II FSK 1282/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Aleksandra Wrzesińska - Nowacka po rozpoznaniu w dniu 16 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 1 grudnia 2008 r., sygn. akt I SA/Wr 948/08 w sprawie ze skargi A. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 30 lipca 2008 r., nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2008 r. postanawia: odrzucić skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w sprawie o sygn. I SA/Wr 948/08 z uwagi na nieuiszczenie w terminie wpisu od skargi odrzucił skargę A. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 30 lipca 2008 r. w przedmiocie niedopuszczalności odwołania od decyzji. Orzeczenie to zostało skarżącej doręczone wraz z pouczeniem w dniu 30 grudnia 2008 r.. W dniu 6 stycznia 2009 r. skarżąca, działając osobiście złożyła pismo zatytułowane "zażalenie - prośba" , w którym wskazała, że po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu od skargi złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustalono, że istotnie w terminie do uiszczenia opłaty sądowej skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, pismo to zostało jednak omyłkowo załączone do innej sprawy skarżącej, toczącej się przed tym Sądem, w innym wydziale. Postanowieniem z dnia 23 lutego 2009 r. przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym. Przyznany jej z urzędu pełnomocnik - adwokat P. P. pismem złożonym w dniu 9 kwietnia 2009 r. uzupełnił braki formalne skargi kasacyjnej poprzez sformułowanie wniosku o uchylenie zaskarżonego postanowienia, wskazanie podstaw kasacyjnych ( naruszenia art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. nr 153,poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) , określenie zakresu zaskarżenia. Wskazał, że pismo skarżącej w istocie stanowiło skargę kasacyjną, złożoną w terminie, która po uzupełnieniu braków formalnych mogła być rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny. Strona mogła błędnie przypuszczać, iż w myśl art. 220 § 4 p.p.s.a. przysługuje jej zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w przedmiocie odrzucenia skargi. Pełnomocnik uzasadnił także zarzut kasacyjny. Kolejnym pismem pełnomocnik skarżącej, opowiadając na wezwanie Sądu co do charakteru pisma z 15 kwietnia 2009 r. wyjaśnił, że uzupełnił braki skargi kasacyjnej złożonej przez skarżącą przed wszczęciem procedury, o której mowa w art. 49 § 1 p.p.s.a. Zauważył bowiem braki pisma jeszcze przed wezwaniem go przez Sąd do ich usunięcia. Podniósł także, że z uwagi na nieznajomość prawa przez skarżącą i ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu po upływie terminów do wniesienia skargi kasacyjnej, należy przychylnie podejść do podjętych przez stronę skarżącą czynności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna podlega odrzuceniu. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest, zgodnie z art. 180 p.p.s.a. do zbadania, czy skarga ta odpowiada wymogom formalnym, określonym w art. 176 i art. 175 tej ustawy. Zgodnie z art. 175 § 1 p.p.s.a. środek odwoławczy winien być sporządzony przez radcę prawnego lub adwokata, w sprawach obowiązków podatkowych może ją sporządzić także doradca podatkowy, a w sprawach własności przemysłowej- rzecznik patentowy ( art. 175 § 3 p.p.s.a.). Przymus adwokacki nie dotyczy tylko sytuacji, gdy skargę sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli skargę kasacyjną wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich (art. 175 § 2 p.p.s.a.). Niezachowanie wymogu sporządzenia środka odwoławczego przez profesjonalnego pełnomocnika jest nieusuwalnym brakiem skargi kasacyjnej, skutkującym jej odrzuceniem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2004 r., sygn. akt SK 3/04, opubl. w Monitorze Prawniczym z 2004 r., nr 5,s. 202). Skarga kasacyjna powinna również - zgodnie z art. 176 p.p.s.a.- czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Wskazany wyżej przepis dzieli wymogi formalne skargi kasacyjnej na dwie grupy. Pierwsza z nich to warunki, jakie winno spełniać każde pismo składane w toku postępowania sądowego. Druga grupa wymogów dotyczy tylko i wyłącznie pisma będącego skargą kasacyjną. Są to wymagania, które uznać można za kreatywne, nadają one bowiem pismu składanemu w postępowaniu sądowym właściwości skargi kasacyjnej. Wymogi formalne, którym odpowiadać winny wszystkie pisma w postępowaniu sądowym określają art. 46 i 47 p.p.s.a. Są to oznaczenie sądu, do którego jest ono kierowane, personalia stron lub ich nazwa, personalia ich przedstawicieli ustawowych lub pełnomocników, oznaczenie rodzaju pisma, osnowa wniosku lub oświadczenia, podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, wymienienie załączników, przy pierwszym piśmie w sprawie również oznaczenie miejsca zamieszkania lub adresu do doręczeń albo siedziby stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników, przedmiotu sprawy. W dalszych pismach należy wskazywać sygnaturę akt sprawy. Do pisma należy też dołączyć pełnomocnictwo (gdy jest to pierwsze pismo złożone przez pełnomocnika i pełnomocnictwa tego dotychczas nie złożono), odpisy pisma i załączników dla doręczenia ich stronom, (gdy załączniki złożone w sądzie nie są oryginałem - także po jednym odpisie załącznika do akt sądowych). Jeżeli skarga kasacyjna strony nie odpowiada wskazanym wyżej i określonym w art. 46 i 47 p.p.s.a. wymogom i niezachowanie tych warunków uniemożliwia nadanie jej dalszego biegu, przewodniczący ma obowiązek wezwać stronę do ich uzupełnienia lub poprawienia (art. 49 § 1 p.p.s.a.). Wymogi, właściwe tylko dla pisma stanowiącego skargę kasacyjną określone zostały w art. 176 p.p.s.a. po słowie "oraz". Należą do nich oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości lub w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Jeśli pismo nie odpowiada warunkom szczególnym, właściwym tylko dla skargi kasacyjnej, to braków tych nie można usunąć w tym samym trybie, w jakim uzupełnić można braki formalne wskazane w pierwszej grupie, art. 49 § 1 p.p.s.a. -co wynika wprost z jego treści - nie reguluje bowiem trybu usuwania braków formalnych skargi kasacyjnej innych niż wymogi formalne dotyczące wszystkich pism procesowych. Niezachowanie wymogów właściwych tylko dla skargi kasacyjnej uznać więc należy za braki istotne i nieusuwalne w trybie określonym w art. 49 § 1 p.p.s.a. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca zaś wymogom właściwym tylko temu pismu jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2004 r., sygn. akt FSK 209/04, opubl. w ONSA i WSA z 2004 r., nr 1, poz. 13 , z dnia 10 listopada 2004 r., sygn. akt FSK 883/04, opubl. w Lex pod nr 189737, z dnia 13 czerwca 2008 r., sygn. akt I FSK 780/08, opubl. w Lex pod nr 488868, z dnia 22 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 553/05, opubl. w Lex pod nr 195350). Strona składająca skargę kasacyjną może uzupełnić braki pisma specyficzne dla skargi kasacyjnej tylko w terminie do jej wniesienia, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. Bieg tego terminu nie ulega przy tym przedłużeniu w sytuacji, gdy strona złoży wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2008 r., sygn. I OZ 423/08, opubl. w Lex pod nr 493807). Po jego upływie strona może tylko skutecznie przedstawiać nowe uzasadnienie zarzutów (art. 183 § 1 zd. 2 p.p.s.a., por też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 stycznia 2006 r., sygn. akt II FSK 125/05, opubl. w Lex pod nr 219311). W tym przypadku skarżąca sporządziła skargę kasacyjną osobiście, bez zachowania wymogu wynikającego z art. 175 § 1 bądź § 3 p.p.s.a. Z akt sprawy nie wynika zaś, aby dotyczył jej wyjątek uregulowany w § 2 tego artykułu. Skarga kasacyjna nie zawierała także podstaw kasacyjnych , zakresu zaskarżenia i wniosku o zmianę lub uchylenie zaskarżonego orzeczenia. Dotknięta zatem była wadami nieusuwalnymi. Ustanowiony z urzędu pełnomocnik strony wprawdzie sporządził pismo, odpowiadające wymogom określonym w art. 175 § 1 i 176 p.p.s.a., jednakże dokonał tego po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (termin ten zgodnie z art. 177 § 1 p.p.s.a. upłynął w tym przypadku w dniu 29 stycznia 2009 r.). Usunięcie braków po upływie terminu złożenia środka odwoławczego jest zaś, jak wywiedziono wyżej, bezskuteczne. Skargę kasacyjną należało zatem odrzucić na podstawie art. 180 w zw. z art. 178 p.p.s.a. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącej o przychylne jej potraktowanie z uwagi na ustanowienie dla niej pełnomocnika- adwokata po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej stwierdzić należy, iż powołane przepisy prawa nie dają podstawy do uznaniowego, zależnego od zawinienia strony, traktowania stron postępowania przez sąd dokonujący badania dopuszczalności środka odwoławczego. Ewentualna przewlekłość postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy mogłaby podlegać ocenie w ramach badania zasadności ewentualnego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wniosek taki nie został jednak złożony. Z tych względów orzeczono jak w sentencji.