I OPP 136/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędzia NSA Zofia Flasińska po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi P.Z. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt I OSK 1364/17 w sprawie ze skargi kasacyjnej Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 1416/16 ze skargi P.Z. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy częściowego umorzenia kredytu studenckiego postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania UZASADNIENIE Pismem z dnia 21 listopada 2018 r. P.Z. wniósł skargę na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt I OSK 1364/17. Z akt sprawy wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 1416/16 po rozpoznaniu skargi P.Z. uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] maja 2016 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy częściowego umorzenia kredytu studenckiego. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Akta sprawy II SA/Wa 1416/16 wraz ze skargą kasacyjną wpłynęły do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 3 czerwca 2017 r. Zarządzeniem z tego samego dnia skarga kasacyjna została zarejestrowana pod sygn. akt I OSK 1364/17. Zarządzono przedłożenie akt sprawy Przewodniczącemu Wydziału celem wyznaczenia rozprawy zgodnie z kolejnością wpływu. W tych okolicznościach, P.Z. wywiódł skargę na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt I OSK 1364/17, wnosząc o: 1. stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie o sygn. akt I OSK 1364/17, 2. niezwłoczne - w terminie tygodnia od dnia rozstrzygnięcia - wyznaczenia terminu rozprawy, 3. zasądzenie od Skarbu Państwa sumy pieniężnej w wysokości 11.700 zł, 4. zwrotu opłaty od skargi W uzasadnieniu skargi na przewlekłość podniesiono, że pomimo upływu ponad 19 miesięcy od dnia złożenia skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny nie podjął w sprawie żadnych czynności. Uznać zatem należy, że doszło do naruszenia prawa skarżącego do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, co doprowadziło skarżącego do powstania znacznej szkody finansowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na przewlekłość postępowania podlega oddaleniu, ponieważ nie doszło do naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz. U. z 2018 r. poz. 75 - dalej jako "ustawa"). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeśli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuca przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Stosownie do przepisu § 42 ust. 2 uchwały Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2010 r. w sprawie regulaminu wewnętrznego urzędowania Naczelnego Sądu Administracyjnego (M.P. Nr 86, poz. 1007 ze zm.) Przewodniczący Wydziału w zarządzeniu o wyznaczeniu posiedzenia jawnego albo niejawnego w składzie trzech sędziów przydziela sprawy sędziom wydziału według kolejności ich wpływu, z wyłączeniem spraw wymienionych w powołanym przepisie Regulaminu bądź spraw, w których szybszy termin rozpoznania wynika z przepisów szczególnych. Powyższe oznacza, że sprawa wniesiona później nie może być rozpoznana (nie można wyznaczyć terminu rozprawy) przed rozpoznaniem spraw, które zostały wniesione do sądu wcześniej. W każdej sprawie, niezależnie od jej przedmiotu, to liczba spraw wpływających do Sądu jest przyczyną oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy. Istnieją jednak podstawy do szybszego rozpoznawania spraw wynikające bądź to wprost z przepisów ustaw, które określają terminy rozpoznawania spraw przez sąd, bądź to z przepisów regulujących tryb postępowania umożliwiający rozpoznanie sprawy poza kolejnością. Ma to szczególne znaczenie w sprawach, w których stopień faktycznej i prawnej zawiłości nie jest znaczny, a ich charakter prawny i znaczenie dla strony przemawia za szybszym rozpoznaniem sprawy. Takie możliwości stwarza zarządzenie rozpoznania sprawy poza kolejnością, jeżeli strona przedstawi powody uzasadniające rozpoznanie sprawy poza kolejnością (§ 42 ust. 5 Regulaminu). W rozpoznawanej sprawie nie można zarzucić przewlekłości postępowania w rozumieniu ustawy. Sprawa wraz ze skargą kasacyjną została przedstawiona Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w dniu 3 czerwca 2017 r. Po prawidłowym i terminowym wykonaniu wstępnych czynności sądowych, sprawa oczekiwała na wyznaczenie terminu rozprawy zgodnie z kolejnością wpływu. Jak to już wskazano wyżej, sprawy muszą być wyznaczane na terminy rozpraw zgodnie z kolejnością wpływu. Ta kwestia nie może zostać pominięta przez Sąd. Jednocześnie w kategorii spraw, którą objęta jest skarga kasacyjna przepisy szczególne nie nakładają na Sąd obowiązku rozpoznania sprawy poza kolejnością. Z akt nie wynika także, aby skarżący kasacyjnie lub uczestnik postępowania złożył wniosek o przyspieszenie rozpoznania sprawy. Z tych względów okresu oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy, w sprawie o sygn. I OSK 1364/17, nie można uznać za nieuzasadnioną zwłokę sądu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.