I ONP 9/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski (sprawozdawca) Sędziowie NSA Jolanta Rudnicka Zofia Flasińska po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi J. G. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 318/19 w sprawie ze skargi J. G. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] W. z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania na liści osób oczekujących na najem lokalu postanawia: - odrzucić skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 13 czerwca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 318/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. G. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] W. z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania na liści osób oczekujących na najem lokalu. W dniu 10 lutego 2020 r. skarżąca J. G. wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 318/19. Na podstawie art. 285d w zw. z art. 285e § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: 1. art. 147 § 1 P.p.s.a, art. 134 P.p.s.a., w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. w zw. z art. 183 § 2 pkt 1 P.p.s.a., polegające na przyjęciu do rozpoznania i rozpoznaniu skargi zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 2019 r., o sygnaturze akt II SA/Wa 318/19, nie na podstawie oryginału albo poświadczonego za zgodność z oryginałem odpisu uchwały Zarządu Dzielnicy [...] W. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r., lecz na podstawie kopii tej uchwały doręczonej skarżącej jako załącznik do pisma Urzędu Dzielnicy [...] W. z dnia [...] grudnia 2018 r., skutkiem czego jest nieważność prowadzonego postępowania; 2. art. 147 § 1 P.p.s.a w zw. z § 131 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. z 2016 r. poz. 283), poprzez doręczenie skarżącej kopii uchwały nr Zarządu Dzielnicy [...] W. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r., która nie zawierała uzasadnienia, podczas gdy uchwała znajdująca się w aktach sprawy posiadała projekt uzasadnienia, a tym samym do stwierdzenia, że uchwała doręczona skarżącej, z uwagi na brak uzasadnienia stanowi akt administracyjny dotknięty rażącym naruszeniem prawa; 3. art. 147 § 1 P.p.s.a, § 141 ust. 4 P.p.s.a. w zw. z § 131 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" poprzez uznanie, że skarżąca nie spełniła kryteriów do umieszczenia jej na liście osób oczekujących na najem lokalu należącego do Dzielnicy [...] W., opierając się jedynie na treści uchwały Zarządu Dzielnicy [...] W. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r., niezawierającej uzasadnienia, a jedynie projekt uzasadnienia dołączony do akt sprawy, a tym samym do utrzymania w mocy uchwały, której motywów rozstrzygnięcia nie można poznać, ocenić i zweryfikować; 4. art. 141 § 4 P.p.s.a. polegające na sprzeczności ustaleń faktycznych, z których wynika, że skarżąca spełniała warunki do skorzystania z prawa pomocy, składając oświadczenie, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jednoczesne w zaskarżonym wyroku Sąd orzekł, że skarżąca nie spełnia warunków do przyznania jej lokalu z zasobów mieszkaniowych Dzielnicy [...] W., gdyż z okoliczności sprawy wynika, że nie prowadzi ona jednoosobowego gospodarstwa domowego, lecz prowadzi je wraz z mężem, z którym jest w separacji orzeczonej wyrokiem Sądu Okręgowy w W. z dnia [...] września 2016 r., w sprawie [...]; 5. art. 141 § 4 P.p.s.a., polegające na dowolnych ustaleniach stanu faktycznego sprawy dokonanych z naruszeniem zasad logiki i doświadczenia życiowego na podstawie wywiadu środowiskowego (w tym m. in. zeznań sąsiadów oraz administratora budynku), z których wynika, że skarżąca i członkowie jej rodziny tworzą wspólne gospodarstwo domowe, podczas gdy z zasad doświadczenia życiowego wynika, iż gospodarstwo domowe prowadzone wspólnie może ulec rozdzieleniu pod wpływem nowych okoliczności, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. W konsekwencji Sąd meriti popełnił błąd w ustaleniach faktycznych polegający na ustaleniu, iż skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem oraz tworzy z nim wspólne gospodarstwo domowe, podczas gdy z zeznań skarżącej, jej męża oraz ich wspólnej córki wynika jasno, iż skarżąca i jej mąż rozdzielili gospodarstwa domowe i od wielu lat prowadzą je oddzielnie. Stosownie do art. 285e § 1 pkt 4 P.p.s.a. wskazano powstanie szkody w majątku J. G., która na dzień 14 listopada 2019 r. wynosiła 22.509,75 zł wraz z należnymi odsetkami, i uprawdopodobniono, że jej powstanie jest wynikiem wadliwości postępowania sądowoadministracyjnego, zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2019 r.; o sygn. akt lI SA/Wa 318/19, którym to Sąd bezpodstawnie oddalił skargę na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] W. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r., wydanej z naruszeniem podstawowych zasad porządku prawnego, skargi, a mających istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie skarżąca oświadczyła, że na podstawie art. 285e § 1 pkt 5 P.p.s.a występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi, polegający na naruszeniu przepisów prawa procesowego mających istotny wpływ na wynik sprawy, które to naruszenia zostały szczegółowo opisane w uzasadnieniu niniejszej skargi. Nadto, że zgodnie a art. 285a § 2 P.p.s.a., nie jest możliwa zmiana lub uchylenie zaskarżonego wyroku w drodze innych przysługujących skarżącej środków prawnych. Po analizie przesłanek wznowienia postępowania w zawartych dziale VII P.p.s.a. skarżąca stwierdziła, że nie mogły ani nie mogą one obecnie doprowadzić do skutecznego wzruszenia wyroku zaskarżonego niniejszą skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. W związku z powyższym skarga o stwierdzenie nieważności z prawem prawomocnego orzeczenia jest jedynym instrumentem prawnym, który daje skarżącej podstawę do dochodzenia swoich praw, poprzez żądanie stwierdzenia wadliwości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2019 r., w sprawie lI SA/Wa 318/19. Na podstawie art. 285e § 1 pkt 6 P.p.s.a. wniesiono o stwierdzenie niezgodności z prawem zaskarżonego wyroku i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Dodatkowo skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodów z dokumentów, tj.: 1. pisma skarżącej z dnia 20 listopada 2018 r. - na okoliczność wezwania Urzędu Dzielnicy [...] W. do doręczenia skarżącej uchwały nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r., 2. pisma Urzędu Dzielnicy [...] W. z dnia [...] grudnia 2018 r. wraz z kopią uchwały [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. - na okoliczność potwierdzenia doręczenia skarżącej kopii sentencji uchwały Zarządu Dzielnicy [...] W. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. bez uzasadnienia, jako załącznika do pisma Urzędu Dzielnicy [...] W. z dnia [...] grudnia 2018 r., 3. pisma A. P. (aktualnego właściciela lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w W.) z dnia 14 listopada 2019 r., na okoliczność wysokości szkody wyrządzonej oddaleniem skargi na uchwałę przez Sąd I instancji wraz z załącznikiem - wyrokiem Sądu Rejonowego [...] w W., [...] Wydział Cywilny, z dnia [...] października 2019 r., w sprawie o sygn. akt. [...]. Dodatkowo skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w formie zwolnienia jej w całości od ponoszenia kosztów sądowych oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie. W uzasadnieniu skargi przedstawiono stosowną argumentację. W odpowiedzi na skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, organ wniósł o jej odrzucenie, względnie oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku podlega odrzuceniu. Stosownie do zasady wyrażonej w art. 285a § 1 P.p.s.a., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego przysługuje, gdy zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Oznacza to, że skarga taka nie przysługuje, jeżeli stronie przysługiwał środek odwoławczy, jednakże strona nie skorzystała z tego środka lub środek taki został odrzucony. W art. 285a § 2 P.p.s.a. został określony wyjątek od tej zasady, który polega na tym, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli strony nie skorzystały z przysługujących im środków prawnych, ale tylko wówczas gdy niewykorzystanie przysługującego stronie środka zaskarżenia stanowiło wyjątkowy przypadek i gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela oraz gdy nie jest już możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych. Strona wnosząca skargę na podstawie art. 285a § 2 P.p.s.a. obowiązana jest w skardze, poza innymi warunkami wymienionymi w art. 285e § 1 P.p.s.a., wykazać, że występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi, co obejmuje także wykazanie dlaczego nie wykorzystała środka zaskarżenia (art. 285e § 1 pkt 5 P.p.s.a.). Skargę, która nie spełnia wymagań określonych w art. 285e § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odrzuca na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 285h § 1 P.p.s.a. Skarga podlega także odrzuceniu, jeżeli zmiana zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych była lub jest możliwa albo jeżeli nie zachodzi wyjątek, o którym mowa w art. 285a § 2 P.p.s.a. (art. 285h § 2 P.p.s.a.). Pogląd, że jeżeli strona wnosi skargę na podstawie art. 285a § 2 P.p.s.a., to musi wykazać, iż występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi, został wyrażony w literaturze prawniczej (np. B. Dauter, R. Hauser, "Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego" Warszawa 2010 r.). Zdaniem autorów wyjątkowość przypadku odnosi się również do przyczyn, które spowodowały, że strona nie wykorzystała przysługujących jej środków prawnych. Z akt sprawy o sygn. II SA/Wa 318/19 wynika, że skarżąca skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła osobiście, tj. nie była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Sąd I instancji doręczając skarżącej odpis odpowiedzi na skargę, wezwał ją do zajęcia stanowiska w przedmiocie wniosku organu zawartego w odpowiedzi na skargę, o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Dodatkowo pouczono skarżącą o treści art. 119 P.p.s.a. Skarżąca nie zajęła dodatkowego stanowiska, a Sąd I instancji zarządzeniem z 9 kwietnia 2019 r. skierował sprawę do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym na zasadzie art. 119 § 2 P.p.s.a. Wyrokiem z dnia 13 czerwca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 318/19 WSA w Warszawie oddalił skargę. Odpis sentencji ww. wyroku został doręczony skarżącej przy piśmie z dnia 13 czerwca 2019 r., w którym pouczono skarżącą o treści art. 141 § 2 P.p.s.a., a także o tym, że złożenie w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku jest warunkiem wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, a nadto o sposobie i terminie wniesienia skargi kasacyjnej oraz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Odpis sentencji wyroku wraz z pouczeniami skarżąca odebrała w dniu 18 czerwca 2019 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sprawy). Pomimo tego, iż skarżąca nie zgadzała się - jak się okazuje - z wydanym wyrokiem to nie skorzystała z przysługującego jej środka zaskarżenia tj. nie wniosła skargi kasacyjnej. Skarżąca nie złożyła nawet wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego jej skargę. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 318/19 jest prawomocny od dnia 17 sierpnia 2019 r. Dopiero pismem z dnia 10 lutego 2020 r., a więc pół roku po uprawomocnieniu się wyroku z dnia 13 czerwca 2019 r., skarżąca wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku z dnia 13 czerwca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 318/19. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca nie przedstawiła argumentacji, że w tej sprawie występuje wyjątkowy przypadek w rozumieniu art. 285a § 2 P.p.s.a. Twierdzenie skarżącej, że oddalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargi na uchwałę należy uznać za naruszenie podstawowych zasad porządku prawnego, nie czyni zadość wymaganiom stawianym przez ustawę. Pogląd skarżącej jest jedynie subiektywnym przekonaniem strony (i jej profesjonalnego pełnomocnika) o zasadności podejmowanych - w tej sprawie - działań ale nie znajduje podstaw prawnych. Skoro skarżąca nie zgadzała się z wydanym orzeczeniem, to miała możliwość wniesienia skargi kasacyjnej celem dokonania przez Naczelny Sąd Administracyjny kontroli zaskarżonego wyroku w ramach podniesionych zarzutów. Stanowisko skarżącej przedstawione w skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku, w żadnej mierze nie wyczerpuje przesłanki wykazania wyjątkowego przypadku uzasadniającego jej wniesienie. Podkreślić należy, iż skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku nie może zastępować skargi kasacyjnej, a ewentualny brak skuteczności jej wniesienia czy też w ogóle brak jej wniesienia nie może być konwalidowany poprzez instytucję, która uregulowana została z Dziale VIIa ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie jest odrębnym środkiem zaskarżenia orzeczenia, lecz stanowi instytucję nadzwyczajną. Nie może być zatem w żadnym przypadku traktowana jako alternatywa dla środków odwoławczych, takich jak np. skarga kasacyjna, czy skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, o której wspomina skarżąca (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz 2011 r., red. R. Hauser, M. Wierzbowski, str. 917). Skarżąca nie wskazała żadnych przyczyn usprawiedliwiających niewykorzystanie środka zaskarżenia w postaci skargi kasacyjnej. Skarżąca przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie występowała bez profesjonalnego pełnomocnika jednakże Sąd I instancji pouczał skarżącą na każdym etapie postępowania o przysługujących jej środkach prawnych, z których skarżąca jednak nie skorzystała. Mając powyższe względy na uwadze należy przyjąć, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku WSA w Warszawie podlega odrzuceniu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 285h § 2 w związku z art. 285e § 1 pkt 5 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.