżącego bez koncesji został powiadomiony przez osoby znane z imienia i nazwiska, które dodatkowo swoje twierdzenia udokumentowały materiałem fotograficznym pozwalającym zidentyfikować skarżącego jako wydobywającego kopaliny bez koncesji ze wskazanych działek, które nie były objęte żadna koncesją górniczą ani zezwoleniem na prowadzenie prac ziemnym. Informacje potwierdziły oględziny miejsca i dokonane pomiary. Przechodząc do meritum sprawy należy wskazać, że przedmiotem sporu są ustalenia faktyczne, które w ocenie organów obu instancji uzasadniały nałożenie na skarżącego opłaty podwyższonej w związku z wydobywaniem w okresie od [...] do [...] r. kopalin bez koncesji. Skarżący neguje prowadzenie działalności wydobywczej nie tylko w tym okresie ale w ogóle. Twierdzenia jego są jednak gołosłowne. . Wskazać należy, że stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 19 pgg złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą, zaś zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 3 tej ustawy kopaliną wydobytą jest całość kopaliny odłączonej od złoża. Oznacza to, że proces odłączania kopaliny od jej złoża stanowi jej wydobycie. Ponadto stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 2 pgg działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być wykonywana po uzyskaniu koncesji. Jednocześnie zgodnie z art. 4 ust. 1 pgg przepisów działu III-VIII oraz art. 168-174 nie stosuje się do wydobywania piasków i żwirów, przeznaczonych dla zaspokojenia potrzeb własnych osoby fizycznej, z nieruchomości stanowiących przedmiot jej prawa własności (użytkowania wieczystego), bez prawa rozporządzania wydobytą kopaliną, jeżeli jednocześnie wydobycie: będzie wykonywane bez użycia środków strzałowych; nie będzie większe niż [...] m3 w roku kalendarzowym; nie naruszy przeznaczenia nieruchomości. Jednak nawet w tym przypadku ten, kto zamierza podjąć wydobywanie, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązany z 7-dniowym wyprzedzeniem na piśmie zawiadomić o tym właściwy organ nadzoru górniczego, określając lokalizację zamierzonych robót oraz zamierzony czas ich wykonywania – ust. 2 art. 4 pgg. W przypadku naruszenia wymagań określonych w ust. 1 i 2 właściwy organ nadzoru górniczego, w drodze decyzji, ustala prowadzącemu taką działalność opłatę podwyższoną, o której mowa w art. 140 ust. 3 pkt 3 – ust. 3 art. 4 pgg. Przenosząc powyższe uregulowania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd zauważa, że skarżący nie wykazuje wadliwości dokonanych pomiarów i wyliczeń ale poddaje w wątpliwość ich prawidłowość koncentrując się na osobach, które zawiadomiły o jego działalności zarzucając im pomówienie. Zaprzecza, że wydobywał i wywoził kopalinę ze wskazanych działek, mimo że zdjęcia jednoznacznie wskazują jego samochód i pozwalają na jego identyfikacje przez nr rejestracyjny samochodu. Zeznała to również M. S. przesłuchana w sprawie wykroczeniowej (protokół z [...] r.) oraz wynik postępowania wykroczeniowego. Stąd zasadnie organ nie dał im wiary. DODATKOWO Sąd stwierdza z urzędu, że samochód marki [...] (por.[...]) przewozi [...] kg (ok. [...] ton) towaru, co przy ujawnionym wydobyciu [...] ton piasku daje 31 kursów samochodów przeczy twierdzeniu skarżącego o niemożności eksploatacji złoża w okresie objętym postępowaniem. W świetle art. 21 ust. 1 pkt 2 pgg wydobycie kopaliny wymaga koncesji. W orzecznictwie sądowym prezentowany jest pogląd, że koncesja jest publicznoprawnym uprawnieniem podmiotowym przyznanym, w drodze decyzji właściwego organu administracji, indywidualnie oznaczonemu podmiotowi, który spełnia ustawowo określone wymagania podmiotowe, jak i przedmiotowe wykonywania określonego rodzaju działalności gospodarczej. Ma określony czas ważności i rodzi obowiązek uiszczenia opłaty eksploatacyjnej od wydobytej kopaliny. Skarżący koncesją nie dysponował ani prawem do działek objętych wydobyciem. Organ ustalając opłatę podwyższoną oparł się na dokonanych obmiarach przez uprawnionego mierniczego i opisane w Sprawozdaniu opracowanym przez W. W., posiadającego wymagane prawem uprawnienia. Sam dokument jasno i czytelnie wskazuje na porównanie stanu działek z [...] i stanu wcześniejszego. Wobec powyższego Sąd uznał, że stan faktyczny sprawy został poprawnie ustalony przez organy nadzoru górniczego, zgodnie z regułami określonym w art. 7 i 77 kpa i przyjął go za podstawę swojego rozstrzygnięcia. Uznał także, że organ dokonał prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod omówione wyżej normy prawa materialnego. Zatem zarzuty skargi okazały się niezasadne a stanowisko organu, że skarżący w [...] do [...] r. wydobywał kopalinę bez koncesji było uprawnione. Oględziny z [...] r. nie wykazały dalszego prowadzenia prac wydobywczych. Organ umorzył również postępowanie w stosunku do M. i M. D., właścicieli działek, gdyż nie ustalił aby brali oni udział w wydobywaniu piasku z działek będących ich własnością, metodą odkrywkową. Również ustalona opłata podwyższona uwzględnia prawidłowo wyliczoną wielkość wydobytej kopaliny oraz stawkę właściwą z daty wszczęcia postępowania. Trudno też uznać, że argumentacja organu odwoławczego zawarta w uzasadnieniu decyzji nie zawiera motywów rozstrzygnięcia ani nie poddaje się kontroli sądowej. Mając na względzie powyższe Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ppsa.